Hannaerden

Situering

Hannaerden Natuurreservaat

foto Luc Verhelst


Infofiche Hannaerden

Provincie: Oost-Vlaanderen

Oppervlakte in beheer: 5.52 hectare

Start project: 2002

Gemeente: Lebbeke

Afdeling: ‘sHeerenbosch

Conservator: Dirk Tas, Kerkhofstraat 1, 9280 Wieze, tel: 052/79.03.50 dirk_tas@barry-callebaut.com


Natuurreservaat in het gehucht Hannaerden (Wieze)

SITUERING

Toen Natuurpunt in 2003 een eerste perceel grond van 0.17 are in Hannaerden aankocht, was het de bedoeling er een natuurreservaat uit te bouwen door nog meer stukken grond aan te kopen. Het kind moest een naam krijgen en het project kreeg dan ook de naam Hannaerden mee. Pas in de daarop volgende jaren kon ook grond aangekocht worden in de Bleekte, dat dus aan Hannaerden grenst. Dat het ganse natuurgebied de naam Hannaerden meegekregen heeft van Natuurpunt vzw, is dus ergens een beetje misleidend. “Vallei van de Pasbeek” zou een meer toepasselijke naam zijn, want het valleigebied bestaat dus uit twee delen, nl “Hannaerden” en “de Bleekte”.

Op dit moment (sept 2009) heeft Natuurpunt in de vallei van de Pasbeek ca 5.2 hectare in eigendom of huur.

De Vallei van de Pasbeek ligt ten zuiden van de dorpskern van Wieze, deelgemeente van Lebbeke. Het vormt een beetje een klein groen “eiland”, afgebakend en ingesloten door de typisch Vlaamse lintbebouwing. De grenzen worden gevormd door volgende straten : Populierenstraat, Hannaerden, Kruisabeel, Schroverstraat en Kapittelstraat.

Hannaerden is dus ook de naam van een straat.

De kern van het natuurgebied is ca 15 hectaren groot en wordt omgeven door landbouwgebied, dat zowat 50 hectaren beslaat. Op sommige kaarten vinden we ook de schrijfwijze “Hanaarden” terug.

De kern van het natuurgebied wordt als het ware gevierendeeld : enerzijds door de Pasbeek die dwars en rechtlijnig door Hannaerden en De Bleekte loopt, anderzijds door de Molenbaan, een kasseiwegje dat de Pasbeek loodrecht snijdt. Deze Molenbaan wordt in de volksmond ook wel het “Secretarisbaantje” genoemd. Dit weggetje, niet meer dan een pad, was een directe verbinding tussen het huis van de vroegere gemeentesecretaris van Wieze in de Populierenstraat en de dorpskern, waar het gemeentehuis en z’n bureel gelegen was. Vooral tijdens de herfst en de winter lag het pad er bijzonder slecht en slijkerig bij. Blijkbaar werd op aandringen van deze gemeentesecretaris (op dat moment toch wel een “belangrijk ingezetene” van de gemeente) het pad gekasseid door een ploeg van werkloze mensen uit Wieze. Dat liep makkelijker en bespaarde hem allicht vuile schoenen en of natte voeten. Hij gebruikte het pad immers dagelijks niet minder dan 4 keer, winter en zomer.

Vandaag de dag zou het pad niet misstaan in de wielerklassieker Parijs-Roubaix. Als u erover wandelt of fietst, zal u begrijpen waarom….

 LANDSCHAP

Het geheel wordt gekenmerkt door een mozaiek van bosjes, weiden en percelen ruigte. De valleibosjes zijn ontstaan door het inplanten met hoofdzakelijk populieren in natte weiden die voor de plaatselijke landbouwers niet of nauwelijks geschikt waren.

We vinder er echter ook spontane opslag van zomereik, zwarte els, es, olm en grauwe abeel.

De weides die nog overblijven hebben een drassig karakter en worden nog sporadisch begraasd door koeien en dienen verder als hooiweides. De meeste zijn omzoomd met bomenrijen of met rijen knotwilgen.

De ruigtes ontstonden op verwaarloosde weides of op plaatsen waar ooit bomen gerooid werden en er niet heraangeplant werd.

vanuit het verleden bekeken

Ons nieuw verworven natuurreservaat is niet groot (17 a), maar het is een begin. Het is gelegen in een vanouds drassig gebied in de vallei van de Pasbeek te Wieze. Ofschoon het aangezicht van het stuk grond in de loop der tijden veranderd is (nu staan er canadabomen op), is het wezen van de omgeving nog steeds hetzelfde als eeuwen geleden, toen er in Wieze nog geen vaste bewoning was.


Gelegen in het overgangsgebied tussen de met leemgrond overdekte glooiingen van het gebied rond Asse en de met zand overdekte kleigron

d van het Scheldebekken met haar zijrivieren, vormde wat later Wieze zou worden een oerwoud van dichte vegetatie. Beken zoals de Pasbeek sneden er hun bedding op weg naar de Dender. In de dieper gelegen delen van dit gebied en bleef het er het ganse jaar door drassig. Poelen bleven staan na een overstroming van de Dender, en na elke flinke bui hoopte er het regenwater zich op. Dit waren de gebieden, zoals ook de Wiestermeersch, die het laatst zouden worden ontgonnen voor landbouw, en dan nog bleef het bij hooiwinning.

De ontwikkeling van Wieze gebeurde langs de Romeinse heirbaan van Aalst naar Baasrode. Nu nog steeds vormt deze oude weg de centrale as in het wegennet van Wieze. Letterkundigen leggen de betekenis van naam Hannaerden of Aan-aarden trouwens uit als “land gelegen langs de heirbaan”.


De eerste hoeve waarvan in de geschreven teksten sprake is, is het Hof van Bontegem. We zijn dan in de periode van de invallen van de Noormannen. De laatste restanten van deze historische hoeve verdwenen in de 19de eeuw, maar de herinnering eraan is bewaard gebleven in de naam van het gehucht dat grenst aan Hannaerden. Ons nieuw natuurreservaat maakte dan ook deel uit van het domein van deze hoeve.


Toen het leenroerige stelsel zich verder ontwikkelde en de plaatselijke adel meer en meer greep begon te krijgen op de vrije boeren, sloot de Hoeve van Bontegem zich aan bij de Heer van Dendermonde, liever dan onder de controle van de graaf van Aalst te komen. Later gaf de Heer van Dendermonde dit gebied te leen aan het kapittel van de kanunniken aldaar. Deze tweedeling, die territoriaal heel grillig was, vormt een essentieel gegeven in de historie van Wieze. Het gebied, waar dus ook ons nieuw natuurreservaat toe behoorde, ging op die manier deel uitmaken van het gebied Wieze-kapittel, dat zich in de feodale periode ontwikkelde tot één van de fiscale paradijzen van Vlaanderen, en dit eeuwen lang kon in stand houden. De plaatselijk lage belastingen lagen o.a. aan de oorsprong van de biernijverheid te Wieze.


Het bijgevoegde kaartje geeft de ligging van ons natuurreservaat in het feodale Wieze. Het witte gebied is Wieze-Kapittel, het gearceerde gebied behoort tot Wieze-Aalst.


Maar dit alles is voor ons stukje grond natuurlijk van weinig belang, aangezien het niet meer dan een drassig stuk hooiland was, bekend onder de naam Lange Meerschen.


De geschiedenis van de mensen, het wel en wee in roerige tijden van revoluties en oorlogen, gaat aan het gebied zo goed als voorbij. Op het einde van de 2de wereldoorlog wordt het nog eens opgeschrikt als er tijdens een luchtgevecht een Duits jachtvliegtuig neerstort in Hannaerden. In de jaren 50 van de vorige eeuw worden de wegen door en rond Hannaerden gebetonneerd en later geasfalteerd. De moderne tijd breekt dan ook voor het gebied aan.



Bronnen: “De Geschiedenis van Wieze”, door H. Heyvaert, 1990, beschikbaar in de P.O.B. te Lebbeke.

Ĉ
Geert Van Damme,
15 mei 2011 12:38
Comments