Nils Audun Mugaas Vassenden: Krigsminne

lagt inn 18. mar. 2016, 01:35 av Bjørn Enes   [ oppdatert 17. okt. 2016, 11:36 ]

Nils Audun Mugaas Vassenden - Krigsminne

Nils Audun Mugaas Vassenden vaks opp i Klokkarvik i Sund på Sotra. Far hans var lensmann. Bygda låg strategisk til ved skipsleia inn til Bergen, og vart base for marinen si nøytralitetsvakt frå 1939. Mellom anna var den kjende mineleggjaren KNM "Tyr" stasjonert der. Åtte år gamle Nils Audun og kameratane hadde moro av å tjuvlytte utanfor telefonkiosken når kaptein Ulstrup på "Tyr" krangla med Marineholmen våren 1940. Kapteinen var sikker på at det gjekk mot krig, og kravde skikkelege miner. Frå han var åtte til han var tretten år var Vassenden augevitne til invasjon, sjøkrig, mineeksplosjonar, commandoraids, Nordsjøfart, motstandsarbeid, Gestapo-arrestasjonar, tyskarane sin hemnaksjon mot Telavåg - krigskvardagen og freden, med heimvendte fangar, britiske krigsbruder og og rollebytet der tyske ubåtsjefar vart truga med skarpe skot for å gjere ryddejobb i Telavåg. Intervjuopptaket vart gjort 17. februar 2016 i Studio 1, Bergen Bibliotek. Intervjuar var Bjørn Enes frå Memoar.

Biletet: (Klikk på biletet for stor versjon): Kokkarvik, 1940. KNM "Tyr" i forgrunnen. Admiral Tank-Nielsen sitt fly ligg ved "Tyr". Den nyssgjerrige åtteåringen Nils Audun er guten i robåten. 


Nils Audun Mugaas Vassenden - Krigsminne


 

Sjå meir av Vassenden:

Nils Audun Mugaas Vassenden har og fortald om sitt sjømannsliv i et opptak på Bergens Sjøfartsmuseum 13/12-2015. 

Direkte adresse til intervju og dokumentasjon er http://vassenden.memoar.no
Innhald i intervjuet:


Nils Audun Mugaas Vassenden i samtale med Bjørn Enes

Oppvekst - Førkrigstid

            Klokkarvik 1932

            Ein bror til England

            Fiska med GLIP

            Møhlenpris

Nøytralitetsvekta i Klokkarvik fra 1939 

            "Kyrabåtane"

            Akkumulator

            Kaptein, seinare Admiral J Frtiz A. Ulstrup

            Telefonkiosken

            Kravde ekte miner

            7. april

            8. april

9 april 1940

            "Det kjem båtar. Dei er ikkje norske"

            Minesikringane

            "Tyr" i kamp

            Tysk schnellboot søkte naudhamn

Så tok minene til å virke

(Transportskipet Sao Paolo, 5300 t)

Transportskipet "Liege", 8500 t

Dunnage

Mange forlis ved Svenestangen

Vrakgods

9. april 1940

            Tyr heldt fram i kamp til 20. april

Vande med å sjå sjømilitær aktivitet

9. april 1940:

            Torpedo traff Svenestangen 

Augevitne

            Slagskip i Grimstadfjorden

            12. og 13 april: Engelske flyangrep

            Såg flyangrep også i 1942

Jøssinglensmannen 

            Aleine med mor i 1942

            Måtte rapportere sakna båtar

            ("slunkabol"- flatseng)

            Gestapobåten 

            Arrestasjonen

            Fekk varsla fullmektigen

            1000 skot under altaret i Sund kyrkje

            Fangenskapet 

Mange sakna frå Sund

            11/11 1941: MK "Blia" gjekk ned - Ingvald Lerøy, Arne Lerøy og 40 andre omkom.

            Oktober 1941: Karsten Sangolt, ulukke på MK "Arthur"

Augevitne

            Festningsbygging på Lerøy, Buarøy og Korsneset

            Tyske torpedotestar med lytteapparat

            Nye teknikkar i torpedoar og miner

            (Olav H. Drønen - Kjend motstandsmann på Vestlandet)

            (Her meiner han marinekaptein Sjur N. Østervold )

            "Operasjon Barefoot" - norsk MTB i Krossfjorden

            Officer in command Sjur N. Østervold

            Skipssjef Per E. Danielsen

            3/10 1941: MT "Borgny" senka

            (- kan enno høyre skrika...)

            13 berga - 14 omkom. Alle norske

            Ubåtjakt på Bliaskjeret

            8/1-45: Flyangrep mot "Fusa" - rutebåten mellom Os og Bergen

Jøssinglensmannen - Radioforbodet

            August 1941: Alle radioar måtte leverast inn

            Lensmannen måtte lagre radioane

            Ekstra nøkkelsett

            Fiskarane fekk ha radio under sildafisket

            Mor "lånte" radioar

            Norske sendingar frå BBC

            Russarane

Telavåg

            Forsmak på represaliar - Tyskarane brende ned Sjur Østervold si hytte

            Livsfarleg slarv

            "Så skjedde det"

            26. april 1942

            "Kom til Telavåg!"

            Redda av gamal tysk mineryddar

            Syster Ingeborg

Kristian Stein-organisasjonen

            Gestapobåten

            Syster Ingeborg (Ingeborg Hamre, seinare Østervold)

            Gestapobåten

Telavåg

            Far møtte dei på Grini

            Laurits Telle, Åge Telle

            2. mai 1942

            "Om kvelden såg me røyk vest for Veten"

            "Me høyrde dyra på veg til byen..."

            Alle menn over 18 vart sende til Tyskland

            Kvinner og born kom ut i 1944

            Kari Midttveit kom aleine heim...

Så kom freden

            Min bror var i Hæren i Skottland

            I Liverpool traff dei norske sjøfolk

            Slik høyrde me om krigsseglarane...

            Liverpool 1949

Dei britiske kvinnene

            Våga ikkje å ta jenta med heim

            Noreg låg langt etter

            Mange hadde gifta seg

            Ei jente og eit barn med merkelapp

            Toalettforhold

            Vedkomfyr

            Navy Cut

            Mai 1945: England sende ut alle kvinner som hadde gifta seg med utlendingar

            Mange rømde heim att

Gjenreisinga

Telavåg - alt var øydelagt

Tyske fangar rydda i Telavåg

Ubåtsjefane nekta å jobbe

Ruinane i Telavåg

Far arbeidde med nemnda for gjenreising av Telavåg

Fangenskap

Far på Grini

Pakke frå far

Løyndomane på Grini

Klokkarvik 1940

Far og kaptein Fritz Ulstrup

Hemmeleghald

Husundersøkingar

Fangenskap

Norman Hummelsund og Leif Sandtorv

Torpederte av japanarane

("Hjelpekryssarar")

Fanga i Japan

- overførte til Tyskland

- og vidare til internering i Noreg

Heim i 1944 - mot å ta hyre i Tysklandsfart

MS "Troma" 9170 t

(MS "Troma" vart senka av "Pellegruppa" 24. nov. 1944)

Hirse til Sund

Nordsjøfarten

To karar kom på besøk ein kveld

Brynjulf Liland og Frank Mohn

"Karomakaffi"

Far kontrollerte historia til dei to

Skaffa kontaktar i Austevoll

(Mor var streng på vaskinga) (Raudsprit til alt)

Måtte vente til vaktbåten var vekke

Frank Mohn slo seg opp i Nortraship

Liland omkom under trening 2/9 1943

Hemmeleghald

Milorg på Austlandet

Kristian Stein-organisasjonen

(Hausten 1941: 204 til Tyskland, 9 henretta, 46 omkom)

Flygarane helste

Gestapobåten

Radioforbodet

Husundersøkingar

Våpen måtte og leverast inn

1000 skot under altaret i Sund kyrkje

Syster Ingeborg



Comments