Actueel‎ > ‎

Nieuwsbrief 4 - Wat terugkwam wanneer we in de spiegel keken: Dank u voor de richtingswijzers!


Bemoeizorg mag een plaats hebben, gerelateerd aan maatschappelijke waarden.

Het zou een grote valkuil zijn als ggz-specialisme zou wegvallen. Expertise dient behouden en zelfs versterkt, in combinatie met het ‘uit het kot komen’ onder andere in het zorg dragen bij/voor sleutelmomenten.  

Er moet onder meer op een online aanbod ingezet worden, bijvoorbeeld in het kader van overbrugging van wachttijd.





De enige wijze om elkaars perspectief echt te leren kennen en invoelen, is wissel-leren. Simpel gezegd: in elkaars schoenen gaan staan.

Regionale netwerken dienen een fundamentele plaats in te nemen.

Preventie blijft de basis en daar dient veel meer op ingezet.

Er is nood aan een generalistische, toegankelijke zorg op vlak van geestelijke gezondheid.





Er dient een verschuiving te zijn van middelen naar een sterkere uitbouw van eerstelijns ggz.

De regie dient meer bij de cliënt en zijn context te liggen.

Er is nood aan een warme samenleving, met meer aandacht voor buurtgerichte zorg.




Over de grote principes zoals de regie meer bij de gebruiker en zijn context leggen, kan men het relatief vlot eens raken, al is het niet eenvoudig om dat systematisch waar te maken of niet in elke particuliere situatie mogelijk. Het is al minder evident om elkaar te vinden wanneer men dat begint te concretiseren of ‘subdoelen’ maakt op weg naar dat ‘hogere doel’.


Bovenstaande snapshots, in beeld of woord, vormen slechts een kleine greep uit de betekenisvolle inbreng vanwege de deelnemers aan de Mentalis-reflectievoormiddag op 27/10. Het opzet was om stil te staan bij de vraag spiegeltje, spiegeltje aan de wand, wat met de geestelijke gezondheidszorg in dit land? De richtingwijzers die hieruit naar voor komen, verdienen dat er verder mee aan de slag wordt gegaan. Dat maakt, bijvoorbeeld, de laatste uitspraak van een deelnemer meer dan duidelijk.

De geestelijke gezondheidszorg staat dan ook voor cruciale uitdagingen. We stellen immers een toename vast aan geestelijke gezondheidsproblematieken. Vaker dan men denkt, is er een substantiële impact op de persoon zelf, op zijn of haar omgeving, evengoed op de bredere samenleving. Op welke wijze kan geestelijke gezondheid(szorg) een inclusieve plaats krijgen in andere domeinen zoals wonen, werk, onderwijs, …?  We merken eveneens dat heel wat domeinen werken met een vorm van globaal plan en/of met een meerjarenprogramma om op lange termijn een beleid uit te stippelen. Tot heden ontbreekt een dergelijk plan voor de geestelijke gezondheidszorg. Dit roept de centrale vraag op hoe we met z’n allen de geestelijke gezondheidszorg kunnen (her)organiseren zodat iemand met een psychische kwetsbaarheid op een toegankelijke manier geholpen wordt en dit aansluitend op zijn of haar noden.

Precies omdat het velen aanbelangt, bracht Mentalis tijdens deze reflectievoormiddag – onder procesbegeleiding door Levuur – diverse perspectieven en expertises samen die meer of minder rechtstreeks in aanraking komen met geestelijke gezondheid(szorg). De input van de deelnemers zal dan ook een fundament vormen voor de aanzet van een globaal plan ggz dat Mentalis zal uitwerken.

In de inleiding – gebracht door Grieke Forceville, ggz-adviseur van minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin, Jo Vandeurzen – werd beklemtoond dat men werk wenst te maken van een globaal plan ggz. Op vlak van geestelijke gezondheidszorg stelt minister Vandeurzen enkele beleidslijnen centraal. Als eerst het belang van een inclusieve samenleving, waar vermaatschappelijking als belangrijk principe voorop staat, de herstelvisie een centrale plaats dient te krijgen, we met z’n allen nog kunnen groeien in een grotere participatie van de cliënt en zijn of haar omgeving en het aspect van cultuursensitieve zorg niet mag vergeten worden.

Voorkomen is beter dan genezen duidt op het belang van preventie als tweede beleidslijn, waarbij de klemtoon op suïcidepreventie sterk aanwezig dient te blijven, de volgende gezondheidsconferentie een integraal verhaal wil brengen omtrent een gezonde levensstijl, de eerstelijns geestelijke gezondheidszorg verder zal uitgewerkt worden en vroegdetectie en -interventie van psychiatrische stoornissen fundamenteel blijft. Enkele andere  beleidslijnen richten zich op kinderen en jongeren, de inhoudelijke integratie van de verslavingszorg in de ggz, het vraaggestuurd werken met o.a. de thematiek van persoonsgebonden financiering, health in all policies dat wil wijzen op het belang van facettenbeleid (wonen, werken, onderwijs, cultuur, sport, …) en regelluwte en sociaal ondernemen.

Concluderend, gaf Grieke Forceville mee dat de ambulante en preventieve ggz door de diverse ontwikkelingen en uitdagingen zoekend is naar een positionering, waarbij het belangrijk is dat er op een positieve manier gekeken wordt hoe men die rol kan opnemen, samen met andere betrokken actoren, waarbij we nog een weg af te leggen hebben door enkele worstelingen en paradoxen. Zo beklemtonen we enerzijds belang van de vermaatschappelijking, maar zien we anderzijds steeds meer gespecialiseerde zorg. Daarnaast denken en handelen we nog steeds te vaak vanuit de eigen organisatie terwijl we dit dienen te overstijgen om te kunnen komen tot volwaardige integrale zorg. Een derde worsteling is dat we volop werk maken van de destigmatisering en terzelfdertijd nog sterk categoriaal denken. Het is een uitdaging om het bio-psycho-sociaal mensmodel, dat we als theorie voorop wensen te stellen, te verzoenen met het blijvend belang van diagnostiek. Een laatste paradox ziet Grieke Forceville in het feit dat we wensen te pleiten met z’n allen voor integrale zorg, maar de overheid nog steeds sterk in ‘hokjes’ financiert, wat het proces van integrale zorg niet vergemakkelijkt. Als laatste boodschap krijgen we mee dat, hoe ernstig het allemaal ook is, we vooral de kracht van humor niet mogen vergeten.

En verder?


Op de website van Mentalis zal eind dit jaar, begin volgend jaar de neerslag van deze voormiddag m.a.w. van de gesprekken aan de diverse tafels terug te vinden zijn. Dit materiaal zal een wezenlijk fundament vormen voor een aanzet van een globaal plan ggz vanuit Mentalis. Ook dit zal via de website van Mentalis ontsloten worden.