Baliabideak

Ahozkoaren baliabideak: berbalak eta ez berbalak

Baliabideen inguruan iritzi ezberdinak daudela kontuan izanda, guk hainbat egileren sailkapen ezberdinak hartu eta guretzat interesgarriena izan daitekeena laburtu dugu sailkapen honetan:


Ahozko baliabideak

1.- Baliabide ez berbalak (testuinguruarekin batera lantzeko):

hands-41338_640.png

  • Gorputzaren mugimenduak (kinesikoak): begirada; keinuak (aurpegikera, buruaren eta eskuen mugimendua), arnasa eta gorputz jarrera.

  • Espazioa eta kokapena (proxemikoak): nora begira, distantzia, kokagunea. Norberak espazioa nola ulertzen duen eta gizartean nola ulertzen den.

  • Kanpoko itxura (kanpoko osagarriak): janzkera, mozorroak, garbitasuna...

  • Espazioari dagozkion elementuak: argitasuna, akustika, aulkien antolaketa…

2.- Baliabide paraberbalak (testuinguruan eta hizkuntzan lantzeko): ahotsa (berezkoa, fisikoa, biologikoa) eta ahoskera

paraberbal2.png

  • Arnasa

  • Ebakera: komunikazioaren oinarria da, gaizki ebakiz gero ez da ezer ulertzen eta beste muturrean, gehiegizko ebakerak ondorio kaltegarriak ditu (ebakera hiper perfektuak entzulearengandik urrundu egiten gaitu). Txarra ebakera-modu bakar baten jabe izatea da.

  • Isiluneak

  • Abiadura eta erritmoa

  • Bolumena, intentsitatea

  • Tonua (bakoitzak berea duen arren, tonu altua pozarekin eta tonu baxua tristurarekin lotzen dira; egoera emozionalarekin lotua)

  • Intonazioa, musika (testuari lotuagoa galderetan, harridura): hitz-katea -hitzak ez dira bakarka ahoskatzen, aurreko eta atzekoekin lotuta dago -atzoizantzen-; puntuazio zeinuak ez datoz beti bat isiluneekin; intonazioaren bidez adierazten dugu esaldia amaitu den ala ez; tonu aldaketa kohesio-modua da.

  • Azentua (ez da gaztelanian bezain markatua, hitza ez da unitatea sintagma baizik eta testuinguruaren zein euskalkiaren arabera aldagarria)

  • Ahoskera (palatalizazioak, hitz elkarketa -ezpada, ezta-, loturak hitzak janez, kontsonante bilkurak -etzara, etzetozela, emantzion, eluke-. EBAZ (Euskara Batuaren Ahoskera Zaindua), Euskaltzaindia, 1998

3.- Baliabide berbalak (hizkuntzan eta testugintzan):

berbalak tx.png

  • Inkoherentzia tematiko erlatiboa (gai batetik bestera joatea eta atzera itzultzea)

  • Elipsia

  • Lotura baliabide errepikatuak (“ta”, “ba”,”geo”)

  • Esaldi amaitu gabeak

  • Morfosintaxia  desorekatua: komunztadura askotan pentsamenduarekin egitea eta ez egitura sintaktikoarekin.

  • Hitz eta molde errepikatuak (erredundantzia)

  • Hiztegi soila hitza etengabe erabiltzea elementu ezberdinak izendatzeko (adibidez “esan” hitza idatzian aipatu, gaineratu, azpimarratu, gehitu, mahairatu)

  • Hitz-makuluak (“ehh”)

  • Onomatopeiak

  • Hitz-ordena

  • Ez da horren zuzena (idatziaren arau estandarraren aldean)

  • Diskurtsoaren laguntza tresnak: ppt, ordenagailua, hormairudiak, marrazkiak, liburukiak...



Olatz Beobideren bideoa interesgarria dela uste dugu.


Bestalde hona hemen hitzik gabeko komunikazioa:

hitzikgabeko.png





Comments