Lesideeën‎ > ‎

DS4 Leugens detecteren, liegt de leugendetector?

Leerplandoelstelling

brengt aan de hand van voorbeelden in kaart hoe emoties het gedrag beïnvloeden” (leerplannummer 28, p38)

 

Lesdoelstelling over twee lessen

De leerlingen kunnen de werking van de leugendetector bespreken en kaderen binnen het hoofdstuk emoties. (uitbreidings- en verdiepingsles)

 

Beginsituatie

Over enerzijds de polygraaf (bekend als “leugendetector”) en anderzijds de emoties als kader.

Polygraaf (“leugendetector”): De leerlingen zijn bekend met deze term uit de media. De afgelopen jaren verschenen resultaten van een leugendetectietest bij verdachten van een crimineel feit steeds vaker als een bekentenis in de media. Daarnaast wordt de “leugendetector” gebruikt in populaire programma’s om ontrouw aan te tonen (bv. Temptation Island).  

Emoties: Voorafgaand aan deze les hebben de leerlingen het begrip emoties binnenstebuiten gekeerd (definitie, basisemoties, emoties binnen het SOR-schema van gedrag, emoties aangeleerd (via leerprocessen) of aangeboren, emoties als contextueel gegeven. Dit is nodig om te beseffen dat de polygraaf onzichtbare maar meetbare uitingen van emoties tracht te meten.

 

Noot (over structuur)

Inductieve lesopbouw (ervaren à reflecteren à conceptualiseren à experimenteren) uitgelegd in persoonlijke reflectie. Gebruik gemakend van verschillende didactische principes zijnde het aanschouwelijkheidsprincipe (videoclip), activiteitsprincipe (nadenken over eigen gedrag bij emoties, nadenken over de maatschappelijke wenselijkheid van het gebruik van de leugendetector), herhalingsprincipe (overlopen kenmerken videoclip), integratieprincipe (verband met wetenschappelijke vs. alledaagse kennis, emoties, gedrag), geleidelijkheidsprincipe (van concreet naar abstract), belangstellingsprincipe (populaire cultuur gebruiken in de ppt via series ‘The Simpsons’ en ‘Lie to me’, film ‘Liar Liar’, thema ontrouw en gemediatiseerde moordzaak rond spilfiguur Joran van der Sloot).

 

Motivatiefase 1

Fragment uit The Simpsons (<1’). Link: http://www.youtube.com/watch?v=N-TZ8Z5S9rI

Vraag: “Klopt deze clip met jouw visie op het onderwerp.”

 

Informatieverwervingsfase 1

Onderwijsleergesprek

Via vraagstelling

-“Kan jij een leugenaar herkennen?”

-“Wat zouden de kenmerken zijn?”

-“Hoe vaak lieg je?”

-“Tegen wie je lieg je?”

-“Waarom lieg je?”

-“Is een wereld zonder leugens leefbaar?”

+ bijvragen

Hoewel de vragen op dia 3 staan worden ze niet getoond.

Via vraagstelling komt de leerkracht samen met de leerlingen tot de antwoorden van dia 4. Deze dia wordt kort overlopen.

Doel: De leerlingen kunnen vanuit eigen ervaringen verwoorden waarom leugens een noodzakelijk kwaad zijn in onze samenleving.

 

Onderwijsleergesprek

Via vraagstelling

-“Wat is wetenschappelijke kennis” (leerstof uit 5STW, doelstelling 2)

-“Hoe zoekt de wetenschap voortdurend naar de waarheid?”

-“Wat is alledaagse mensenkennis” (leerstof uit 5STW, doelstelling 2)

-“Hoe zoekt ieder van ons voortdurend naar de waarheid via dit soort kennis?”

+ bijvragen

Hoewel de vragen op dia 5 staan worden ze niet getoond.

Via vraagstelling komt de leerkracht samen met de leerlingen tot de antwoorden van dia 6. Deze dia wordt kort overlopen.

Doel: De leerlingen kunnen in eigen bewoordingen beschrijven hoe het liegen ingaat tegen de voortdurende zoektocht naar waarheid van het individu en de samenleving in zijn geheel.

 

Onderwijsleergesprek

Via vraagstelling

-“Waarom zou de mens een systeem om leugens te detecteren willen ontwikkelen?”

+ bijvragen

Doel: De leerlingen formuleren zelfstandig het besluit dat de ontwikkeling van een “leugendetector” een mogelijkheid is om deze discrepantie te overbruggen (de realiteit van leugens en zoektocht naar waarheid).

 

Onderwijsleergesprek

Via vraagstelling

-“De eerste leugendetector was niet meer dan een kom rijst. Hoe kan je daarmee lichamelijke reacties toetsen die leugens verraden?”

-“Een soortgelijke test maar dan met een homp brood en kaas gebeurde in onze contreien tijdens de Spaanse inquisitie, die de protestanten vervolgde. Wat deden zij?”

-“William Marston, die de warmbloedige Wonderwoman creërde, ontwierp waarschijnlijk de eerste moderne leugendetector. Wat zou hij getest hebben om te ontdekken of iemand loog?” (leerkracht nuanceert door te verklaren dat John Larson even vaak geciteerd werd als “ontdekker”)

-“Dat was vroeger, hoe actueel is de leugendetector vandaag?” (discussie niet laten uitlopen, na enkele antwoorden slide met titels van krantenartikels laten zien)

+ bijvragen

Doel: De leerlingen kunnen beschrijven dat de zoektocht naar een systeem van leugendetectie dan wel duizenden jaren oud is maar nog steeds erg actueel.

 

Slotfase 1

Beëindigen lesuur 1. De leerkracht legt het lesverloop van het volgende lesuur uit.

 

Motivatiefase 2

Start lesuur 2. Vraag aan één leerling: “omschrijf de vier elementen die we vorige les bespraken.”

 

Informatieverwervingsfase 2

Filmfragment (<4’)

“We bekijken nu een filmfragment over de leugendetector. Iedereen noteert de antwoorden op volgende vraagjes op een cursusblad. Link: http://www.youtube.com/watch?v=XVR1xs5zZ2U

-Waaruit bestaat de “leugendetector”?

-Wat meet de leugendetectietest?

-Leg het verband tussen de test en je krokodillenbrein?

-Met welke vraag begint de test?

De leerkracht peilt naar de gevonden antwoorden en vraagt naar de mening van de leerlingen over het fragment.

Doel: De leerlingen kunnen zelfstandig de gevraagde informatie uit een filmfragment halen.

 

Doceren met PPT

Leerkracht overloopt de informatie uit het filmfragment (dia 10 en 11). Leerkracht doceert over verschillende technieken om te ondervragen waarbij duidelijk blijkt dat het gebruik van een bepaalde techniek voor gerechtelijke doeleinden zelfs onethisch is.

Doel: De leerlingen kunnen beschrijven welke instrumenten gebruikt worden en wat ze meten.

Doel: De leerlingen kunnen beschrijven vraagtechnieken bestaan en welk het belangrijkste voor- en nadeel van iedere vraagtechniek is.

 

Informatieverwerkingsfase

Videoclip ‘Joran’ klassikaal bespreken. Link: http://www.youtube.com/watch?v=CD9-5uGfJiw

Vraag: “Wie kent de zaak van Joran van de Sloot?” (tip Natalee Holloway)

 

“We bekijken nu samen een clip over die zaak. Joran van der Sloot liet zich namelijk vrijwillig aan de polygraaf leggen om zijn onschuld in deze zaak te bewijzen.”

“Jullie moeten niets noteren. Wel is het belangrijk om twee zaken in het achterhoofd te houden bij het bekijken van de clip.”

“Ten eerste, welke elementen uit deze lessenreeks vind je terug in de clip? En ten tweede hoe draagt de clip bij aan een kritische analyse van het instrument.”

Na het bekijken van de clip volgt een klasgesprek over de vragen.

 

Slotfase 2

Beëindigen lesuur 2. De leerkracht rondt af.
 
Uitbreiding
SelectionFile type iconFile nameDescriptionSizeRevisionTimeUser
ć
Weergeven Downloaden
  2109k v. 1 6 apr. 2011 12:18 Geert Stienissen