Pierwsze nowożytne fortyfikacje w Nysie powstały w 1594 r. wg. projektu Johanesa Schneidera z Lindau za sprawą ówczesnego biskupa Andreasa von Jerin. Umocnienia te już w 1643 r. zaczęto przebudowywać wg. szkoły holenderskiej i nowowłoskiej, kładąc nacisk na system obrony skrzydłowej. Do istniejących fortyfikacji dobudowano nowe, zwiększając ilość bastionów. Miasto zostało otoczone wałem, 10 bastionami, 4 rawelinami oraz fosą wodną.
Po całym obwałowaniu biegła ukryta droga. Z tych obiektów do dzisiejszych czasów zachował się - wielokrotnie modernizowany - bastion Św. Jadwigi przy ul. Piastowskiej.
Okresem przełomowym dla nyskich fortyfikacji był rok 1741, kiedy w czasie wojny Austrii z Prusami, król pruski Fryderyk II zdobył miasto. W wyniku traktatu pokojowego Śląsk, a z nim Nysa przeszły pod panowanie pruskie. Fryderyk II doceniając strategiczne położenie miasta oraz istniejące już fortyfikacje, postanowił uczynić z Nysy twierdzę. Na jego zlecenie holenderski inżynier Gen Cornelius von Walrawe, przebudował fortyfikacje otaczające miasto nazwane Obwałowaniami Dolnymi. Równocześnie na drugim brzegu rzeki zbudowano Forty Górne. Powstało w ten sposób nowe miasto Friedrichsstadt, będące rodzajem koszar lub obozu wojskowego (obecnie jest to dzielnica Nysy - Radoszyn). Po obu brzegach rzeki zostały wzniesione reduty - Kardynalska i Kapucyńska.
Powstała twierdza - obóz warowny, strzegący granice nowozdobytej prowincji śląskiej na wschodnim odcinku gór Sudeckich tj. prawie od bramy Morawskiej aż do Gór Złotych. W tym okresie zbudowano także m.in. Fort Prusy wraz z pasami obwałowań, zwanymi Jerozolimskimi, promieniście rozchodzącymi się w kierunku rzeki. Fort ten był samodzielną cytadelą w Fortyfikacjach Górnych. Oprócz wspomnianych już obwałowań od Fortu Prusy biegła sucha fosa niemal do torów kolejowych (przy ul. Grodkowskiej), zwana Obwałowaniami Wysokimi. Zastosowane rozwiązania architektoniczne fortyfikacji o dobre kilkadziesiąt lat wyprzedzały swoje czasy. Istniała nawet możliwość zatopienia miasta w razie zajęcia go przez wroga. Modernizacja fortyfikacji była prowadzona przez następców von Walrawe aż do XIX wieku.
1740-56 Budowa górnych i rozbudowa dolnych obwarowań
1767-91 Rozbudowa górnych obwarowań o oba boczne skrzydła
1809-1812 i 1839-1849 Drobne ulepszenia i przebudowa
1865-1888 Modernizacja obwarowań i budowa fortów na przedpolu.
Projektowanie i kierowanie rozbudową twierdzy wykonywali budowniczowie - fortyfikatorzy różnych narodowości m.in.: Korneliusz von Walrawe, Rothengatter, von Wrede, Lefevre, von Castillion, Freud, von Harroy.
- Rozszerzenie i przebudowa obwarowań miasta na prawym brzegu i obwarowanie przedmieścia Radoszyn na lewym brzegu za pomocą fortu Prusy oraz obwałowań Kapucyńskich i Jerozolimskich.
- Umocnienie wzgórz na lewym brzegu na lewym i prawym skrzydle od fortu Prusy i obwarowanie drugiego przedmieścia Zawodzie.
Według koncepcji Fryderyka II, twierdza miała być "obozem warownym". Idea ta wyprzedziła o kilkadziesiąt lat podobne poglądy Montelemberta i Rogniata.
Koncepcja ta znalazła także zastosowanie w pozostałych twierdzach śląskich strzegących granicy wzdłuż łańcucha gór Sudeckich i ich przełęczy tj. twierdzy w Kłodzku i twierdzy w Świdnicy, a w pewnym stopniu także i typowo górskiej twierdzy w Srebrnej Górze.
W Nysie, oprócz miasta głównego, z zakładami produkcji broni, siedzibą garnizonu i miejscem gromadzenia sił wojskowych było przedmieście Radoszyn ze swymi koszarami i magazynami oraz przedmieście Zawodzie z rozległymi terenami ćwiczebnymi i obozowymi.
W ostatnim etapie rozwoju objęła ona rozległy obszar, obsługiwany przez kolej przechodzącą przez wewnętrzny obszar twierdzy i podlegający rygorom wojskowym.Oprócz nieistniejących już znakomitych obwarowań miasta o najszerszym ich paśmie z pośród twierdz śląskich, zachowana część reprezentuje rozmaite rodzaje fortyfikacji w terenie górzystym, równinnym i zalewowym, z okresu XVIII i XIX wieku o wielkich walorach historycznych, dydaktycznych i krajobrazowych.
KALENDARIUM DZIEJÓW TWIERDZY NYSA
1594 | Budowa pierwszych nowożytnych fortyfikacji wg. projektu Johanesa Schneidera z Lindau |
1618 - 1648 | Wojna Trzydziestoletnia |
1621 | Zdobycie i splądrowanie miasta przez margrabiego von Jagerndorf |
1632 | Elektor saski Jan Jerzy I Wettyn zajmuje miasto |
1643 | Przebudowa umocnień wg. wg. szkoły holenderskiej i nowowłoskiej |
1643-1700 | Budowa Bastionu św. Jadwigi |
1740-1756 | Budowa górnych i rozbudowa dolnych obwarowań |
1741 | Zdobycie miasta przez króla pruskiego Fryderyka II |
1741 | Rozpoczęcie rozbudowy Twierdzy wg. projektu holenderskiego inżyniera Corneliusa von Walrawe. Budowa m.in. Reduty Kapucyńskiej, Reduty Kardynalskiej, Fortu Prusy, Fortu Wodnego |
1742-1756 | Wzniesienie Obwałowań Jerozolimskich wewnętrznych. Przebudowa Bastionu św. Jadwigi |
1742-1745 | Budowa Przeciwstraży Kleszczowych |
1745 | Przebudowa Fortu Wodnego |
1748 | Budowa Reduty Jerozolimskiej wchodzącej w skład Obwałowań Jerozolimskich wewnętrznych |
1758 | Oblężenie przez wojska austriackie. Budowa Wysokiej Baterii |
1767-1774 | Budowa Obwałowań Jerozolimskich zewnętrznych według projektu Lefevre’a i von Castillona |
1771-1776 | Modernizacja Fortu Prusy. Rozbudowano m.in. chodniki przeciwminowe i wzniesiono trzy flesze |
1774-1791 | Budowa Obwałowań Wysokich |
1807 | Wojny Napoleońskie, oblężenie i bombardowanie miasta przez oddziały wirtemberskie zakończone kapitulacją |
1809-1849 | Drobne ulepszenia i przebudowa fortyfikacji |
1849 | Budowa Nowej Fleszy |
1865-1867 | Modernizacja Obwałowań Wysokich |
1865 | Budowa tymczasowych Fortów I i II |
1865-1888 | Modernizacja obwarowań i budowa fortów na przedpolu |
1866 | Budowa tymczasowego Fortu III |
1871-1878 | Przebudowa Fortów I, II i III na forty stałe |
1875 | Budowa Obwałowań Kolejowych |
1878-1883 | Budowa Niskiej Baterii |
1878-1880 | przebudowa Fortu Wodnego. Wtedy zyskał postać czworobocznej lunety, otoczonejwałami ziemnymi, zamkniętej wałem szyjowym |
1881-1883 | Rozbudowa i wzmocnienie Fortu III |
1903 | Nysa oficjalnie przestaje być twierdzą. Obiekty forteczne w większości pełnią rolę magazynów i więzień |
1910 | Budowa Kasyna Oficerskiego w narożu Reduty Kapucyńskiej |
1910 | Przekształcenie Fortu Wodnego na magazyn amunicji. |
1914 | Przekształcenie Fortu Prusy na magazyn sprzętu wojskowego |
1914-1921 | I Wojna Światowa. Obiekty forteczne pełniły często rolę więzienia i obozu jenieckiego. |
1918 | Umocnienia Obwałowań Kolejowych przekształcono w park, a kazamaty na magazyny. |
1926-1934 | Wyburzenie części Obwałowań Jerozolimskich wewnętrznych |
1934 | Forty I, II i III zamienione na magazyny broni i amunicji |
1939-1945 | II Wojna Światowa. W Nysie znajdowała się filia obozu Gross Rosen, a miasto ponownie ogłoszono Twierdzą |
1945 2000 2004 | Zdobycie Nysy przez wojska radzieckie. Opuszczenie Nysy przez wojska Zakup mienia powojskowego przez Gminę Nysa |