Çorum İli, Sungurlu İlçesi Yörüklü Belde'sinin yakınlarında, Tokullu'dan Kaledere Beldesine uzanan yaklaşık 30 km. lik bereketli bir vadinin orta kesiminde, alüvyonel düzlükte yer almaktadır. En yakın yerleşim kuzeyde Yörüklü Kasabası'nın Fatih Mahallesi ve doğuda Hacıosman Köyü'dür. Boyalı Höyük, ekibimiz tarafından yürütülen yüzey araştırmaları sırasında tespit edilmiştir. 2004 yılında Boyalı Höyük'te tarımsal bir tahribatın gerçekleştirildiği öğrenilmiş, bunun üzerine aynı yıl tahribat alanında bir temizlik çalışması yapılmıştır. Höyüğün etek kesiminde tahribat sırasında oluşan kesit içinde bir Hitit matarası bulunmuştur. Matara içinden çıkan çıkan organik kalıntının analiz Sonuçları, matara içeriğinin balla karıştırılmış çörek otu tanelerinden oluştuğunu ortaya koymuştur. Konuya ilişkin ortak bir çalışmayı içeren makalemiz yayım aşamasındadır. Ayrıca, tarla seviyesindeki tahribat alanı temizlenirken bir oda tabanında tümü insitu iki küp, iri boy bir öğütme taşı ve bir ölçek kabı bulunmuştur. Küplerden bir tanesinin içinde de yaklaşık 5 kg ağırlığında karbonlaşmış mürdümük tohumu tespit edilmiştir. Mürdümük tohumları içinde belirlenen böcekler üzerinde arkeoentomolojik çalışmalar halen devam etmektedir. Bu buluntular, bölgenin M.Ö.II. bin yıl florası için değerli bilgiler sağlamaya başlamıştır.
Hüseyindede'nin yaklaşık 4,5 km. kuzeydoğusundaki Boyalı Höyük'te 2005 yılında başlatılan arkeolojik kazılarda Eski Tunç Çağı, Eski Hitit ve Demir devri tabakaları tespit edilmiştir. Höyüğün batı yamaçlarında gerçekleştirilen tahribat nedeniyle Eski Hitit yapılarının üst seviyeleri büyük ölçüde zarar görmüştür. 2004 yılında mürdümüklü kübün bulunduğu odanın çevresi açılarak genişletilmiş böylece birbirine bağlı odalardan oluşan bir yapı kompleksi şekillenmeye başlamıştır. Bu yapı A kompleksi olarak isimlendirilmiştir. 2006 yılı kazılarında tahribat alanları temizlenmiş, tarla seviyesi altında ortaya çıkmaya başlayan ve A kompleksi olarak tanımlanan Eski Hitit yapısının güneye doğru olan uzantıları takip edilmiştir. Mimari buluntulara göre Eski Hitit tabakasının iki safhada yaşandığı anlaşılmaktadır. A kompleksinin çeşitli odalarında bulunan çanak çömlek tipleri Eskiyapar Eski Hitit seramikleri ile yakın benzerlik gösterir. Ayrıca, Hüseyindede ve Fatmaören'in hem seramik hem de mimari buluntularıyla birlik sağlanmaktadır.

Höyük yüzeyinde yapılan taramalardan elde edilen sonuçlara göre Eski Tunç Çağı çanak çömlek parçalarının kuzey ve kuzeydoğu kesimlerinde yoğunlaştığı anlaşılmaktadır. Tarla seviyesinden ve höyük yüzeyinden derlenen ETÇ seramikleri ise MÖ III. bin yılın son safhasına tarihlenmektedir. 2004 yılındaki temizlik çalışmalarında ve 2005 yılındaki kazılar sırasında Eski Hitit dönemi boğa kabartmalı kaplarına ait parçalar ortaya çıkarılmıştır. Kazılarımızda, Hüseyindede çevresinde Eski Hitit dönemindeki yerleşimler ve Hüseyindede'nin bu bölgedeki konumu ve diğer Eski Hitit yerleşimleri ile ilişkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Kazılar sırasında ritonlar, çok sayıda ağırşak, tezgah ağırlığı, kemik objeler, idoller bu kompleksin içinde bulunmuştur. 2006-2007 kazılarında A yapısı büyük ölçüde ortaya çıkarılmıştır. Ancak A yapısı çevresinde başka bir mimari yapıya rastlanmamıştır. A yapısının oda planları ve genel mimari özellikleri Hüseyindede komplekslerine benzerlik göstermektedir. Mimari için seçilen zemin de ortak özellikler taşımaktadır. 2008 kazısı Ağustos ayında başlayacaktır.
Kazılarımızın maddi desteği Kültür ve Turizm Bakanlığı DÖSİM, Ankara Üniversitesi ve Türk Tarih Kurumu tarafından sağlanmaktadır.






