Imos partir, para seguir co tema do léxico, precisando o significado de voces cultas derivadas da mitoloxía e da historia greco-romana.
Os distintos deuses tiñan unha función ben definida. Recordade que o soberano de todos era Zeus-Xúpiter, só limitado no seu poder polo destino e as Parcas.
Estes deuses caracterizábanse polas mismas cualidades e vicios que temos os homes, pero eles eran inmortales.
As lendas inventadas por este antigo pobo forman un poético conxunto chamado mitoloxía, e foron quen de fascinar a poetas, escritores e artistas de todas as épocas.
Estes mitos e algúns feitos históricos produciron un número interesante de voces que xa son clásicas na nosa linguaxe.
Aquí van algunhas delas:

É un mito moi simbólico, pois representa a vexetación que descende ao reino dos mortos para xunguirse a Perséfone durante o inverno, volve á terra na primaveira para unirse ao amor co fin de abrirse e fructificar no verán. Representa a morte e resurrección da natureza renovada sen cesar no transcurso dos anos.

-Alimentos ou medicamentos afrodisíacos: son certos estimulantes do apetito sexual.

Este termo orixínase de Afrodita-Venus, deusa do amor e da beleza. Da voz ἄφρος, escuma, alude á crenza de que foi formada coa escuma do mar. Infiel esposa de Hefestos-Vulcano, tivo numerosos amantes divinos e humanos, como Adonis. É protectora do amor sensual, representada cabalgando a un castrón, representa a luxuria.

-Anfitrión:

-Apolineo:

-Amazona: dise dunha muller que monta a cabalo ou ten un aspecto varonil. As Amazonas pertencían a unha raza fabulosa de guerreiras que segundo os mitógrafos da Antigüidade vivían no Cáucaso e na Asia Menor. Gobernadas por unha raiña, só aceptaban aos homes unha vez ao ano para perpetúar a raza. Se lles nacía un varón devolvíanllo ao pai ou matábano. Vivían da rapiña. Contan que se amputaban o seno dereito

(ἀμαστός, sen peito) para ser máis hábiles co arco e que sentían adoración pola Artemisa de Éfeso, deusa de senos múltiples, a quen instauraron un culto.

O río Amazonas debe o seu nome tamén a esta raza de mulleres pois dín que en América do Sur existira tamén esta lenda.

-Arácnido:

-Ateneo: é un lugar onde se reúnen estudiosos buscando atopar a verdade e a ilustración do espíritu.
Procede este vocablo da deusa Atenea, deusa da sabiduría, da arte e do comercio, tamén da guerra desde un aspecto científico, por iso se representa con armadura. Recordemos aquí que súa nai Metis, amante de Zeus, foi devorada por el para que o fillo que estaban a punto de ter non o destronase. Pero sentindo un forte dolor de cabeza, Atenea, grazas a un machadazo de Hefesto-Vulcano, xurdeu pola abertura da sien con casco e armada, lanzando un terrible grito de guerra. Así dotada dunha inmensa intelixencia serviulles de conselleira moitas veces aos deuses.
Protectora de Atenas, regaloulles aos seus habitantes unha ramiña de olivo, símbolo de paz e de riqueza. Aportou ás letras e ás artes a enerxía necesaria para a súa irradiación espiritual extendida y constante. Esta divinidade é, polo tanto, o símbolo divino da civilización grega que, grazas á súa forza guerreira, a súa intelixencia, conocementos, a moderación dos costumes e a beleza estudiada dos seus monumentos artísticos y literarios, soubo impoñer o seu dominio sobre o mundo. Máis tarde, os romanos identificárona con Minerva.

-Atlas:O atlas é un conxunto de mapas con gran variedade de datos xeográficos, ou tamén unha serie de láminas ou ilustracións de algún tema específico. Tamén atlante en arquitectura ten o significado de columna con forma de home. Todo iso, porque no primeiro caso a imaxe dun fornido home sostendo o mundo púxose tantas veces neses libros específicos de xeografía que chegou a chamar se así, por metonimia.

Porque Atlas ou Atlante era un xigante da primeira xeración divina, fillo de Jápeto e Clímene (unha oceánide) que loitou contra Zeus e os seus irmáns, perdendo na 

Non temos que olvidar que a última vértebra  do colo, sobre a que repousaba o peso do mundo no noso heroe tamén se chama así en anatomía.

-Bacanal: chámaselle a unha orxía, unha festa onde se perden as formas, corre o viño e a luxuria.
Baco é a divinidade de onde procede este termo. É o deus romando viño, do desenfreno e a luxuria pois asimilado de Dionisio, simboliza o frenesí e a licenciosidade. Os seguidores deste deus celebraban tales festas que o senado veuse na obriga de combater.

-Caco :

-Cancerbero:

-Catilinaria: recúrrese a esta verba cando, en oratoria, unha peza é crítica violenta e descarnada. Ven dos catro discursos que Cicerón pronunciou no ano 63a.C. Porque Catilina, protagonizou unha conxura contra o Estado que Cicerón puxo de manifesto.

-Centauro: Como amazona, no caso das mulleres, centauro aplícase hoxe a un home que gosta de montar a cabalo, con intelixencia, ousadía e atrevemento. Centauro do Norte (Pancho Villa), Centauros do deserto.
Eran unhas estrañas criaturas. Describíanse con cabeza e tronco de home e extremidades inferiores de cabalo. Son símbolo de barbarie pois eran considerados como violentos e moi fortes. Hai unha constelación do Centauro e con este símbolo se representa o signo zodiacal de Saxitario.

- Cereal:

 
-Complexo de Edipo: Este complexo definido por Freud, caracterízase pola excesiva dependencia do fillo coa mai e o subseguinte rechazo ao pai.
Según a mitoloxía Edipo foi fillo de Iocasta e Laio pero abandonado por eles, para que o oráculo, matar ao pai e casar coa mai, non se cumplira. O rei de Corinto coidouno coma un fillo ata que outro oráculo aconsellou ao xove Edipo non volver a súa patria. Marchou de Corinto e no camiño atopou a Laio, a quen matou, e casou con Iocasta,como premio  despois de ter abatido á Esfinxe que atemorizada a Tebas. Cando foi consciente dos feitos cometidos, quitouse os ollos e abandonou Tebas coa súa filla Antígona.

-Complexo de Electra: Este cuadro psicolóxico debe o seu nome a Electra, filla de Agamenón, rei de Argos (que foi asasinado pola súa infiel esposa Clitemnestra e o amante desta), deu morte á súa mai por terlle arrebatado ao pai.

Segundo as doctrinas psicoanalíticas de Freud,  todas as mulleres experimentan esta actitude coa súa mai, durante a infancia. Implica unha identificación tan completa coa mai que a nena desexa, inconscientemente, eliminala e poseer ao pai.

 
Sentirse, estar ferido por Cupido: Expresamos así a idea de estar enamorado porque Cupido é o deus do Amor, identificado co Eros dos gregos e fillo de Venus. Era un fermoso neno alado, cun arco e unha alxaba de frechas coas que atravesa os corazóns, provocando o sentimento do amor.

-Dionisíac-o,-a: Dionisios, deus grego do viño,  tiña moitos seguidores que organizaban grandes festas en varias cidades de Grecia. Nestas festas bebíase en exceso o que levou ao senado a suspendelas. Era o máis parecido aos actuais botellóns. Cantábanse uns himnos chamados ditirambos, a partir dos que se cre nacería, con un grao maior de elaboración, o teatro.

-Enfermedade venérea: Estas enfermedades son producidas polo contacto físico nas relacións amorosas-sexuais.A deusa Venus chamábase en latín Venus, Vener- is, raíz da que proven este adxectivo. A máis recente e peligrosa é o SIDA, pero existen outras coma a gonorrea ou a sífilis.

-Estrenar:

-Erótic-o,-: É un adxectivo derivado de Eros, deus grego do amor. Diferénciase de  Cupido, porque erótico ten que ver co amor carnal e Cúpido relaciónase co sentimento do amor.

-Filípica: Enténdese por filípica, un discurso violento contra alguén ou unha represión pública, extensa e violenta e chámase así polos famosos discursos pronunciados polo mellor orador da antigüidade grega,  Demóstenes contra  Filipo II (382-36 A. C.), rei de Macedonia (pai de Alexandre Magno) polas súas campañas contra as cidades-estado gregas. Aínda que foi un xenio militar, non se valeu da fuerza cando puido conseguir os seus propósitos mediante a habilidade.
Ter unha forza hercúle-a(-)o: Expresamos desta maneira a idea de que alguén ten unha forza extraordinaria pois  Hércules, heroe da mitoloxía clásica, representábase cunha forza sobrenatural, afrontando numerosas probas, entre elas os doce famosos traballos  impostos polo oráculo de Delfos polo asesinato dos seus propios fillos.

- Ser unha Harpía: dise dunha muller de mala condición ou moi fea e fraca ou lercha, lurpia.
As harpías comezan sendo mulleres aladas posedoras dunha bela cabeleira pero pouco a pouco a lenda foilles conferindo aparencia de monstros terroríficos: aspecto de voitres de corpo osudo, cara enrugada con peteiro e unhas gadoupas curvas nas patas; vivían arrodeadas dun fedor infecto. A súa aparencia é unha manifestación sensible da sequía, da fame e das epidemias. Nunca satisfacían o seu apetito, raptaban nenos...Os deuses servíanse delas, da súa maldade para atemorizar aos humanos como a Fineo, o pobre vello ao que lle quitaban e lixaban os seus alimentos.

-Hermético:

-Jovial:

-Lesbiana: A illa de Lesbos (griego Λέσβος, Lésbos) forma parte dunha gran cobertura de illas cercanas ála costa de Turquía (no mar Exeo). A súa capital é Mitilene. Constitúe xunta con algunhas illas menores a prefectura de Lesbos. É famosa por ser a patria da poetisa da antigüidade Safo, nos seus poemas describía un amor apaixoado hacia as súas compañeiras, isto convertiuna nun símbolo do amor entre mulleres, polo que comunmente se considera que o termo lesbianismo proven do nome desta illa. Por outra parte, o xentilicio dos illeiros é lesbio e lesbia.

-Marcial:

-Mausoleo:

-Maratoniano: A maratón é a proba pedestre  máis longa (42,192 m) e unha das máis simbólicas e importantes nos Xogos Olímpicos. Denominouse así a esta proba en honor de Filípides, correo ateniense que no ano 490 a. C., marchou dende Maratón a Atenas, nun só día, para anunciar a victoria grega de Milcíades sobre os exércitos persas invasores. Segundo a tradición, o soldado caeu morto, víctima da fatiga, tan pronto como comunicou a nova. Hoxe aplícase este adxectivo a todo o que requira un traballo intenso ou de moi longa duración.

-Mecenas: persoa ou empresa que patrocina actividades artísticas, científicas, culturais,... Foi  Gaius Cilnius Maecenas ( 70-8 a. C.aproximadamente), un noble romano de orixe etrusco, confidente e conselleiro político de Augusto. Foi un importante impulsor das artes, protector de xoves talentos da poesía e amigo de destacados autores como Virxilio, quen escribeu as súass Xeórxicas na súa  honra e Horacio ao que descubreu (e ao que chegou a obsequiar cunha finca ubicada nas montañas Sabinas). 

-Morfina: Na mitoloxía grega, Morfeo, fillo da Noite, era considerado deus do soño. El deu orixe ao termo morfina, substancia tóxica extraída do opio que ten coma propiedades, entre outras, a  somnolencia e o  relaxamento.

-Narcisista: Narciso, segundo a mitoloxía grega, era un xove extraordinariamente fermoso, aínda que incapaz de experimentar a emoción d amor. A ninfa Eco  consumeuse de pena ao non ser correspondida por el, e dela só quedou a voz. Némesis, responsabilizou a Narciso do fatal destino de Eco e castigouno.  Cando bebía nunha fonte, Narciso veu a súa imaxe reflexada na auga e  namorou da súa propia fermosura. Tan intenso foi aquel amor que votou raíces na beira e transformouse nunha flor do seu mesmo nome.

Quen padece de narcisismo acusa unha  introversión da personalidade, que se manifesta nun amor dirixido cara a un mesmo ou cara ao ideal dun mesmo. Tamén indica satisfacción dun mesmo, complacencia excesiva no valor ou nas obras propias.  

-Ninfómana: As Ninfas eran deusas da natureza que poboaban mares, ríos, rocas,...As ninfas, mulleres dunha beleza  excepcional, representábanse a medio vestir ou desnudas. Eran fillas de Zeus e do Ceo. A chuvia que facía caer o deus, brotaba nas fontes e dáballes a vida. Atribuíaselles unha forza natural que presidía a reproducción e fecundidade da natureza, e que exercían mesturándose  coa humidade do aire, da auga e dos bosques. Eran como fadas que vivían despreocupadas fiando e cantando sobre as ondas e as árbores. Eran mortais pero vivían moitos anos. Clasificábanse en: Océanidas, ninfas do océano; Nereidas, ninfas do mar (Mediterráneo); Náiades, ninfas dos ríos; Oréades, ninfas das montañas,... Este adxectivo aplícase na ciencia médica co significado de esaxeración patolóxica do apetito sexual na muller.  

  
-Odisea: A Odisea é o segundo dos grandes poemas épicos de Homero. Relata en 24 libros as aventuras do heroe grego Ulises, un dos principais xefes helenos durante a Guerra de Troia. O poema comeza dez anos despois da caída de Troia e relata os avatares de Ulises de regreso a Ítaca. En alusión a ese gran poema, Odisea, indica una gran viaxe,  abondosa en aventuras, ou tamén o conxunto de feitos heroicos ou extravagantes realizados por un personaxe.

-Pánico: É un término originado de Pan, dios dos pastos, fragas e rebaños. Se describe como fillo de Hermes. Antigamente representábase con cornos, barba e pies de cabra, cabeleira hirsuta, nariz corva, orellas puntiagudas e rabo. Ás veces  aparecíase aos viaxeiros sobrecolléndoos de súbito pavor.
  Defínese Pánico como o pavor súbito multitudinario causado por algún feito imprevisto.

-Pigmalión: Rei de Chipre e reputado escultor, durante moito tempo dedicado ao celibato, enamorouse dunha estatua femenina, que el mismo creara. Un día, suplicoulle a Afrodita que lle dera unha muller que se parecera á súa obra. A deusa deu vida á estatua e Pigmalión puido desposar a Galatea, a quen, en certo modo, creara. Desta unión naceu Pafos, fundador da cidade chipriota que leva este nome,  onde construiron máis tarde un célebre santuario en honra de Afrodita.
O mito é o do artista namorado da súa creación á que sabe dar vida mediante o cicel, a pluma ou ben o pincel, inspirou a moitos artistas, escritores e escultores, principalmente a Ovidio, na súas Metamorfosis.
Varias obras musicales tomaron o tema de Pigmalión. Jean-Jacques Rousseau escribeu parte dunha ópera, Pygmalion, representada en París en 1775, e  Cherubini evocou a este escultor mítico nunha ópera que leva o seu nome e que se representó en París en 1804. Girodet, célebre pintor francés de principios do século XIX, pintou un cuadro titulado Pigmalión e Galatea. Medio século antes, o escultor Falconet tallara en mármol un grupo que representaba a Pigmalión ao pé da estatua que toma vida.
No século XX, George Bernard Shaw, célebre escritor inglés, creou a partir deste tema unha obra de teatro, escrita en Londres en 1912 e representada en París en 1923. Shaw, humorísticamente, tomou algunhas libertades co mito: a comedia, que é unha sátira social, representa a un preceptor que enseña a unha florista a pronunciar ben, é dicir, a pronunciación da clase alta. Ten tanto éxito que a alumna, ao transformarse, supera ao maestro. Vimos esta obra levada ao cine en My Fair Lady, conocida en castellano como Mi bella dama (Argentina),  un musical adaptación de Alan Jay Lerner e Frederick Loewe, cunha maravillosa interpretación de Audrey Hepburn e Rex Harrison O sentimento amoroso que une a ambos é moi ambiguo, xa que plantexa o problema do artista máis namorado da súa creación que da criatura.
Pigmalión, coma un gran número de personaxes dos grandes mitos, entrou na linguaxe da vida cotidiá, como Tántalo ou Narciso. Un Pigmalión é un artista namorado dunha criatura nacida da súa imaxinación ou dunha persoa que desexa moldear.

-Pírric-o,-a: Deriva de Pirro, rei de Epiro. Foi elevado ao trono no 295 a. C. Participou na guerra contra Roma en apoio de Tarento. No 279 obtuvo unha costosa victoria en Ascoli; de aí  frase “victoria pírrica”. Despois de continuas guerras, foi derrotado polos romanos en Benavento (275 a.C.). Asesinado en Argos por unha muller, que deixou caer una tella sobre a súa cabeza.
Aplícase o término“pírrico cando despois de moito loitar o resultado  é estéril ou ben, consíguese unha victoria escasa.

-Quimera: Emprégase este vocablo para designar un desvarío, un producto absurdo da imaxinación ou unha idea irrealizable. Como Cerbero e moitos monstruos, esta era o resultado da unión do monstruo Equidna e de Tifón. Tiña a cabeza de león ou cabra e a cola de dragón. Aterrorizaba ás xentes dos arredores, vomitando lume e devorando a todos os seres humanos que tiñan a desgracia de atopala. Teméndoa o rei de Licia pediu a Beleforonte que liberara o seu reino desa praga.Beleforonte, montado sobre Pegaso, atravesou a Quimera cunhas frechas de chumbo; co ardor das lapas que o monstruo emitía, o chumbo derreteu e así pereceu queimada.

-Sibarita: Unha das máis importantes colonias gregas na Magna Grecia, Sýbaris (Σύβαρις) foi fundada hacia o ano 720 a. C. polos aqueos procedentes de Hélice (en Acaia) e de Trezena (na Argólida), nunha gran chaira pantanosa pero fértil. Logrou un certo esplendor, sendo famosos os seus habitantes, os sibar

itas, pola súa dedicación ao luxo e á vida reposada. Este término quedou para designar ás persoas amantes de placeres exquisitos. A cidade llegou a ter 300.000 habitantes.

Comerciaba con Mileto e cos etruscos e de camiño foi tan rica, que pasou a ser lendaria. Os sibaritas foron coñecidos pola súa aversión ao traballo,e a súa molicie. Chegaron a prohibir que se estableceran ferreiros, nin calderieros, nin siquiera animais. Din que os nenos eran vestidos con traxes púrpuras e os  seus longos cabelos eran atados con cordas de ouro.

Ao pouco tempo fundouse Crotona cerca da primeira. Hacia o ano 510 a. C. a cidade entrou en guerra con Crotona, e Síbaris foi destruida.Incluso desviaron o río Crati (que rodeaba a cidade xunto co Coscile) para asolagla e evitar que fora reconstruída.