ΤΡΩΑΔΕΣ: Ένας ασίγαστος θρήνος

    Οι Τρωάδες ανήκουν στην λεγόμενη « τρωική » τετραλογία του Ευριπίδη μαζί με τον Αλέξανδρο, τον Παλαμήδη και το σατυρικό δράμα Σίσυφο. Παρόλο που η οργανικότητα της τετραλογίας είναι δεδομένη άλλο τόσο δεδομένη είναι και η αυτοτέλεια των Τρωάδων. Ο ποιητής επανέρχεται στον τρωικό μυθικό κύκλο με πασίδηλο σκοπό να διεκτραγωδήσει τα δεινά του πολέμου για ηττημένους αλλά και  νικητές. Το δράμα εκτυλίσσεται στην κυριευμένη Τροία, έξω στα καμένα χωράφια της. Το σκηνικό, το στρατόπεδο των νικητών, υποδηλώνει καταστροφή, λεηλασία, μανία, απανθρωπιά αλλά και απίστευτο πόνο. Στο κέντρο της σκηνής η Εκάβη, γριά και ανήμπορη σωματικά και ψυχικά. Έχει δει ολόκληρη τη ζωή της να καταστρέφεται, να ρημάζεται από την καταστροφική μανία του πολέμου- ή μήπως των ανθρώπων; Άντρας και γιοί νεκροί, σφαγμένοι, κόρες βιασμένες και μοιρασμένες στους Αχαιούς συνθέτουν την τωρινή της κατάσταση. Η Εκάβη σε ολόκληρη την τραγωδία θα θρηνεί· θα θρηνεί το παρόν της, το παρελθόν αλλά και το μέλλον της. Είναι μια φιγούρα που έχει καταρρεύσει, όπως έχει καταρρεύσει και η ίδια η Τροία.

     Γύρω της οι Τρωάδες γυναίκες, αιχμάλωτες, χήρες που έχουν δει τα παιδιά τους να αλέθονται στις μυλόπετρες του πολέμου περιμένουν να παιχτεί η τελευταία πράξη του δράματος. Να συρθούν σκλάβες από τους νικητές σε χώρες μακρινές και άγνωστες, σε αφέντες που ήδη έχουν δείξει την αγριότητα τους. Δεν έχουν ελπίδες για τίποτα, τις παρακλήσεις τους δεν τις ακούει κανείς ούτε οι  θεοί ούτε οι νεκροί τους. Ο θρήνος τους δεν είναι μόνο για τους νεκρούς τους αλλά και για αυτές τις ίδιες που από δω και πέρα θα ζήσουν μια ζωή χωρίς ζωή.

     Αυτό το ατέλειωτο μοιρολόι κορυφώνεται στην έξοδο, στο σύρσιμο των Τρωάδων στη σκλαβιά. Ο ποιητής δημιουργεί μια απαράμιλλη εικόνα πόνου και προσφυγιάς. Σαν άλλη Κασσάνδρα μοιάζει να προφητεύει στους συντοπίτες του, τους Αθηναίους, που ετοιμάζονται για την εκστρατεία στη Σικελία, την καταστροφή που έρχεται. Και σαν πραγματική Κασσάνδρα κανείς δεν τον ακούει. Κανείς δεν αναγνωρίζει την ύβρη της Μήλου και δεν υποψιάζεται την νέμεση της Σικελίας.

       Οι Τρωάδες δεν είναι ένα απλό θεατρικό έργο, ένα δείγμα υψηλής τέχνης μόνο. Δυστυχώς είναι μια αναπαράσταση από τον Ευριπίδη της ανθρώπινης ιστορίας στο διηνεκές. Οι Τρωάδες μας φέρνουν στο νου τους πρόσφυγες της Μικράς Ασίας, τις χαροκαμένες Καλαβρυτινές γυναίκες της Κατοχής, τις Παλαιστίνιες μάνες της Γάζας. Οι Τρωάδες είναι ένας θρήνος που ακόμα δεν έχει σταματήσει και το μοιρολόι τους ηχεί συνεχώς γύρω μας.

Όμως η πτώσις μας είναι βεβαία. Επάνω,

Στα τείχη, άρχισεν ήδη ο θρήνος.

Των ημερών μας αναμνήσεις κλαιν κ` αισθήματα.

Πικρά για μας ο Πρίαμος κ` η Εκάβη κλαίνε

                           Κ.Καβάφης   Τρώες  1900