4 May 2010 07:21 tarihinde Tezcan Çakar tarafından yayınlandı
[
11 May 2010 00:26 güncellendi
]
Tezcan Çakar / 04.Mayıs.2010
Türkiye'de Tüik, Avrupa'da Eurostat gibi bir çok kurum tarafından
çeşitli ekonomik eğilimler belirlenir, araştırılır ve istatistiksel
metodlarla ölçülerek yayınlanır. Bunlardan birisi de ülkelerin Gini
katsayılarıdır. Gini, Eşitsizlik Katsayısı olarak da adlandırılır.
Gini katsayısı, İtalyan istatistikçi Corrado Gini tarafından
istatistiksel dağılımları ölçmek için geliştirilmiş bir araçtır. En
popüler kullanımı gelir ve refah dağılımındaki eşitsizliğin
ölçümündedir.
Gini Nasıl Hesaplanır?
Gini Hesaplaması, Lorenz Eğrisi denen ve Y ekseninde gelir, X
ekseninde hane halkının gösterildiği kümülatif dağılım fonksiyonunu
temel alan basit bir hesaplamadır.
Her biri 1 birimlik X ve Y eksenlerine Lorenz eğrisini ve Y=X
foksiyonunu yerleştirdiğimizde yandaki şekilde oluşan ikiz kenar
dik
üçgenin alanından, Lorenzo Eğrisi altında kalan alanı (B)
çıkardığımızda kalan alan (A) eşit dağıtılamayan payı verir. Bu alanın
toplam alana bölümü (A/(A+B)) bize Gini katsayısını verir.
Eğer
tüm hane halkları gelirden eşit pay alsalardı Lorenz eğrisi Y=X
eğrisine eşit olacak ve A = 0 olacaktı. Bu mükemmel dağılımda Gini
katsayısının değeri 0 olurdu.
Diğer bir uç örnek ise tüm gelirin bir tek kişiye dağıtılmasıdır. Bu durumda A alanı üçgenin alanına eşit olacağından, Gini katsayısının değeri 1 olurdu.
Demek ki Gini katsayısı 0'a yaklaştıkça gelir dağılımı eşitlenmekte, 0'dan uzaklaştıkça dağılımdki eşitsizlik artmaktadır.
Unutulmamalıdır
ki Gini katsayısı ülkenin refah seviyesinden bağımsız olarak, toplam
refahın ne kadar eşit dağıtıldığını gösterir. Gini katsayısı, toplam
milli gelir, işsizlik oranı, P80/20 (Son%20 / İlk%20 Gelir Oranı) ve
benzeri göstergelerle birlikte incelenmeli ve yorumlanmalıdır.
CIA 2009 World Factbook kaynaklı sıralamada Türkiye, değerlendirmeye
alınan
134 ülke arasında Rusya, Çin ve Senegal'in ardından en adaletsiz gelir dağılımına sahip 56. ülke olarak yer almaktadır.
Türkiye'de Gini katsayısı ile ilgili istatistikler Tüik tarafından
hazırlanmaktadır. Ancak bu istatistiklerin düzenlilik ve süreklilik
göstermemesi, eğilim hakkındaki yorumlarda eksik bilgi kullanımına
neden olmaktadır.
1994-2002
yılları arasında gelir dağılımı araştırmalarının yapılmaması da bu konu
hakkında derinlemesine analiz yapmayı engellemektedir. Tüik'in
2002-2007 verilerine göre Gini değerleri şöyledir: 0.44, 0.42, 0.40,
0.38, 0.43, 0.41.
Gelir Dağılımı konusunda ahkam kesmeden önce, konu hem kendi özel çerçevesinde hem de ekonomik ve sosyolojik çerçevesinde iyice anlaşılmalı ve veriler bu doğrultuda analiz edilmelidir.
Country Comparison: Distribution of family income - Gini index Kaynak: CIA: The World Factbook 2009