İÇİNDEKİLER:
- Amaç
- Tanımlamalar
- Kapsam
- Konsolidasyon İşlemleri
AMAÇ:
Finansal tabloların Uluslararası Finansal Raporlama Standartları'na uyumlu olarak konsolide edilmesi için uygulanabilecek iş süreçleri için bir çerçeves sunmaktır.
TANIMLAMALAR: Konsolide Finansal Tablolar: Bir ana ortaklığın ve bu ana ortaklığın kontrolünde bulunan bağlı ortaklıkların finansal tablolarının tek bir işletmeye ait gibi sunulduğu finansal tablolardır. Kontrol: Bir işletmenin faaliyetlerinden fayda sağlamak amacıyla, söz konusu işletmenin finansal ve faaliyet politikalarını yönetme gücüdür. Grup: Bir ana ortaklık ve onun tüm bağlı ortaklıklarıdır. Kontrol Gücü Olmayan Pay (Azınlık Payı): Bağlı ortaklığın doğrudan ya da dolaylı olarak ana ortaklığa ait olmayan öz kaynağıdır. Ana Ortaklık: Bir veya daha fazla bağlı ortaklığı bulunan işletmedir. Bağlı Ortaklık: Başka bir işletme (Ana Ortaklık) tarafından kontrol edilen işletmelerdir. KAPSAM:
- Ana ortaklık ve ona bağlı tüm bağlı ortaklıklar konsolidasyon kapsamındadır. Eğer bir bağlı ortaklık, TFRS 5'te belirlenen koşullara göre satış amaçlı elde tutulan duran varlık olarak sınıflandırılabiliyorsa, TFRS 5'e göre muhasebeleştirilir.
- Bir ana ortaklık, bir işletmenin doğrudan ya da bağlı ortaklıkları aracılığı ile oy haklarının yarıdan fazlasını elinde bulunduruyor ve alsini kanıtlayan açık deliller bulunmuyorsa, kontrolün var olduğu kabul edilir.
- Bir ana ortaklık, başka bir işletmenin oy haklarından yarısını ya da daha azını kendisi ya da bağlı ortaklıkları aracılığıyla elinde tutuyorsa ve aşağıdaki şartlardan herhangi birisi sağlanıyorsa yine kontolün var olduğu kabul edilir:
- Diğer pay sahipleriyle yapılan bir anlaşma gereği oy haklarının yarısından fazlasının kontrol edilmesi
- Bir düzenleme ya da sözleşme gereği, işletmenin finansal ve faaliyet politikalarını yönetme yetkisine sahip olunması
- İşletmenin kontrol edildiği organ olan yönetim kurulu ya da buna eşdeğer yürütme organının üyelerinin yarısından fazlasını atama veya görevden alma yetkisine sahip olunması
- İşletmenin kontrol edildiği organ olan yönetim kurulu ya da buna eşdeğer
yürütme organında oyların yarısından fazlasını kontrol etme gücüne sahip olunması
- Bir işletme; hisse senedi ilmühaberleri, hisse-alım
opsiyonu, adi hisse senedine çevrilebilir borç veya özkaynağa dayalı finansal
araçlara ya da buna benzer kullanıldığında veya dönüştürüldüğünde başka bir
işletmenin faaliyet ve finansal politikalarıyla ilgili işletmeye oy gücü veren
ya da başka bir tarafın oy gücünü azaltan (potansiyel oy hakları) araçlara
sahip olabilir. Bir işletmenin diğer bir işletmenin finansal ve faaliyet
politikalarını kontrol etme gücü olup olmadığının değerlendirilmesinde, başka
bir işletmece elde tutulan potansiyel oy hakları dahil olmak üzere, mevcut
kullanılabilir veya dönüştürülebilir potansiyel oy haklarının varlığı ve etkisi
dikkate alınır. Potansiyel oy hakları, gelecekteki bir tarihte ya da gelecekte
meydana gelecek bir olaya bağlı olarak kullanılabilmeleri veya
dönüştürülebilmeleri gibi durumlar söz konusu olduğunda, o an için mevcut
kullanılabilir veya dönüştürülebilir potansiyel oy hakkı olarak
değerlendirilmez.
- Potansiyel oy haklarının kontrol gücüne katkıda
bulunup bulunmadığının değerlendirilmesinde; işletme, yönetimin bu hakları
kullanma ve dönüştürme isteği ve finansal yeterliliği dışında, olayla ilgili
(bireysel veya topluca değerlendirilen potansiyel oy haklarının kullanılma
koşulları ve sözleşmeye bağlı düzenlemeler dahil) tüm hususları inceler.
- Bir bağlı ortaklık, sadece yatırımcının bir girişim
sermayesi (risk sermayesi), yatırım fonu, ya da benzeri bir işletme olması
sebebiyle konsolidasyon kapsamı dışında bırakılamaz.
- Bir bağlı ortaklık, sadece faaliyet konularının
grup içerisindeki diğer şirketlerin faaliyet konularından farklı olması
sebebiyle konsolidasyon kapsamı dışında bırakılamaz. Bu gibi bağlı
ortaklıkların konsolide finansal tablolara dahil edilmesi ve farklı faaliyet
konularına ilişkin ilave bilgilerin dipnotlarda belirtilmesi suretiyle bağlı
ortaklıklar hakkında gerekli bilgiler sunulmuş olur. Örneğin, "TFRS 8
Faaliyet Bölümleri" Standardında kamuya açıklanması öngörülen bilgiler,
grup içerisindeki değişik faaliyet konularının açıklanmasını sağlar.
KONSOLİDASYON İŞLEMLERİ- Gruba ait işletmelerin varlıkları, yabancı kaynakları, öz kaynakları, gelir ve gider kalemleri, satır satır toplanarak birleştirilir.
- Ana ortaklığın her bir bağlı ortaklıktaki yatırım
tutarı ve bağlı ortaklıkların özkaynaklarından ana ortaklığın payına isabet
eden tutarlar elimine edilir (bu işlemden arta kalan şerefiye ile ilgili
hususlar TFRS 3’te belirlenmiştir)
- Konsolide edilen bağlı ortaklığın dönem kar veya zararından
kontrol gücü olmayan paylara (azınlık
paylarına) isabet eden tutarlar belirlenir; ve
- Konsolide edilen bağlı ortaklığın net aktiflerinden kontrol
gücü olmayan paylarına (azınlık paylarına)
isabet eden tutarlar ana ortaklığa isabet eden tutardan ayrı olarak belirlenir.
Net aktiflerden kontrol gücü olmayan paylara (azınlık paylarına) isabet eden tutarlar:
- TFRS 3’e uygun olarak, işletme birleşmesinin
gerçekleştiği tarihte hesaplanan kontrol gücü olmayan paylardan (azınlık paylarından); ve
- İşletme birleşmesinin gerçekleştiği tarihten sonra
özkaynaklarda meydana gelen değişikliklerden kontrol gücü olmayan paylara (azınlık paylarına) isabet
eden tutarlardan oluşur.
- Potansiyel oy haklarının mevcut olduğu durumlarda,
kar veya zarar ya da özkaynaklardaki değişimle ilgili olarak ana ortaklığa ve kontrol
gücü olmayan paylara (azınlık paylarına)
isabet eden tutarlar belirlenirken; mevcut sahiplik durumu dikkate alınır,
potansiyel oy haklarının muhtemel kullanımı veya dönüştürülmesi gibi durumlar
bu hesaplamaya dahil edilmez.
- Grup içi bakiyeler, işlemler, gelir ve giderler tamamen elimine edilir
- Gelir, gider ve temettüler dahil olmak üzere, grup
içi bakiyeler ve işlemler tamamen elimine edilir. Grup içi işlemler nedeniyle
oluşan, stoklar ve maddi duran varlıklar gibi varlıkların maliyetine dahil
edilen kar ve zararlar tamamen elimine edilir. Grup içi zararlar, varlıklarda
konsolide finansal tablolara yansıtılması gereken bir değer düşüklüğünün
oluştuğunu gösterebilir. Grup içi işlemlerden kaynaklanan kar ve zararların
elimine edilmesi sırasında ortaya çıkan geçici farklara ilişkin olarak TMS 12
"Gelir Vergileri" Standardı hükümleri uygulanır.
- Konsolide finansal tabloların hazırlanmasında
kullanılan ana ortaklık ve bağlı ortaklığının finansal tabloları aynı tarih
itibariyle hazırlanmış olmalıdır. Ana ortaklık ve bağlı ortaklığın raporlama
tarihlerinin farklı olması durumunda, uygulanmasının mümkün olmadığı durumlar
hariç olmak üzere, bağlı ortaklık konsolidasyon amacıyla ana ortaklığın
finansal tabloları ile aynı tarihli ilave finansal tablolar hazırlar.
- Konsolide finansal tabloların hazırlanmasında
kullanılan bağlı ortaklık finansal tablolarının ana ortaklık finansal
tablolarından farklı tarihli olması durumunda, iki tarih arasında geçen süre
zarfında gerçekleşen önemli işlem ve olaylar ilgili finansal tablolara
yansıtılır. Her durumda, ana ortaklık ile bağlı ortaklığın raporlama tarihleri
arasındaki fark üç aydan fazla olamaz. Raporlama dönemlerinin uzunluğu ve
raporlama tarihlerinin farklılığı dönemler itibariyle aynı olmalıdır.
- Konsolide finansal tablolar, benzer işlemler ve
benzer koşullardaki diğer olaylar için yeknesak muhasebe politikaları
benimsenerek düzenlenir.
- Konsolide finansal tablolara dahil olan şirketlerin
herhangi birinin finansal tablolarının benzer işlemler ve benzer koşullardaki
diğer olaylar için farklı muhasebe politikaları kullanılarak hazırlanmış olması
durumunda, konsolide finansal tabloların hazırlanması sırasında ilgili şirketin
finansal tablolarında gerekli düzeltmeler yapılır.
- Bir bağlı ortaklığın gelir ve giderleri, TFRS 3’de
belirlenen elde etme tarihinden itibaren konsolide finansal tablolara dahil
edilir. Söz konusu bağlı ortaklığın gelir ve giderleri, varlıkların ve
borçların ana ortaklığın elde etme tarihindeki konsolide finansal tablolarına
yansıtılmış değerlerine dayalı olmalıdır. Örneğin; konsolide edilmiş kapsamlı gelir
tablosuna elde etme tarihinden sonra yansıtılmış amortisman giderleri, ilgili
amortismana tabi varlıkların elde etme tarihindeki konsolide finansal tablolara
yansıtılmış gerçeğe uygun değerlerine dayalı olmalıdır. Ana ortaklığın bağlı
ortaklık üzerindeki kontrol gücünü kaybettiği tarihe kadar, bir bağlı
ortaklığın gelir ve giderleri konsolide finansal tablolara dahil edilir.
- Kontrol gücü olmayan paylar (azınlık payları), konsolide finsansal durum tablosunda ana
ortaklığın sahiplerinin özkaynaklardaki payından ayrı olarak, özkaynaklar
içerisinde gösterilir.
- Kar ya da zarar ve diğer kapsamlı gelirin her bir
kısmı (bölümü), ana ortaklık hissedarlarına ve kontrol gücü olmayan paylara (azınlık paylarına) aktarılır. Söz
konusu durum kontrol gücü olmayan paylarda (azınlık
paylarında) ters bakiye ile sonuçlansa dahi, toplam kapsamlı gelir ana
ortaklık hissedarlarına ve kontrol gücü olmayan paylara (azınlık paylarına) aktarılır.
- Bir bağlı ortaklığın, özkaynak olarak sınıflanan
önemli sayıda birikimli imtiyazlı hisse senedine (kâr dağıtımında bazı hakları
öncelikle kazanan imtiyazlı hisseler) sahip olduğu ve söz konusu senetler kontrol
gücü olmayan paylara (azınlık paylarına)
sahip ortaklar tarafından elde bulundurulduğu durumlarda; ana ortaklık söz
konusu imtiyazlı hisselerin payına düşen temettülerin tutarına göre ayarlama yapmak
suretiyle, temettü dağıtım tutarı açıklansın ya da açıklanmasın, kendi payına
isabet eden kar veya zararı hesaplar.
- Bir ana ortaklığın bağlı ortaklığındaki sahiplik
oranı değişmesine karşın kontrol kaybı olmaması durumunda meydana gelen
değişimler özkaynak işlemleri olarak muhasebeleştirilir. (örneğin ortaklarla
bunların ortak olmaları nedeniyle ortaya çıkan işlemler).
- Böyle durumlarda, azınlık olmayanların paylarına
veya kontrol gücü olan ve kontrol gücü olmayan paylara (azınlık paylarına) ait defter değerleri, bunların bağlı ortaklıkta
sahip oldukları göreceli paylardaki değişimleri
yansıtmak için düzeltilir. Kontrol gücü olmayan payların (azınlık paylarının) düzeltildiği tutar ile ödenen ya da alınan
bedelin gerçeğe uygun değeri arasındaki fark doğrudan özkaynakta
muhasebeleştirilir ve ana ortaklığın sahiplerine aittir.
|