İletişim

e-posta: tezcancakar@gmail.com
KnowHow‎ > ‎İş Süreçleri‎ > ‎Konsolidasyon‎ > ‎

Finansal Tabloların Konsolidasyonu (UFRS Kapsamı)

İÇİNDEKİLER:
  • Amaç
  • Tanımlamalar
  • Kapsam
  • Konsolidasyon İşlemleri


AMAÇ:
Finansal tabloların Uluslararası Finansal Raporlama Standartları'na uyumlu olarak konsolide edilmesi için uygulanabilecek iş süreçleri için bir çerçeves sunmaktır.

TANIMLAMALAR:
Konsolide Finansal Tablolar:    Bir ana ortaklığın ve bu ana ortaklığın kontrolünde bulunan bağlı ortaklıkların finansal tablolarının tek bir işletmeye ait gibi sunulduğu finansal tablolardır.
Kontrol:    Bir işletmenin faaliyetlerinden fayda sağlamak amacıyla, söz konusu işletmenin finansal ve faaliyet politikalarını yönetme gücüdür.
Grup:    Bir ana ortaklık ve onun tüm bağlı ortaklıklarıdır.
Kontrol Gücü Olmayan Pay (Azınlık Payı):    Bağlı ortaklığın doğrudan ya da dolaylı olarak ana ortaklığa ait olmayan öz kaynağıdır.
Ana Ortaklık:    Bir veya daha fazla bağlı ortaklığı bulunan işletmedir.
Bağlı Ortaklık:    Başka bir işletme (Ana Ortaklık) tarafından kontrol edilen işletmelerdir.

KAPSAM:
  • Ana ortaklık ve ona bağlı tüm bağlı ortaklıklar konsolidasyon kapsamındadır. Eğer bir bağlı ortaklık, TFRS 5'te belirlenen koşullara göre satış amaçlı elde tutulan duran varlık olarak sınıflandırılabiliyorsa, TFRS 5'e göre muhasebeleştirilir.
  • Bir ana ortaklık, bir işletmenin doğrudan ya da bağlı ortaklıkları aracılığı ile oy haklarının yarıdan fazlasını elinde bulunduruyor ve alsini kanıtlayan açık deliller bulunmuyorsa, kontrolün var olduğu kabul edilir.
  • Bir ana ortaklık, başka bir işletmenin oy haklarından yarısını ya da daha azını kendisi ya da bağlı ortaklıkları aracılığıyla elinde tutuyorsa ve aşağıdaki şartlardan herhangi birisi sağlanıyorsa yine kontolün var olduğu kabul edilir:
    • Diğer pay sahipleriyle yapılan bir anlaşma gereği oy haklarının yarısından fazlasının kontrol edilmesi
    • Bir düzenleme ya da sözleşme gereği, işletmenin finansal ve faaliyet politikalarını yönetme yetkisine sahip olunması
    • İşletmenin kontrol edildiği organ olan yönetim kurulu ya da buna eşdeğer yürütme organının üyelerinin yarısından fazlasını atama veya görevden alma yetkisine sahip olunması
    • İşletmenin kontrol edildiği organ olan yönetim kurulu ya da buna eşdeğer yürütme organında oyların yarısından fazlasını kontrol etme gücüne sahip olunması
  • Bir işletme; hisse senedi ilmühaberleri, hisse-alım opsiyonu, adi hisse senedine çevrilebilir borç veya özkaynağa dayalı finansal araçlara ya da buna benzer kullanıldığında veya dönüştürüldüğünde başka bir işletmenin faaliyet ve finansal politikalarıyla ilgili işletmeye oy gücü veren ya da başka bir tarafın oy gücünü azaltan (potansiyel oy hakları) araçlara sahip olabilir. Bir işletmenin diğer bir işletmenin finansal ve faaliyet politikalarını kontrol etme gücü olup olmadığının değerlendirilmesinde, başka bir işletmece elde tutulan potansiyel oy hakları dahil olmak üzere, mevcut kullanılabilir veya dönüştürülebilir potansiyel oy haklarının varlığı ve etkisi dikkate alınır. Potansiyel oy hakları, gelecekteki bir tarihte ya da gelecekte meydana gelecek bir olaya bağlı olarak kullanılabilmeleri veya dönüştürülebilmeleri gibi durumlar söz konusu olduğunda, o an için mevcut kullanılabilir veya dönüştürülebilir potansiyel oy hakkı olarak değerlendirilmez.
  • Potansiyel oy haklarının kontrol gücüne katkıda bulunup bulunmadığının değerlendirilmesinde; işletme, yönetimin bu hakları kullanma ve dönüştürme isteği ve finansal yeterliliği dışında, olayla ilgili (bireysel veya topluca değerlendirilen potansiyel oy haklarının kullanılma koşulları ve sözleşmeye bağlı düzenlemeler dahil) tüm hususları inceler.
  • Bir bağlı ortaklık, sadece yatırımcının bir girişim sermayesi (risk sermayesi), yatırım fonu, ya da benzeri bir işletme olması sebebiyle konsolidasyon kapsamı dışında bırakılamaz.
  • Bir bağlı ortaklık, sadece faaliyet konularının grup içerisindeki diğer şirketlerin faaliyet konularından farklı olması sebebiyle konsolidasyon kapsamı dışında bırakılamaz. Bu gibi bağlı ortaklıkların konsolide finansal tablolara dahil edilmesi ve farklı faaliyet konularına ilişkin ilave bilgilerin dipnotlarda belirtilmesi suretiyle bağlı ortaklıklar hakkında gerekli bilgiler sunulmuş olur. Örneğin, "TFRS 8 Faaliyet Bölümleri" Standardında kamuya açıklanması öngörülen bilgiler, grup içerisindeki değişik faaliyet konularının açıklanmasını sağlar.


KONSOLİDASYON İŞLEMLERİ
  • Gruba ait işletmelerin varlıkları, yabancı kaynakları, öz kaynakları, gelir ve gider kalemleri, satır satır toplanarak birleştirilir.
    • Ana ortaklığın her bir bağlı ortaklıktaki yatırım tutarı ve bağlı ortaklıkların özkaynaklarından ana ortaklığın payına isabet eden tutarlar elimine edilir (bu işlemden arta kalan şerefiye ile ilgili hususlar TFRS 3’te belirlenmiştir)
    • Konsolide edilen bağlı ortaklığın dönem kar veya zararından kontrol gücü olmayan paylara (azınlık paylarına) isabet eden tutarlar belirlenir; ve
    • Konsolide edilen bağlı ortaklığın net aktiflerinden kontrol gücü olmayan paylarına (azınlık paylarına) isabet eden tutarlar ana ortaklığa isabet eden tutardan ayrı olarak belirlenir. Net aktiflerden kontrol gücü olmayan paylara (azınlık paylarına) isabet eden tutarlar:
      • TFRS 3’e uygun olarak, işletme birleşmesinin gerçekleştiği tarihte hesaplanan kontrol gücü olmayan paylardan (azınlık paylarından); ve
      • İşletme birleşmesinin gerçekleştiği tarihten sonra özkaynaklarda meydana gelen değişikliklerden kontrol gücü olmayan paylara (azınlık paylarına)   isabet eden tutarlardan oluşur.
  • Potansiyel oy haklarının mevcut olduğu durumlarda, kar veya zarar ya da özkaynaklardaki değişimle ilgili olarak ana ortaklığa ve kontrol gücü olmayan paylara (azınlık paylarına) isabet eden tutarlar belirlenirken; mevcut sahiplik durumu dikkate alınır, potansiyel oy haklarının muhtemel kullanımı veya dönüştürülmesi gibi durumlar bu hesaplamaya dahil edilmez.
  • Grup içi bakiyeler, işlemler, gelir ve giderler tamamen elimine edilir
  • Gelir, gider ve temettüler dahil olmak üzere, grup içi bakiyeler ve işlemler tamamen elimine edilir. Grup içi işlemler nedeniyle oluşan, stoklar ve maddi duran varlıklar gibi varlıkların maliyetine dahil edilen kar ve zararlar tamamen elimine edilir. Grup içi zararlar, varlıklarda konsolide finansal tablolara yansıtılması gereken bir değer düşüklüğünün oluştuğunu gösterebilir. Grup içi işlemlerden kaynaklanan kar ve zararların elimine edilmesi sırasında ortaya çıkan geçici farklara ilişkin olarak TMS 12 "Gelir Vergileri" Standardı hükümleri uygulanır.
  • Konsolide finansal tabloların hazırlanmasında kullanılan ana ortaklık ve bağlı ortaklığının finansal tabloları aynı tarih itibariyle hazırlanmış olmalıdır. Ana ortaklık ve bağlı ortaklığın raporlama tarihlerinin farklı olması durumunda, uygulanmasının mümkün olmadığı durumlar hariç olmak üzere, bağlı ortaklık konsolidasyon amacıyla ana ortaklığın finansal tabloları ile aynı tarihli ilave finansal tablolar hazırlar.
  • Konsolide finansal tabloların hazırlanmasında kullanılan bağlı ortaklık finansal tablolarının ana ortaklık finansal tablolarından farklı tarihli olması durumunda, iki tarih arasında geçen süre zarfında gerçekleşen önemli işlem ve olaylar ilgili finansal tablolara yansıtılır. Her durumda, ana ortaklık ile bağlı ortaklığın raporlama tarihleri arasındaki fark üç aydan fazla olamaz. Raporlama dönemlerinin uzunluğu ve raporlama tarihlerinin farklılığı dönemler itibariyle aynı olmalıdır.
  • Konsolide finansal tablolar, benzer işlemler ve benzer koşullardaki diğer olaylar için yeknesak muhasebe politikaları benimsenerek düzenlenir.
  • Konsolide finansal tablolara dahil olan şirketlerin herhangi birinin finansal tablolarının benzer işlemler ve benzer koşullardaki diğer olaylar için farklı muhasebe politikaları kullanılarak hazırlanmış olması durumunda, konsolide finansal tabloların hazırlanması sırasında ilgili şirketin finansal tablolarında gerekli düzeltmeler yapılır.
  • Bir bağlı ortaklığın gelir ve giderleri, TFRS 3’de belirlenen elde etme tarihinden itibaren konsolide finansal tablolara dahil edilir. Söz konusu bağlı ortaklığın gelir ve giderleri, varlıkların ve borçların ana ortaklığın elde etme tarihindeki konsolide finansal tablolarına yansıtılmış değerlerine dayalı olmalıdır. Örneğin; konsolide edilmiş kapsamlı gelir tablosuna elde etme tarihinden sonra yansıtılmış amortisman giderleri, ilgili amortismana tabi varlıkların elde etme tarihindeki konsolide finansal tablolara yansıtılmış gerçeğe uygun değerlerine dayalı olmalıdır. Ana ortaklığın bağlı ortaklık üzerindeki kontrol gücünü kaybettiği tarihe kadar, bir bağlı ortaklığın gelir ve giderleri konsolide finansal tablolara dahil edilir.
  • Kontrol gücü olmayan paylar (azınlık payları), konsolide finsansal durum tablosunda ana ortaklığın sahiplerinin özkaynaklardaki payından ayrı olarak, özkaynaklar içerisinde gösterilir.
  • Kar ya da zarar ve diğer kapsamlı gelirin her bir kısmı (bölümü), ana ortaklık hissedarlarına ve kontrol gücü olmayan paylara (azınlık paylarına) aktarılır. Söz konusu durum kontrol gücü olmayan paylarda (azınlık paylarında) ters bakiye ile sonuçlansa dahi, toplam kapsamlı gelir ana ortaklık hissedarlarına ve kontrol gücü olmayan paylara (azınlık paylarına) aktarılır.
  • Bir bağlı ortaklığın, özkaynak olarak sınıflanan önemli sayıda birikimli imtiyazlı hisse senedine (kâr dağıtımında bazı hakları öncelikle kazanan imtiyazlı hisseler) sahip olduğu ve söz konusu senetler kontrol gücü olmayan paylara (azınlık paylarına) sahip ortaklar tarafından elde bulundurulduğu durumlarda; ana ortaklık söz konusu imtiyazlı hisselerin payına düşen temettülerin tutarına göre ayarlama yapmak suretiyle, temettü dağıtım tutarı açıklansın ya da açıklanmasın, kendi payına isabet eden kar veya zararı hesaplar.
  • Bir ana ortaklığın bağlı ortaklığındaki sahiplik oranı değişmesine karşın kontrol kaybı olmaması durumunda meydana gelen değişimler özkaynak işlemleri olarak muhasebeleştirilir. (örneğin ortaklarla bunların ortak olmaları nedeniyle ortaya çıkan işlemler).
  • Böyle durumlarda, azınlık olmayanların paylarına veya kontrol gücü olan ve kontrol gücü olmayan paylara (azınlık paylarına) ait defter değerleri, bunların bağlı ortaklıkta sahip oldukları göreceli paylardaki  değişimleri yansıtmak için düzeltilir. Kontrol gücü olmayan payların (azınlık paylarının) düzeltildiği tutar ile ödenen ya da alınan bedelin gerçeğe uygun değeri arasındaki fark doğrudan özkaynakta muhasebeleştirilir ve ana ortaklığın sahiplerine aittir.