Bu yüzden bazıları: Sebeplere büsbütün yönelmek tevhid inancı açısından şirk sayılır, demişlerdir. Bunun yanında şayet gerçekten sebep iseler, bunları büsbütün geçersiz saymak ta akıl açısından eksiklik olarak değerlendirilir. Sebeplerden bütünüyle yüz çevirmek şeriat açısından olumsuz bir davranıştır. Fakat salt sebepler bir şeyin meydana gelmesi için yeterli değildir.
Sözgelimi yağmur yağsa ve bu esnada toprağa tohum da serpilmiş olsa, yine de ekinin yeşermesi için yeterli gelmez. Bunun için ayrıca Allah ’ın izniyle bitkinin yeşermesine uygun ortamı sağlayacak bir rüzgara da ihtiyaç vardır. Bu bitkinin yeşermesi açısından engel oluşturacak zararlı maddeleri de bertaraf etmek şarttır. Bütün şartların yerine getirilmesi ve bütün engellerin ortadan kaldırılması zorunludur. Bütün bunlar da Allah’ın kazası ve kaderi uyarınca olurlar.Aynı şekilde bir çocuk da sırf kadının döl yatağına meninin akıtılmasıyla dünyaya gelmez. Nice meni akıtanlar vardır ki, çocukları olmuyor. Bilakis, her şeyden önce yüce Allah’ın bu çocuğu yaratmayı dilemesi, ardından kadının hamile kalması ve rahminde beslemesi gerekir. Ayrıca bir çocuğun yaratılması için gerekli olan diğer tüm şartların yerine gelmesi ve engelleri de bertaraf edilmesi bir zorunluluktur. Ahiret de öyle. İnsan sırf dünyada iken işlediği amellerle ahiret mutluluğuna erişemez. Dünyadaki ameller ahiret mutluluğu açısından sadece bir sebep konumundadır. Bu yüzden peygamber efendimiz (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: “Sizden hiç kimse yalnızca işlediği amellerle cennete giremez. Orada bulunanlar:Ya resulallah! Sen de mi? diye sordular. Evet, dedi, ben de. Ancak Allah’ın rahmeti ve lütfuyla beni kuşatması başka.” (Buhari, Rikak, 18, Merda, 19; Müslim, Münafikîn, 71, 73, 75, 76, 78, İbni Mace, Zühd, 20, Darimi, Rikak, 24, Ahmed, 2, 235, 256) Kuşkusuz yüce Allah şöyle buyurmuştur: “Yapmış olduğunuz iyi işlerle cennete giriniz.” (Nahl, 32) Bu ayette yer alan “ba” harfi cerri, ifadeye nedensellik anlamını kazandırmaktadır. Yani, işlediğiniz ameller sebebiyle ... Peygamberimizin (s.a.v.) olumsuzladığı husus ise, cennete girmenin işlenen amellerin karşılığı olmasıdır. Falan şeyi falan şeye karşılık olarak satın aldım, demek gibi. Yani, bir insanın işlediği ameller, cennete girmek için yeterli bir karşılık ve fiyat değildir. Bunun için Allah’ın bağışlamasına, lütfuna ve rahmetine ihtiyaç vardır. Allah affıyla kötülükleri siler, rahmetiyle hayırlar verir ve lütfuyla bereketleri katlayarak artırır. |
Ayetler (TEVBE suresi 23. ayet) يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ لاَ تَتَّخِذُواْ آبَاءكُمْ وَإِخْوَانَكُمْ أَوْلِيَاء إَنِ اسْتَحَبُّواْ الْكُفْرَ عَلَى الإِيمَانِ وَمَن يَتَوَلَّهُم مِّنكُمْ فَأُوْلَـئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ Ey iman edenler! Eğer küfrü imana tercih ediyorlarsa, babalarınızı ve kardeşlerinizi (bile) veli edinmeyin. Sizden kim onları dost edinirse, işte onlar zalimlerin kendileridir. (MÂİDE suresi 51.ayet) يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ لاَ تَتَّخِذُواْ الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى أَوْلِيَاء بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاء بَعْضٍ وَمَن يَتَوَلَّهُم مِّنكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ إِنَّ اللّهَ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ Ey iman edenler! Yahudileri ve hıristiyanları dost edinmeyin. Zira onlar birbirinin dostudurlar (birbirinin tarafını tutarlar). İçinizden onları dost tutanlar, onlardandır. Şüphesiz Allah, zalimler topluluğuna yol göstermez. (BAKARA suresi 120.ayet) وَلَن تَرْضَى عَنكَ الْيَهُودُ وَلاَ النَّصَارَى حَتَّى تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ قُلْ إِنَّ هُدَى اللّهِ هُوَ الْهُدَى وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءهُم بَعْدَ الَّذِي جَاءكَ مِنَ الْعِلْمِ مَا لَكَ مِنَ اللّهِ مِن وَلِيٍّ وَلاَ نَصِيرٍ Dinlerine uymadıkça yahudiler de hıristiyanlar da asla senden razı olmayacaklardır. De ki: Doğru yol, ancak Allah'ın yoludur. Sana gelen ilimden sonra onların arzularına uyacak olursan, andolsun ki, Allah'tan sana ne bir dost ne de bir yardımcı vardır. |
Ana Sayfa > Müslümanların Önde Gelen İmamlarının Görüşleri > Allah iki avuç toprak avuçladı hadisi >
Sebeplerin oluşu ve müsebbeblere bağlanması
Alt sayfalar (1):
İki grup insan
|