Kaderiyeciler bunu kabul ederler. Ayrıca Allah’ın insanı irade sahibi olarak yarattığını da kabul ederler. Fakat onun güç ve kabul anlamında irade sahibi olduğunu söylerler. Yani, şunu ve şunu isteme kabiliyetine sahiptir. Şu muayyen şeyi ve şu muayyen şeyi istemesine gelince, onlara göre bu olgu Allah tarafından yaratılmaz. Böylece gerçeği yanlışla karıştırırlar.
Oysa Allah, bunların tümünün yaratıcısıdır. Nefse günahını da takvasını da ilham eden O’dur. Resulullah (s.a.v.) şöyle derdi: “Allah’ım nefsime takvasını -günahlardan sakınma duygusunu- ver.” (Müslim, Zikir, 73; Nesai, İsti’aze, 13-65; Ahmed, 4/374-6/209) Allah, İbrahim’i (a.s.) ve onun soyunu, kendisinin emriyle insanları Allah’a çağıran imamlar, önderler kılmıştır. Firavun soyunu da ateşe çağıran önderler kılmıştır. Ancak bu da iki açıdan gelip Allah’a dayanır. Birincisi, amaçsal illeti, İkincisi, sebebi açısından. Amaçsal illete gelince; Allah, bunu bir hikmete dayalı olarak yaratmışsa, bir hikmete dayalı olmak açısından hayırdır, izafî olarak şer olsa da. Tekil bir şeye izafe edildiği zaman, bazı kişiler Cehm b. Safvan ’ın anlayışı doğrultusunda bir takım vehimlere kapılırlar. Yani, Allah, hiç kimsenin hayrına olmayan, ne bir hikmete dayanan ne de rahmeti yansıtan salt şerri yaratır, derler. Kitap, sünnet ve akıl ise bu anlayışı reddeder, boşa çıkarır. Nitekim:“Muhammed ve ümmeti kan döküyorlar ve yeryüzünde bozgunculuk yapıyorlar” denildiği zaman, bu, onlara yönelik bir yergiyi ve eleştiriyi ifade eder. Bu yüzden yanlıştır, batıldır. Ama: “Allah’ın sözü en yüce olsun diye cihad ediyorlar, buna karşı çıkanları da öldürüyorlar” denildiği zaman, bu, onlara yönelik bir övgü olur ve ayrıca doğrudur da. |
Ayetler (TEVBE suresi 23. ayet) يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ لاَ تَتَّخِذُواْ آبَاءكُمْ وَإِخْوَانَكُمْ أَوْلِيَاء إَنِ اسْتَحَبُّواْ الْكُفْرَ عَلَى الإِيمَانِ وَمَن يَتَوَلَّهُم مِّنكُمْ فَأُوْلَـئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ Ey iman edenler! Eğer küfrü imana tercih ediyorlarsa, babalarınızı ve kardeşlerinizi (bile) veli edinmeyin. Sizden kim onları dost edinirse, işte onlar zalimlerin kendileridir. (MÂİDE suresi 51.ayet) يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ لاَ تَتَّخِذُواْ الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى أَوْلِيَاء بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاء بَعْضٍ وَمَن يَتَوَلَّهُم مِّنكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ إِنَّ اللّهَ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ Ey iman edenler! Yahudileri ve hıristiyanları dost edinmeyin. Zira onlar birbirinin dostudurlar (birbirinin tarafını tutarlar). İçinizden onları dost tutanlar, onlardandır. Şüphesiz Allah, zalimler topluluğuna yol göstermez. (BAKARA suresi 120.ayet) وَلَن تَرْضَى عَنكَ الْيَهُودُ وَلاَ النَّصَارَى حَتَّى تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ قُلْ إِنَّ هُدَى اللّهِ هُوَ الْهُدَى وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءهُم بَعْدَ الَّذِي جَاءكَ مِنَ الْعِلْمِ مَا لَكَ مِنَ اللّهِ مِن وَلِيٍّ وَلاَ نَصِيرٍ Dinlerine uymadıkça yahudiler de hıristiyanlar da asla senden razı olmayacaklardır. De ki: Doğru yol, ancak Allah'ın yoludur. Sana gelen ilimden sonra onların arzularına uyacak olursan, andolsun ki, Allah'tan sana ne bir dost ne de bir yardımcı vardır. |
Kaderiyecilere göre insanın iradesi
Alt sayfalar (1):
Hayır ve şer de birer nimettirler
|