Wandelroute stadsgracht

 
De vesting rond
De stadsgracht van Wageningen is nog vrijwel helemaal intact. De gracht is in zijn geheel aangewezen als beschermd rijksmonument, net als de bewaard gebleven delen van de middeleeuwse stadsmuur. Alleen bij de Stationsstraat, tussen de Hoogstraat en het Plantsoen, is de gracht in 1963 helaas gedempt. Langs de gracht zijn veel mooie plekken te vinden. Deze folder geeft een korte beschrijving van de geschiedenis van de vesting Wageningen met zijn bezienswaardigheden. De route begint aan de noordoostkant van de stad, waar de stadsgracht bijna raakt aan de Lawickse Allee. Daarna wordt de gracht met de wijzers van de klok mee gevolgd; via Stationsstraat, langs Molenstraat, Spijk, Bowlespark, wallenpad, Emmapark, Walstraat en Plantsoen weer terug.
 
Wat wil het platform met de stadsgracht? 
Allereerst is het zaak dat er geen onomkeerbare dingen plaats vinden. Nu het Masterplan van tafel is, wil de gemeente losse delen van het plangebied laten ontwikkelen, naar gelang marktpartijen belangstelling hebben. Het voormalige SNS-gebouw is één van de locaties waarvoor nu plannen worden gemaakt. Mocht dit gebouw plaats gaan maken voor iets anders, dan is het zaak dat de gemeente bepaalt dat daarbij het tracé van de stadsgracht open blijft.
Wat ook op de korte termijn zou kunnen gebeuren, is de restauratie van de Delftse Schoolbrug over de gracht aan de kop van de Hoogstraat bij de Stationsstraat. De beleving van de veste wordt hiermee enorm versterkt en de Hoogstraat krijgt hiermee weer een prachtige entree. Er ontstaat een mooie ruimte aan het nieuwe water, met ruimte voor een terras. Onder de grond zijn zelfs de oude keermuren nog deels aanwezig. Herstel kan wat dat betreft dus zonder veel kosten. De stadsgracht is een rijksmonument en de gemeente kan een beroep doen op subsidieregelingen als de provinciale Belvoir-regeling. Een herstelde Bergpoortbrug is een prachtig en  passend cadeau voor alle Wageningers ter gelegenheid van de viering van Wageningen 750 jaar stad in 2013!
 
Daarna kan de stadsgracht worden hersteld. Dat biedt prachtige mogelijkheden. Langs de gracht kan bijvoorbeeld een verlaagd aangelegd terras komen. De huidige horeca op deze locatie krijgt hiermee een impuls. De gemeente kan financiering vinden door subsidie van andere overheden, sponsoring door het bedrijfsleven en door het parkeerterrein achter de SNS-bank te bebouwen. Dat biedt mogelijkheden voor woningen en winkels midden in het centrum, ook op de plek waar nu de kubuswinkeltjes staan, die dan zouden moeten verdwijnen.
Parkeren kan beter net buiten de oude vesting plaatsvinden. Dat draagt bij aan versterking van de binnenstad als verblijfsgebied.
 
Het is natuurlijk ook van belang om de nog bestaande stadsgracht en de restanten van muren en bastions goed te beschermen. De stadsgracht en muurrestanten zijn al rijksmonument. Maar dat geldt niet voor de groengebieden eromheen, het vroegere vrije schootsveld van de vesting. Het huidige bestemmingsplan voor het centrum van Wageningen dateert uit 2003. Een deel van deze gebieden heeft daar een groenbestemming gekregen. Het is belangrijk dat ook de overige gebieden goed beschermd worden.
In 2010 wordt in het Besluit ruimtelijke ordening opgenomen dat gemeenten bij het maken van bestemmingsplannen rekening moeten houden met cultuurhistorische waarden. Dat kan natuurlijk alleen maar als gemeenten ter voorbereiding op het bestemmingsplan deze waarden ook inventariseren en analyseren. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed gaat gemeenten helpen om hieraan te voldoen. In 2010 maakt de dienst een handreiking waarin staat hoe gemeenten zo’n inventarisatie en analyse kunnen uitvoeren. Ook maakt men een rapport over de manier waarop cultuurhistorische waarden in een bestemmingsplan kunnen worden gevat, compleet met voorbeeldbepalingen.
 
 Bezienswaardigheden langs de stadsgracht
 

 
 
 
 

Wandelroute Stadsgracht Wageningen

Klik op de wandelicoontjes voor de routebeschrijving. 
 
 
Klik hieronder voor een uitgebreide beschrijving van de bezienswaardigheden langs de route (deze beschrijving is ook in zijn geheel als pdf te downloaden)
 
 
  1. Gevangentorenbolwerk en Gedempte Gracht
  2. Stationsstraat
  3. De Bergpoort
  4. Molenstraat
  5. Beckafbolwerk en het Spijk
  6. Kasteel van Wageningen
  7. Huize Torck, theekoepel, Rhijnbolwerk en Emmapark
  8. Nudepoort
  9. Westwal en Straelensbolwerk
  10. Plantsoen en Juniusbolwerk

Literatuur