|
Wspinaczka – przemieszczanie się w terenie na tyle stromym, że wymaga on użycia rąk co najmniej do utrzymania równowagi.
W powyższej definicji mieszczą się tak różne działalności, jak wspinanie na kilkumetrowe kamienie i wchodzenie na ponad ośmiokilometrowe olbrzymy. Wspinaczka niegdyś uważana była za sport przestrzenny, taki jak żeglarstwo czy szybownictwo . Upowszechnienie i popularyzacja sztucznych scian wspinaczkowych i zawodów wspinaczkowych przesunęło nieco akcenty w stronę "boiskowości". W dalszym ciągu jednak dla znacznej części wspinających się działalność ta, to co najmniej pasja lub nawet sposób na życie.
Wspinacze najczęściej wspinają się na kamienie, skałki, czy góry zbudowane z różnego rodzaju skały: piaskowca, zlepieńca, wapienia, czy granitu.
Alternatywą dla naturalnych form skalnych są sztuczne obiekty wspinaczkowe, służące jako miejsce treningu, a także – coraz częściej – areny zawodów. Z braku takich miejsc, zainteresowanie wspinaczy wzbudzają również murki, ściany budynków, pomniki, mosty – ten rodzaj wspinania znany jest jako urban climbing lub buildering.
Ze względu na kąt nachylenia (nastromienie), teren wspinaczkowy może być połogi, pionowy, przewieszony, a nawet stanowić sufit, (przez wspinaczy określany mianem dachu).
Trudności pokonywanego terenu opisuje się skalą trudności, a przebieg drogi wspinaczkowej za pomocą opisu drogi.
Najczęściej wspinaczka odbywa się w górę, przemieszczanie się w poziomie nazywamy trawersowaniem.
Rodzaje wspinaczki
Wspinaczka hakowa na wschodniej ścianie Kościelca.Działalność wspinaczkową można uprawiać w bardzo zróżnicowany sposób w zależności od terenu, pory roku i własnych preferencji.
Najbardziej podstawowym jest podział na:
wspinaczkę klasyczną (możliwe są różne style) – do przemieszczania używa się wyłącznie rąk i nóg; sprzęt wykorzystywany jest tylko w sposób bierny – do asekuracji; wspinaczkę techniką sztucznych ułatwień (zwana też hakówką lub wspinaczką hakową) – wspinanie z czynnym wykorzystaniem sprzętu do przemieszczania się. Dopuszcza się zawisanie na linie i założonych punktach asekuracyjnych, wykorzystanie ich jako stopnie i chwyty, zawieszanie na nich specjalnych ławeczek, czyli małych drabinek z kilkoma szczebelkami, po których wspinacz wchodzi wyżej i osadza kolejne punkty asekuracyjne. Rodzaje wspinania w zależności od terenu działania: wspinanie na sztucznych obiektach, buildering (urban-climbing) – wspinanie się na budynki, mosty itp. bouldering – wspinaczka bez asekuracji na niewysokich skałkach (slangowo buldering, baldering), wspinaczka skałkowa, wspinaczka piaskowcowa wspinaczka skalna, wspinaczka górska, taternictwo (letnie i zimowe), alpinizm – w górach lodowcowych, wspinaczka lodowa, wspinaczka mikstowa – styl wspinaczkowy wymagający wykorzystania technik zarówno skalnych jak i lodowych; wykorzystywany na przykład w Alpach drytooling (drajtuling), wspinaczka wielkościanowa (bigwall), wspinaczka wysokościowa (himalaizm). Jeśli chodzi o liczba osób biorących udział w danym przedsięwzięciu, to wspinacze najczęściej prowadzą działalność w zespole dwuosobowym, czasami w trójkę. Na szczególną uwagę zasługuje wspinaczka samotna (zwana także solową), jako że wymaga ona posiadania specyficznych predyspozycji psychicznych oraz dużych umiejętności technicznych.
Biorąc pod uwagę asekurację, dzielimy wspinanie na:
bez asekuracji (zwane potocznie żywcowaniem), z dolną asekuracją, z własną asekuracją – wspinanie tradycyjne, z wykorzystaniem stałych punktów przelotowych, takich jak spity, czy ringi) – wspinanie sportowe, z górną asekuracją, na drugiego, na wędkę. Z uwagi na szczególnie trudne warunki, wyróżniamy: wspinaczkę zimową, wspinaczkę nocną. |
