JT65 informacje. Od jakiegoś czasu można usłyszeć w podzakresie cyfrowym między innymi pasma 20 m wolno-zmienne sygnały MFSK, które nie dają się zdekodować za pomocą standardowego oprogramowania z możliwością pracy na PSK, RTTY czy OLIWIA. Pojawiające się w skrzynkach „DX-Cluster” komentarze w rodzaju „JT65A -12 dB”:wskazują na pakiet programów WSJT autorstwa laureata Nagrody Nobla Joe Taylora, K1JT, który za pomocą swojego oprogramowania służącego do komunikacji przy użyciu słabych sygnałów zrewolucjonizował technikę łączności MS i EME. Tutaj skupimy się jednak na modulacji JT65 i nowego programu JT65-hf.<-link. Modulacja JT65 wymaga ścisłej synchronizacji między nadawaniem i odbieraniem więc w tym modzie należy przestrzegać czasów nadawania i odbierania. Nadchodzący sygnał jest analizowany po pełnej sekwencji odbioru- czyli po 50 sekundzie transmisji nadawcy. Zaleca się nastawienie zegara swojego komputera z dokładnością do jednej sekundy lub lepiej i utrzymać takie nastawienie. Można zrobić to ręcznie (stosując wzorce czasu) za pomocą programu (polecam Dimension 4 <-link| jest darmowy, intuicyjny po dobrym skonfigurowaniu praktycznie bezobsługowy i niewidoczny oraz posiada możliwość synchronizacji nawet co minutę ) i Internetu, GPS lub odbiornika WWVB. Nadajnik powinien mieć dużą stabilność częstotliwości i w zasadzie nie wolno jej zmieniać podczas QSO. Wzmacniacz Wcz PA podczas transmisji JT65 wysyła falę sinusoidalną na jednej częstotliwości przez cały czas nadawania. Poza momentem nadawania identyfikatora stacji, nie ma czasu bez wysyłania fali radiowej; amplituda sygnału jest stała a zmienia się tylko jeden ton na drugi z zachowaniem fazy. W wyniku tego WSJT nie wymaga wysokiego stopnia liniowości od twojego wzmacniacza mocy więc można stosować wzmacniacz w klasie C bez generowania niepożądanych wstęg bocznych lub splatteru. Czyli podczas nadawania pełna amplituda trwa bez mała 1 minutę (47,8s/na 2 minuty) co daje więcej obciążenia dla wzmacniacza końcowego niż podczas pracy SSB lub CW. Jeśli to mogłoby spowodować przegrzanie wzmacniacza, to powinieneś zastosować odpowiednie środki: -zredukować moc (np. 1/2 nominalnej mocy lub mniej); -przełączyć klasę wzmacniacza na "niższą" (jeśli takowa możliwość istnieje); -dodać dodatkową dmuchawę lub wentylator. Do transmisji wykorzystywane są jedynie znaki: 0123456789ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ . , / # ? $ plus znak spacji (litery tylko wielkie)
dane w/g SP3IY Podstawowa specyfikacja protokołu transmisji JT65:
dane w/g SP3IY Komunikaty JT65 muszą mieć jedną z trzech podstawowych postaci: 1. Cztery alfanumeryczne pola ze specjalną zawartością -dwa znaki wywoławcze, opcyjny lokator i opcyjny raport sygnału OOO. Zamiast pierwszego znaku może być wstawione CQ lub QRZ i po CQ może następować spacja i trzy cyfry wskazujące pożądaną częstotliwość odpowiedzi. Przykłady: PJ2MI SQ1KSM PJ2MI SQ1KSM JO72 CQ SQ1KSM JO72 QRZ SQ1KSM QRZ SQ1KSM JO72 SQ1KSM LW1I -15 (zakres od -01 do -30 koniecznie dwie cyfry, używany gdy jeszcze nie otrzymaliśmy raportu) SQ1KSM HI8LAM R-17 (zakres od -01 do -30 koniecznie dwie cyfry, używany gdy otrzymaliśmy już raport, "R" potwierdzam!) 2. Tekst dowolny do 13 znaków -nie wymaga to komentarza np.najczęściej to: TU QSO 15W DI SLAWEK 73 TU (jeśli mamy tak na imię lub nasz korespondent ;) hi) TNX QSO 73 30W VDP tu 73... 3. Specjalne skrócone komunikaty ATT, RO, RRR i 73- są silne, ponieważ mogą być zdekodowane przy poziomie sygnału 5dB poniżej tego co jest wymagane dla komunikatów standardowych. Nie stosują one ścisłej synchronizacji czasu. Transmisja skrótów JT65 składa się ze zmiennych tonów, każdy trwający 1.486 s. Niższa z dwóch częstotliwości jest zawsze częstotliwością tonu synchronizacji, 1270.5 Hz a odstęp między tonami podany jest w poniższej tabeli:
JT65 nadaje komunikat stosując kluczowanie z 65-cio tonowym przesuwem częstotliwości przy 2.7 bodach (znak/sekunda). Najniższy ton przy 1270.5 Hz jest stosowany dla ustanowienia synchronizacji czasu i częstotliwości; jest on włączany przez połowę czasu, zgodnie z pseudo losowym wzorem. Pozostałe interwały tonowe niosą użyteczną informację przy zastosowaniu kodu Reed-Solomon dla postępującej korekty błędów. Trzy submody JT65 stosują ten sam kod i schemat modulacji, lecz odległości między tonami są różne – około 2.7, 5.4 i 10.7 Hz odpowiednio dla modów A, B i C. Nadawanie w jakimś submodzie musi być w tym samym modzie odbierane. Jeśli sprzęt i warunki propagacji są dostatecznie stabilne na to aby mierzona szerokość tonu synchronizacji wynosiła 4Hz lub mniej, to JT65A będzie około 1 dB bardziej czułe niż mod B i 2 dB bardziej czuły niż mod C. Standardowe procedury QSO Dla minimalnego QSO zalecane procedury są następujące: 1. Jeśli odebrałeś mniej niż oba znaki wywoławcze od drugiej stacji, wyślij oba znaki. 2. Jeśli odebrałeś oba znaki, wyślij oba znaki i raport sygnału 3. Jeśli odebrałeś oba znaki i raport sygnału, wyślij R plus własny raport sygnału 4. Jeśli odebrałeś R plus raport sygnału (np: "R-22"), wyślij RRR. 5. Jeśli odebrałeś RRR – to jest ostateczne potwierdzenie wszystkich twoich informacji – to QSO jest oficjalnie kompletne ("RRR"- powinna nadawać tylko stacja wołająca!) . Jednakże druga stacja może tego nie wiedzieć, i dlatego jest w zwyczaju wysłanie 73 (lub innej informacji konwersacyjnej) dla zaznaczenia, że wszystko już wykonałeś. Przykładowa łączność /dobra słyszalność/: Autentyczna, godzina: 20:58 dnia 23 10 2010 z kolegą JORGE z Argentyny (30W, FT450 antena W3DZZ 12 m npg.)
SQ1KSM czerwone nadawane przez stację SQ1KSM Widok programu podczas łączności:  Okno programu JT65-hf:   Ustawienia przykładowe. /Kliknij aby powiększyć!/ W oknie programy łączność z LU7KAT odebrał mnie na -15 ja go -07 czyli całkiem nieźle, zważywszy na duże zakłócenia z silnika elektrycznego niedaleko anteny- patrz na spektrum sygnału! Program trzeba wstępnie skonfigurować: znak stacji QTH lokator, PTT VoX/COM, wybrać kartę dźwiękową i kilka innych ustawień. Dobrze jest na początek przeprowadzić łączność mając korespondenta również na "fonii" by przekazał nam zauważone błędy. Częstotliwości pracy w JT65 na KF: - 1838 kHz - 3576 kHz - 7076 kHz -10147 kHz -14076 kHz -18106 kHz -21076 kHz -24920 kHz -28076 kHz... I to tyle w skrócie o tej ciekawej modulacji. Zapraszam do QSO w JT 65 Listopad 2010 SQ1KSM Bibliografia: Zdzisław Bieńkowski, SP6LB, marzec 2005 "Przewodnik Użytkownika WSJT 470" (Tłumaczenie) Michał Łaszczyński, SP2IQW "WSJT, JT44 - CO TO JEST ?" Edward SP3IY, "WSJT7 Weak Signals Joe Taylor Opis programu v.1.09" ...i inne opracowania, których tytułu nie przetoczę, a treść ich zapisała się w mojej pamięci ;) no i SP3GVX, który podzielił się swoją wiedzą i zachęcił do pracy w JT65. Linki: blog sq2hcz pierwsze łączności kolegi SQ2HCZ -01.02.2011 (cieszę się, że poradnik się przydał!) |
Promocja |
Łączność JT65 |
