ช่วงหลายปีที่ผ่านมา ผมได้รับจดหมายทั้งจดหมายติดเแสตมป์และอีเมล ปรึกษาผมเรื่องความรักที่ไม่สมหวัง พวกเขามักจะได้คำตอบที่ไม่ค่อยสมหวังนัก

เมื่อวัยสูงขึ้น พบเห็นเรื่องราวของชีวิตคู่มากขึ้น เข้าใจโลกมากขึ้น ก็ไม่เคยคิดว่าตัวเองสามารถทำหน้าที่เป็น 'ศิราณี' ได้

งานตอบปัญหาชีวิตไม่ใช่เรื่องง่ายเหมือนติวสอบหรือแนะแนวการศึกษา ไม่เป็นวิชาการเหมือนการตอบปัญหาทางเพศ เพราะชีวิตเต็มไปด้วยตัวแปรที่ไม่เหมือนกัน

อย่างไรก็ตาม เมื่อพยายามกะเทาะเปลือกปัญหาต่างๆ มักพบว่าปัญหาชีวิตเหล่านั้นมักหนีไม่พ้นเรื่องความรู้สึกทางใจ

เพราะทุกข์กายพออยู่ได้ แต่ทุกข์ใจนี่ทรมานมาก

ในเมืองฝรั่งมีคอลัมน์ตอบปัญหาชีวิตยอดฮิตอยู่หลายราย เช่น Dear Abby โดย อบิเกล แวน บูเรน ซึ่งเป็นนามปากกาของ พอลลีน เอสเธอร์ ฟรีดแมน ฟิลลิปส์ เริ่มเขียนมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2499

เมื่อพอลลีนตาย ลูกสาวของเธอคือ จีน ฟิลลิปส์ ก็รับไม้เขียนคอลัมน์ของแม่ต่อไป โดยยังคงใช้นามปากกา อบิเกล แวน บูเรน

คอลัมน์ Dear Abby ได้ชื่อว่าเป็น 'มุมมองที่มีสามัญสำนึกแบบไม่สามัญและอ่อนเยาว์' เป็นคอลัมน์ที่มีคนอ่านมากที่สุดในโลก กระจายไปตามหนังสือพิมพ์ภาษาอังกฤษทั่วโลก

อีกคอลัมน์ตอบปัญหาชีวิตที่มีผู้อ่านมากไม่แพ้กันคือ Ann Landers แอนน์ แลนเดอร์ส เป็นนามปากกาของ พอลลีน เอสเธอร์ ฟรีดแมน

ใช่ เธอเป็นฝาแฝดเหมือนของ พอลลีน เอสเธอร์ ฟรีดแมน ฟิลลิปส์ เจ้าของคอลัมน์ Dear Abby! ทั้งสองเกิดห่างกัน 17 นาที

แอนน์ แลนเดอร์ส ทำงานในลักษณะ ‘ศิราณี’ มานานราว 45 ปี มีสไตล์การตอบแบบชกเข้าเป้า แต่คมกริบ หลังจากที่เธอเสียชีวิต คอลัมน์ของเธอก็ยุติลง

ส่วนอีกหนึ่งคอลัมน์ยอดฮิตคือ Miss Manners (นามปากกาของ จูดิธ มาร์ติน) ก็เป็นที่นิยมอ่านทั่วโลกมานานหลายสิบปีเช่นกัน

แทบทุกคอลัมน์มีลีลาการตอบที่สั้นกระชับตรงประเด็น ชกเข้าเป้า

นั่นเป็นสไตล์การใช้ชีวิตแบบฝรั่ง เปิดเผย ตรงไปตรงมา ไม่อ้อมค้อม ขณะที่การตอบปัญหาชีวิตแบบไทยยังมักอาศัยความอะลุ่มอล่วย และยึดถือกับรากเหง้าวัฒนธรรมของเรา ยกตัวอย่างเช่นคำถามเกี่ยวกับการรักษาพรหมจารีของสตรี ร้อยละร้อยของนักตอบปัญหาชีวิตในบ้านเราจะบอกว่า ให้รักษาพรหมจารีให้ดี ขณะที่ฝรั่งไม่ได้มองเรื่องนี้แบบคอขาดบาดตาย

ใช่ การตอบปัญหาชีวิตไม่ใช่เรื่องง่ายเหมือนติวสอบ เพราะเรื่องความรักไม่สามารถตอบด้วยหลักตรรกได้เหมือนบวกลบคูณหาร

ความรักไม่เคยมีเหตุผล ความรักไม่ใช่เรื่องของเหตุผล

มิเช่นนั้นไหนเลยโลกเราจึงเต็มไปด้วยปัญหารักสามเส้า สี่เส้า รักไม่สมหวัง รักคนที่มีเจ้าของ รักคนที่ไม่สมควรรัก รักที่กลายเป็นเกลียด ฯลฯ

การใช้ชีวิตของเราทั้งหลายในยุคนี้ออกจะมีผลกระทบมาจากโลกาภิวัตน์มาก ทำอะไรๆ คล้ายๆ กันทั้งโลก ดูหนังเรื่องเดียวกัน ฟังเพลงเดียวกัน กินอาหารยี่ห้อเดียวกันมากขึ้น แต่ปัญหาหัวใจก็ยังคงเป็นปัญหาหัวใจเดิมๆ ที่เราเคยอ่านมาตั้งแต่สมัยศิราณี วนเวียนแต่ในเรื่องรักแบบเดิมๆ หากเป็นหนังก็คงเป็นพล็อตแบบคลิเช่ เดาเรื่องออกได้ไม่ยาก

โลกเปลี่ยนไป สไตล์การดำเนินชีวิตเปลี่ยนไป แต่โลกาภิวัตน์ยังไม่สามารถเปลี่ยนวิธีการรักของมนุษย์

บางทีเมื่อลองพยายามทำความเข้าใจกับความรักด้วยน้ำจิตน้ำใจมากขึ้น และยอมปล่อยวางลงบ้าง เราก็พบว่า บางทีเราอาจไม่ต้องเขียนจดหมายไปถามคอลัมน์ปัญหารักมากนัก

(พิมพ์ครั้งแรก เปรียว 2549)

วินทร์ เลียววาริณ
www.winbookclub.com
9 ธันวาคม 2549