دسته بندي فرآيندها در چهار دسته به شرح زير برگرفته از تقسيم بندي فرآيندها در استاندارد ايزو 9001 است:

• فرآيندهاي پديد آوري محصول

• فرآيندهاي پايش، اندازه گيري و بهبود

• فرآيندهاي مسئوليت مديريت

• فرآيندهاي مديريت منابع

تفاوت دو مفهوم پايش و اندازه گيري چيست؟

استاندارد ايزو 9001 در بند (8-2-3) در خصوص پايش و اندازه گيري فرآيندها اين گونه نيازمندي هاي خود را مطرح مي نمايد:

سازمان‏ بايد روش‏هاي مناسب براي پايش ‏و در موارد كاربرد، اندازه‏گيري ‏فرايندهاي ‏سيستم مديريت‏ كيفيت را به كارگيرد. اين روش‏ها بايد توانايي فرايندها را براي دستيابي به نتايج طرح‏ ريزي شده نشان ‏دهند. هنگامي‏كه نتايج طرح ريزي شده بدست نمي‏آيند، اصلاحات و اقدامات اصلاحي بايد برحسب تناسب صورت ‏پذيرد.

يادآوري: در تعيين روش هاي مناسب، توصيه مي شود سازمان نوع و گستره پايش يا اندازه گيري مناسب هر يك از فرآيندهايش را بر اساس تاثيرات آنها بر انطباق با الزامات محصول و اثربخشي سيستم مديريت كيفيت تعيين نمايد.

به منظور تفسير اين نيازمندي و مناسب سازي آن براي پياده سازي در سازمان هاي خواهان استاندارد ايزو 9001 لازم است قبل از هر چيز دو مفهوم بسيار مهم پايش و اندازه گيري تشريح گردد وليكن تفسير اين بند استاندارد به  آن محدود نمي گردد. الزام استاندارد ايزو 9001 در اين قسمت بكارگيري روش هاي مناسب براي پايش فرآيندهاي سيستم مديريت كيفيت است و در مواردي كه كاربرد دارد (به تشخيص سازمان) از اندازه گيري فرآيندها نيز مي توان سود جست. روش هاي مناسب پايش  و اندازه گيري بايد توانايي (قابليت) فرآيندها را براي اهداف از پيش تعيين شده اثبات نمايد.

فرض كنيد سازمان قصد دارد توانايي فرآيند فروش محصولات و يا خدمات خود را نشان دهد. از اين رو و به منظور پاسخ به الزام استاندارد ايزو 9001 در ابتدا بايد نتايجي را براي فرآيند فروش مشخص نمايد. مثلا رسيدن به حجم فروش يك ميليون قطعه از محصول سازمان طي يك سال مي تواند يكي از اهداف از پيش تعيين شده براي فرآيند فروش باشد كه اين شاخص به راحتي قابل اندازه گيري است. ليكن فرض كنيد براي همين فرآيند فروش سازمان قصد داشته باشد توزيع مكاني محصولات فروخته شده طي يك سال را نيز مد نظر قرار دهد. بدين منظور نقشه جغرافيايي كشور را تهيه كرده و شهر هايي را كه محصولات سازمان را خريداري كرده اند با استفاده از اشكال هندسي (مثلا دايره) روي نقشه نمايش مي دهد. قطر دايره ميزان خريد محصولات را نشان مي دهد و مدير سازمان با يك نگاه به اين نقشه در مي يابد كه توزيع مكاني فروش محصولات سازمانش چگونه بوده است. بدين ترتيب سازمان براي اثبات توانايي فرآيند فروش در پاسخگويي به حوزه جغرافيايي متنوع كشور از ابزار پايش فرآيند استفاده نموده است.

براي شفاف شدن منظور مي توان نگاهي به توزيع جغرافيايي بازديد از وب سايت مشاور مديريت كه در شكل زير نشان داده شده است انداخت. در اين شكل ميزان بازديد شهرهاي مختلف كشور از وب سايت مشاور مديريت شاخصي است كه مورد پايش قرار گرفته است.

حال مي توان اين گونه نتيجه گرفت كه هر گاه سازمان بتواند شاخص هاي تعيين شده براي اثبات توانايي فرآيندهاي خود را با اعداد و ارقام نمايش دهد از ابزاري با عنوان اندازه گيري استفاده كرده است و هر وقت بخواهد توانايي فرآيند را با استفاده از روش هاي توصيفي و نمايشي به اثبات برساند از ابزار پايش استفاده كرده است. جدول زير مثال هايي از بكارگيري پايش و اندازه گيري فرآيندها را نشان مي دهد.