Τα τελευταία χρόνια η έντονη βιομηχανοποίηση, η κτηνοτροφία, η εντατικοποίηση των γεωργικών  καλλιεργειών σε συνδυασμό με την υπερκατανάλωση νερού, έχουν σαν συνέπεια την υποβάθμιση των εδαφικών και υδατικών πόρων. Στην εργασία που ακολουθεί, θα αναφερθούμε στη διατήρηση της γονιμότητας των εδαφών για μία βιώσιμη γεωργική ανάπτυξη και θα εστιάσουμε στην επίλυση των παραπάνω προβλημάτων, με την εφαρμογή  ειδικών κανόνων από τους παραγωγούς, που ονομάζονται Κώδικες Ορθής Γεωργικής Πρακτικής. Οι Κώδικες επεμβαίνουν σε ορισμένες γεωργικές δραστηριότητες, όπως κατεργασία εδάφους, αμειψισπορά και προστασία υδατικών πόρων, και στοχεύουν στην αειφορική διαχείριση των γεωργικών γαιών, την διαφύλαξη του αγροτικού τοπίου, την προστασία του περιβάλλοντος και στην διατήρηση της υγείας των παραγωγών και των καταναλωτών.

 

Κεφάλαιο 1

1. Γονιμότητα εδάφους

  Γονιμότητα είναι η ικανότητα του εδάφους να παρέχει στα φυτά τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά και το νερό είτε από τη στερεά είτε από την υγρή φάση του. Το έδαφος σε σχέση με τα φυτά, λειτουργεί ως δεξαμενή θρεπτικών στοιχείων, νερού και οξυγόνου και η γονιμότητά του επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως: 

§  Υφή του εδάφους

§  Δομή       

§  Χημικές Ιδιότητες

§  Υδατοχωρητικότητα

§  Υδατοπερατότητα

§  Πορώδες

§  Χημική αντίδραση (pH και Ι.Α.Κ)

§  Περιεκτικότητα σε οργανική ουσία (χούμο)    κλπ   

 

   1.1 Η σημασία των θρεπτικών συστατικών

  Τα φυτά χρειάζονται δεκαέξι θρεπτικά συστατικά για να αναπτυχθούν και διακρίνονται:

 

1. Σε 3 μη ορυκτά θρεπτικά συστατικά των φυτών που είναι το (Η), το (Ο), και ο (C). Αυτά τα θρεπτικά συστατικά βρίσκονται στον αέρα και το νερό.
2. Τα άλλα δεκατρία προέρχονται από το έδαφος. Τα θρεπτικά συστατικά του εδάφους χωρίζονται σε δύο κατηγορίες σύμφωνα με τις ποσότητες που απαιτούνται από τα φυτά:

 

• Τα μακροστοιχεία υπάρχουν σε μεγάλες ποσότητες στο έδαφος και διακρίνονται σε πρωτεύοντα  όπως N, P, K, και δευτερεύοντα όπως Ca, Mg, S.
• Τα μικροστοιχεία ή ιχνοστοιχεία υπάρχουν σε μικρότερες ποσότητες (ίχνη-ppm) όπως Fe, Mn, B, Zn, Cu, Mo, Cl.

 

   Και τα δεκαέξι είναι σημαντικά γιατί, η ανάπτυξη ενός φυτού ρυθμίζεται από το στοιχείο εκείνο που ελλείπει ή βρίσκεται στη μικρότερη σχετικά ποσότητα.

 

1.2 Η σημασία του νερού

  Το νερό είναι απαραίτητο στοιχείο για τη συντήρηση κάθε χερσαίου οικοσυστήματος. Στα φυσικά χερσαία οικοσυστήματα το νερό που προσλαμβάνουν τα φυτά προέρχεται από ατμοσφαιρικά κατακρημνίσματα, τα οποία, αφού πέσουν στο έδαφος, μπορεί ή να απορροφηθούν από αυτό ή να παραμείνουν στην επιφάνειά του σχηματίζοντας λίμνες και ποταμούς. Όταν η ποσότητα του νερού που φτάνει στο έδαφος είναι κατά πολύ μεγαλύτερη από αυτή που μπορεί να συγκρατήσει, τότε:

 

§  Ένα μέρος του νερού απομακρύνεται με την επιφανειακή απορροή (επιφανειακά ύδατα) ή εξατμίζεται.

§  Ένα άλλο μέρος παραμένει μέσα στο έδαφος (υδατοϊκανότητα).

§  Ένα τρίτο διηθείται στο υπέδαφος (νερό διηθήσεως) και σχηματίζει τις υπόγειες υδατοσυλλογές.

 

  Τα τελευταία έτη η αναπλήρωση των υδατικών πόρων είναι όλο και λιγότερη εξαιτίας της εντατικής εκμετάλλευσης. Η σταδιακή αύξηση του πληθυσμού και οι ρυθμοί ανάπτυξης της εποχής δημιούργησαν μεγαλύτερες και καινούργιες ανάγκες σε νερό με αποτέλεσμα την μείωση των αποθεμάτων νερού και συγχρόνως την υποβάθμισή του.

 

  Κεφάλαιο 2

2. Πώς μπορεί να διατηρηθεί η γονιμότητα του εδάφους για μια βιώσιμη γεωργική ανάπτυξη;

   Η γεωργία και η κτηνοτροφία έχουν αλλάξει σημαντικά με την πάροδο του χρόνου. Οι αλλαγές που έφερε η μαζική χρήση των λιπασμάτων, των γεωργικών μηχανημάτων, των νέων αρδευτικών συστημάτων καθώς και η εγκατάλειψη παραδοσιακών τρόπων καλλιέργειας και εκτροφής των ζώων, έδωσαν νέα ώθηση στη γεωργία, η οποία αύξησε μεν το γεωργικό εισόδημα, αλλά παράλληλα δημιούργησε προβλήματα τόσο στην αγροτική εκμετάλλευση, όσο και στο ευρύτερο περιβάλλον της και επομένως στο κοινωνικό σύνολο.

  Ο ρόλος του αγρότη, ο οποίος αναγνωρίζεται σε όλο του το εύρος, δεν περιορίζεται μόνο στην παραγωγή αλλά επεκτείνεται και στην προστασία του περιβάλλοντος, της πολιτιστικής κληρονομιάς και του χώρου της υπαίθρου.

  Ο αγρότης θα πρέπει με τις δράσεις του να στοχεύει στην μείωση των προβλημάτων που δημιουργούν η γεωργία και η κτηνοτροφία, αλλά και στην

διατήρηση των καλών υπηρεσιών της γεωργίας προς το κοινωνικό σύνολο.

  Για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που έχει δημιουργήσει η γεωργική δραστηριότητα, οι αγρότες θα πρέπει να εφαρμόζουν ορισμένες πρακτικές, οι οποίες ονομάσθηκαν Κώδικες Ορθής Γεωργικής Πρακτικής (Κ.Ο.Γ.Π.), όπως αυτοί εγκρίθηκαν με την υπ’ αριθ. Ε(2003)3139/22-8-2003 απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι Κ.Ο.Γ.Π. στοχεύουν στην αντιμετώπιση των προβλημάτων που έχει δημιουργήσει η έντονη γεωργική δραστηριότητα και επιπλέον:

• στην αειφορική διαχείριση των γεωργικών γαιών και των φυσικών πόρων.
• στην προστασία και διαφύλαξη του αγροτικού τοπίου και των χαρακτηριστικών του.        
• στην προστασία της υγείας των αγροτών και των καταναλωτών.

  Για την επίτευξη των παραπάνω στόχων, οι Κώδικες παρεμβαίνουν σε ορισμένες  γεωργικές δραστηριότητες, μερικές από τις οποίες είναι:

• Κατεργασία του εδάφους.
• Αμειψισπορά
• Διαχείριση υδάτινων πόρων

 2.1 Κατεργασία του εδάφους

  Με την κατεργασία του εδάφους διαταράσσεται η δομή του, ενώ με άκαιρες ή ακατάλληλες επεμβάσεις αυτή καταστρέφεται. Το κατεργασμένο γυμνό έδαφος είναι ευάλωτο στη διάβρωση από τον αέρα ή από το νερό. Επομένως η κατεργασία του εδάφους πρέπει να περιορίζεται όσο είναι δυνατόν, στις απαραίτητες επεμβάσεις. Η υπερβολική κατεργασία εδάφους αυξάνει την απαιτούμενη ενέργεια, επιφέρει μεγάλη και άσκοπη κατανάλωση καυσίμων, και παράλληλα προκαλεί αρνητικές συνέπειες στο έδαφος.

  Για να μεγιστοποιηθούν τα οφέλη από την κατεργασία του εδάφους και να ελαχιστοποιηθούν οι αρνητικές συνέπειες,

         Βάσει του άρθρου 2 του κώδικα, συνίσταται:

Ø  Οι κατεργασίες να γίνονται την κατάλληλη εποχή για το έδαφος, με τα κατάλληλα γεωργικά μηχανήματα για την εργασία που θέλουμε να πραγματοποιήσουμε. Σκόπιμο είναι να γίνονται, κατά το δυνατόν, λιγότερες επεμβάσεις.

Ø  Οι κατεργασίες του εδάφους να γίνονται πάντα, όταν το έδαφος βρίσκεται στο «ρώγο του», δηλαδή μετά τις πρώτες φθινοπωρινές βροχές.

Ø   Να αποφεύγονται οι θερινές αρόσεις, στην περίπτωση που αυτές δεν θεωρούνται απαραίτητες για την καταπολέμηση πολυετών ζιζανίων.

Ø  Να αποφεύγεται η βαθιά άροση κάτω από 40 εκατοστά, αν δεν υπάρχει ανάγκη εκρίζωσης βαθύρριζων ζιζανίων και θραύσης αδιαπέραστου εδαφικού ορίζοντα. Στην περίπτωση βαθιάς άροσης, λόγω θραύσης αδιαπέραστου εδαφικού ορίζοντα δεν πρέπει να γίνεται αναστροφή του εδάφους.

Ø  Στις περιπτώσεις που υπάρχει κίνδυνος πλημμυρών η άροση, θα πρέπει να γίνεται με μέθοδο, που εξασφαλίζει την ισοπέδωση αγροτεμαχίων με χρήση  αναστρεφόμενων αρότρων.

 

          Επιβάλλεται:

Ø  Σε εδάφη με κλίση μεγαλύτερη από 10% η άροση να γίνεται κατά τις ισοϋψείς, ή διαγώνια, ή να δημιουργούνται φυσικά αναχώματα κατά τις ισοϋψείς και η άροση να γίνεται διαγώνια (ακαλλιέργητες ζώνες με φυτική κάλυψη) με εύρος 1-2 μέτρα.

Ø  Η χρησιμοποίηση των γεωργικών μηχανημάτων να γίνεται με τέτοιο τρόπο  ώστε να μην καταστρέφονται οι αγροτικοί δρόμοι.

Ø  Να μην καταστρέφονται τα ακαλλιέργητα περιθώρια μεταξύ των αγροτεμαχίων καθώς και οι φυτοφράκτες, η φυσική βλάστηση των ρεματιών και τα γειτονικά δάση.

Ø  Η διατήρηση των φυσικών ρεμάτων. Επεμβάσεις, οι οποίες αφορούν στην αλλαγή πορείας ρεμάτων με χωματουργικά μηχανήματα γίνονται μόνο μετά από άδεια της αρμόδιας υπηρεσίας.

 

  2.2  Αμειψισπορά

   Βάσει του άρθρου 3 του Κώδικα, οι παραγωγοί θα πρέπει να εφαρμόζουν κατάλληλο πρόγραμμα αμειψισποράς¹ τόσο στις αροτραίες καλλιέργειες όσο και στα κηπευτικά με στόχο:

 

Ø  Την αύξηση της γονιμότητας του εδάφους.

Ø  Την βελτίωση της δομής του εδάφους.

Ø  Την μείωση των προβλημάτων από ζιζάνια ή/ και ασθένειες.

 Συνίσταται:

• Να λαμβάνεται μέριμνα, ώστε το χωράφι να μη μένει χωρίς φυτοκάλυψη κατά την περίοδο του χειμώνα, περίοδο κατά την οποία ο κίνδυνος υδατικής διάβρωσης είναι αυξημένος.
• Στα ελαφρά εδάφη με περιεκτικότητα σε άμμο μεγαλύτερη από 50% (αμμώδη, πηλοαμμώδη, άμμοπηλώδη) πρέπει υποχρεωτικά να υπάρχει φυτοκάλυψη κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Για να επιτυγχάνει η αμειψισπορά τους στόχους της, πρέπει το πρόγραμμα το οποίο εφαρμόζεται να είναι κατάλληλο για τις τοπικές συνθήκες. Για το λόγο αυτό οι Δ/νσεις Αγροτικής Ανάπτυξης, θα καταρτίσουν υποχρεωτικά προγράμματα αμειψισποράς ανά νομό κατάλληλα προσαρμοσμένα στις συνθήκες των εκμεταλλεύσεων καθώς και τον οικονομικό προγραμματισμό αυτών.
• Συγκεκριμένα για τις αροτραίες καλλιέργειες και τα κηπευτικά το ίδιο αγροτεμάχιο δεν μπορεί να καλλιεργηθεί για περισσότερο από τέσσερα χρόνια με την ίδια καλλιέργεια. Εξαίρεση αποτελεί η καλλιέργεια του βαμβακιού, όπου θα εφαρμόζονται τα διοικητικά μέτρα για το βαμβάκι όπως αυτά ισχύουν κάθε φορά, και η καλλιέργεια των ζαχαρότευτλων και της βιομηχανικής ντομάτας, όπου το ίδιο αγροτεμάχιο δεν θα μπορεί να καλλιεργείται για περισσότερο από δύο καλλιεργητικές περιόδους στην πενταετία, οι οποίες δεν πρέπει να είναι συνεχόμενες αλλά να απέχουν μεταξύ τους χρονικά, τρία (3) χρόνια τουλάχιστον. Για να επιτευχθεί ο στόχος εναλλαγής των καλλιεργειών μπορούν να ακολουθηθούν οι παρακάτω μέθοδοι αμειψισποράς:

 Μέθοδος Α: Στη διάρκεια της πενταετίας για ένα ολόκληρο έτος το αγροτεμάχιο τίθεται σε αγρανάπαυση ή αμειψισπορά.

 

Μέθοδος Β: Στη διάρκεια της 5ετίας το 20% τουλάχιστον του αγροτεμαχίου (βασικής καλλιέργειας) θα τίθεται σε αγρανάπαυση ή αμειψισπορά.

 

  Στη διάρκεια της πενταετίας για κάποια αγροτεμάχια ακολουθείται η μέθοδος Α και για κάποια άλλα η μέθοδος Β. Δεν μπορεί ένα αγροτεμάχιο να καλλιεργηθεί και με τη μία μέθοδο και με την άλλη σε διάστημα μικρότερο των 5 ετών. Αλλαγή στη μέθοδο αμειψισποράς σε συγκεκριμένο αγροτεμάχιο μπορεί να γίνει μόνο όταν εξασφαλισθεί επαρκής (όχι λιγότερο από 20%) αμειψισπορά σε αυτό ( Η αμειψισπορά δύναται να αντικατασταθεί μερικά ή ολικά από αγρανάπαυση).

 

2.3  Προστασία υδατικών πόρων

  Οι υδατικοί  πόροι θεωρούνται σήμερα απαραίτητη προϋπόθεση για την ανάπτυξη κάθε είδους δραστηριότητας και την διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας και γενικότερα της ζωής.

   Η αλόγιστη χρήση όπως υπεραρδεύσεις, κατακλίσεις γειτονικών χωραφιών και δρόμων, η χρήση ακατάλληλων ή ελαττωματικών συστημάτων κ.λ.π., όχι μόνο δεν οδηγεί στην αύξηση της παραγωγικότητας της εκμετάλλευσης, αλλά αντίθετα υποθάλπει και το μέλλον της, με ότι αυτό συνεπάγεται, αφού μειώνει τους διαθέσιμους υδατικούς πόρους ή τους καθιστά ακατάλληλους (π.χ. υφαλμύρωση υπογείων υδροφορέων) για άρδευση. Βάσει του άρθρου 5 του Κώδικα,

• Οι χρήστες γεωργοί θα πρέπει να κατανοήσουν ότι το μέλλον της εκμετάλλευσής τους εξαρτάται από την ποιότητα και την ποσότητα του αρδευτικού νερού, που θα  μπορούν να έχουν στην διάθεσή τους
• Μια επιτυχημένη άρδευση πρέπει, αφενός, να δίνει στο έδαφος τόσο νερό όσο χρειάζεται για να αναπτυχθεί σωστά η καλλιέργεια και αφετέρου, η εφαρμογή του νερού να γίνεται με τέτοιο τρόπο, ώστε να υπάρχουν όσο το δυνατόν μικρότερες απώλειες νερού και θρεπτικών στοιχείων από βαθιά διήθηση και επιφανειακή απορροή.

  Η βαθιά διήθηση και η επιφανειακή απορροή μπορούν να περιοριστούν με τον κατάλληλο έλεγχο:

§  της παροχής της άρδευσης (να αποφεύγονται απώλειες  κατά την παροχή, με επιδιόρθωση του συστήματος παροχής)

§  του χρόνου εφαρμογής

§  της κλίση του εδάφους

§  του μήκους διαδρομής του νερού στον αγρό

§  της  διηθητικότητας του εδάφους ως συνάρτηση του ρυθμού εφαρμογής του νερού

§  της μεθόδου της άρδευσης.

    

 Για τον έλεγχο των απωλειών του νερού

  Θα πρέπει οι παραγωγοί να τηρούν τις αρδευτικές πρακτικές ανά καλλιέργεια (σύνολο αναγκών σε νερό βάσει πραγματικής εξατμισοδιαπνοής, δόση άρδευσης, χρόνο άρδευσης, αριθμός εφαρμογών) για κάθε σύστημα άρδευσης και για κάθε τύπο εδάφους, όπως αυτές ορίζονται με απόφαση Νομάρχη από τις σχετικές υπηρεσίες.

 

2.3.1 Συστήματα Άρδευσης

2.3.1.1 Επιφανειακή άρδευση

Η επιφανειακή άρδευση δεν είναι προτεινόμενο σύστημα άρδευσης, γιατί με το σύστημα αυτό έχουμε:

• μεγάλη κατανάλωση νερού
• έκπλυση θρεπτικών στοιχείων
• ανομοιόμορφο πότισμα (τα παραπάνω εμφανίζονται πιο έντονα στα αμμώδη εδάφη).
• στις περιπτώσεις που η κλίση του χωραφιού ξεπερνά το 2-3% έχουμε μεγάλες απώλειες νερού από επιφανειακή απορροή.

Σημειώνεται όμως, ότι η εφαρμογή της επιφανειακής άρδευσης μπορεί να είναι αναγκαία εάν το είδος της καλλιέργειας ή ο τύπος του εδάφους το επιβάλλει, όπως εδάφη που εμφανίζουν προβλήματα συσσώρευσης αλάτων και καλλιέργειες όπως το ρύζι. Για την επιτυχία της άρδευσης το χωράφι πρέπει να είναι οργωμένο και οι καλλιέργειες να είναι σπαρμένες γραμμικά.

 

2.3.1.2 Τεχνητή βροχή

• Με την τεχνική βροχή, το νερό εφαρμόζεται σε όλο το χωράφι ομοιόμορφα.
• Ο ρυθμός με τον οποίο πρέπει να γίνεται το πότισμα πρέπει να είναι ίδιος με το ρυθμό που το έδαφος απορροφά το νερό ώστε να μην έχουμε επιφανειακή απορροή. Για το σκοπό αυτό:

Ø Η επιλογή του μπεκ και της διάταξης των εκτοξευτήρων πρέπει να γίνει με τέτοιο τρόπο, ώστε η ένταση της βροχής να είναι ίση με την βασική διηθητικότητα του εδάφους και το μέσο ωριαίο ύψος βροχής να είναι ανάλογο με το ύψος, το οποίο αντιστοιχεί στον εδαφικό τύπο του χωραφιού.

Ø Ο χρόνος εφαρμογής της άρδευσης πρέπει να είναι τέτοιος ώστε, να αποφεύγεται η διήθηση του νερού σε βαθύτερα στρώματα. Υπάρχουν συχνά απώλειες αρδευτικού νερού, όταν η άρδευση γίνεται σε λάθος ώρα  (μεσημέρι 11πμ-3μμ), λόγω εξάτμισης. Επίσης, μπορεί να γίνει ανομοιόμορφο πότισμα, όταν οι καιρικές συνθήκες είναι ακατάλληλες (φυσάει πάνω από 5 βαθμούς της κλίμακας Beaufort), και όταν η ποιότητα του αρδευτικού νερού δεν είναι καλή, καθώς τα άλατα από την άρδευση μένουν πάνω στα φύλλα και τους βλαστούς του φυτού.

 

2.3.1.3 Άρδευση με σταγόνες 

  Το σύστημα αυτό εξασφαλίζει:

• πλήρη έλεγχο της άρδευσης
• μηδενική σχεδόν έκπλυση θρεπτικών στοιχείων
• καλή λειτουργία σε επικλινή εδάφη και εκεί που η ποιότητα νερού είναι οριακά ανεκτή
• μειωμένο κόστος εργασίας
• δίνει τη δυνατότητα σταδιακής, κατά δόσεις, εφαρμογής υδρολίπανσης και εφαρμογής της λίπανσης.

Οι παραγωγοί οφείλουν:

• Να λαμβάνουν μέριμνα για την ελαχιστοποίηση των απωλειών νερού άρδευσης με αποφυγή της επιφανειακής απορροής ή βαθιάς διήθησης. Εξαιρούνται οι περιπτώσεις, που η βαθιά διήθηση χρειάζεται, για να αντιμετωπιστούν προβλήματα αλατότητας.
• Να μην αρδεύουν με κατάκλιση (με αυλάκια) σε αγροτεμάχια με κλίση πάνω από 3% (εξαιρείται η άρδευση πολυετών καλλιεργειών με αύλακες περιμετρικά του κορμού του φυτού).
• Να τηρούν τις αρδευτικές πρακτικές ανά καλλιέργεια (συνολική ποσότητα, αριθμός εφαρμογών, δόση ανά εφαρμογή), όπως ορίζονται από τις εκάστοτε ισχύουσες πρακτικές των οικείων Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων.
• Να τηρούν τους κανονισμούς των Οργανισμών Εγγείων Βελτιώσεων και γενικά των φορέων λειτουργίας συλλογικών έργων.
• Να τηρούν τα περιοριστικά μέτρα χρήσης νερού, όπως προβλέπεται από τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

2.4     Η ερημοποίηση ως συνέπεια της αρδευόμενης γεωργίας

  Το έδαφος είναι ο φυσικός εκείνος πόρος ο οποίος επιδέχεται τις μεγαλύτερες επιδράσεις  εξαιτίας της ερημοποίησης. Το έδαφος μέσα από την προοδευτική του υποβάθμιση, χάνει την βιοπαραγωγική του ικανότητα και αδυνατεί να επιτελέσει τις λειτουργίες του ως ένα βασικό συστατικό του οικοσυστήματος. Η υποβάθμιση αυτή οδηγεί στην ελαχιστοποίηση τόσο του περιβαλλοντικού όσο και του οικονομικού ρόλου, για την υγιή ανάπτυξη της χλωρίδας και της πανίδας, γεγονός το οποίο, σε πολλές περιπτώσεις οδηγεί στην εγκατάλειψη των γαιών. Οι διαδικασίες που προκαλούνται από τον άνθρωπο, κυριότερα μέσα από την γεωργική δραστηριότητα, και επηρεάζουν την επιτάχυνση και εμφάνιση της ερημοποίησης είναι:

·         η διάβρωση

·         η αλάτωση

·         ο σχηματισμός κρούστας , στο έδαφος

·         η μείωση υγρασίας των εδαφών και

·         η εξάντληση, γενικότερα, των υδατικών πόρων.

   Η μεγάλη κατανάλωση νερού και η εκμηχάνιση όπως επίσης η ανάγκη εφαρμογής αγροχημικών προϊόντων κάτω από ορισμένες περιβαλλοντικές και τεχνικές συνθήκες έχουν πολύ αρνητικές επιπτώσεις στη δομή του εδάφους και στην αύξηση του κινδύνου ερημοποίησης. Οι διεργασίες υποβάθμισης περιλαμβάνουν διάφορες φυσικές, χημικές και βιολογικές μεταβολές σε εδαφικές ιδιότητες και χαρακτηριστικά που τελικά οδηγούν στην υποβάθμιση της ποιότητας του εδάφους ως φυσικού πόρου.

  Τόσο στην Ελλάδα όσο και στις άλλες χώρες της περιοχής η ερημοποίηση έχει συντελεσθεί και συντελείται στις ευαίσθητες ζώνες της με την υπερεκμετάλλευση των εδαφικών, των υδάτινων και των φυσικών πόρων. Έντονο πρόβλημα αντιμετωπίζει και η χώρα μας, όπου το 30% περίπου της συνολικής της έκτασης, απειλείται με ερημοποίηση άμεσα (Γιάσογλου και Κοσμάς,1992). Περιοχές υψηλού κινδύνου χαρακτηρίζουν οι επιστήμονες την κεντρική και Β. Ελλάδα ενώ απειλούνται και η Ν. Ελλάδα, τα νησιά του Αιγαίου και το μεγαλύτερο μέρος της Κρήτης (Γιάσογλου,2000). Βασικότερη αιτία είναι η εντατική χρήση γης, ενώ επηρεάζουν σημαντικά οι κλιματικές συνθήκες και η ποιότητα του εδάφους κάθε περιοχής.   

  Η πρόληψη και η αντιμετώπιση της ερημοποίησης θα επιτευχθεί με τη λήψη ορισμένων μέτρων γενικής εφαρμογής που αφορούν ολόκληρο τον πληθυσμό της χώρας και τέμνουν επιμέρους τομείς δραστηριοτήτων. Καθώς οι περιοχές που έχουν υποστεί ερημοποίηση μπορούν να χωριστούν σε αυτές που το φαινόμενο είναι αναστρέψιμο και σε αυτές που δεν είναι, στις πρώτες θα εφαρμοστούν μέτρα ανάσχεσης της υποβάθμισης και αποκατάστασης στην πρότερη κατάσταση τους, ενώ στις δεύτερες τα μέτρα θα περιοριστούν στην ορθή διαχείριση τους. Το Σχέδιο προβλέπει γενικά μέτρα και ειδικές δράσεις στους τομείς γεωργίας, δασών, κτηνοτροφίας, άγριας πανίδας και υδατικών πόρων.

 

Κεφάλαιο 3

3.  Συμπεράσματα

  Συνοψίζοντας, για να διατηρήσουμε τη γονιμότητα του εδάφους για μια βιώσιμη γεωργική ανάπτυξη πρέπει:

1. Η κατεργασία του εδάφους να γίνεται την κατάλληλη εποχή, χρησιμοποιώντας τα κατάλληλα μέσα και να περιορίζεται στις απολύτως απαραίτητες επεμβάσεις διότι η υπερβολική κατεργασία εδάφους αυξάνει την απαιτούμενη ενέργεια, επιφέρει μεγάλη και άσκοπη κατανάλωση καυσίμων, και παράλληλα προκαλεί αρνητικές συνέπειες στο έδαφος.
2. Οι Διευθύνσεις  Αγροτικής  Ανάπτυξης  να καταρτίσουν υποχρεωτικά  προγράμματα αμειψισποράς ανά νομό, κατάλληλα προσαρμοσμένα στις τοπικές συνθήκες  των εκμεταλλεύσεων και τον οικονομικό προγραμματισμό αυτών.
3. Για τον έλεγχο των απωλειών του νερού θα πρέπει οι παραγωγοί να τηρούν τις αρδευτικές πρακτικές ανά καλλιέργεια (σύνολο αναγκών σε νερό βάσει πραγματικής εξατμισοδιαπνοής, δόση άρδευσης, χρόνο άρδευσης, αριθμός εφαρμογών) για κάθε σύστημα άρδευσης και για κάθε τύπο εδάφους όπως αυτές ορίζονται με απόφαση Νομάρχη από τις σχετικές υπηρεσίες.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

 Ξενόγλωσση

Herman B., (2000), "Integrated water management: emerging issues and challenges", Agricultural Water Management 45, p 217-228

Foppe B. de Walle J. Sevenster, (1998) "Agriculture and the Environment. Minerals, Manure and Measures", Springer, p. 232

N.K Fageria, V.C Baligar, and U.C.Li, (2008), "The Role of Nutrient Efficient Plants in  Improving Crop Yiels in the Twenty First Century", Journal of Plant Nutrition, vol.31, p1121-1157

A. Hadas, Aviva Hadas, B. Sagiv, Nava Haruvy (1999), "Agricultural practices, soil fertility management modes and resultant nitrogen leaching rates under semi-arid conditions", Agricultural water management, vol.42, p 81-95

 Ελληνική

Γεωπονικός Σύλλογος Ν. Λάρισας (1999),Θρέψη-Λίπανση-Περιβάλλον, Πρακτικά Διημερίδας. Λάρισα, σσ. 25-28

Γιάσογλου Ν., Κοσμάς Κ.,1992, Η ερημοποίηση, Εκδόσεις Ιδρύματος Γουλανδρή

Γιάσογλου  Ν., (2000),Η ερημοποίηση στον κόσμο και την Ελλάδα, Επιστημονικές εργασίες Ελλήνων συγγραφέων σχετικές με την Ερημοποίηση , Εθνική Επιτροπή κατά της Ερημοποίησης, 2004, σσ. 31-33

Γιάσογλου Ν., (2000),Φυσικοί πόροι και Ερημοποίηση, Επιστημονικές εργασίες Ελλήνων συγγραφέων σχετικές με την Ερημοποίηση , Εθνική Επιτροπή κατά της Ερημοποίησης,2004, σσ. 55-58

Μόσχος Α.Δ, (2004), Γονιμότητα Εδάφους. Θρέψη Φυτού και Λιπάσματα, Θεσσαλονίκη, σσ. 6-10

Σάββας  Δ.,(2000), Θρέψη φυτών, Σημειώσεις ΤΕΙ Ηπείρου, σσ. 42 και 59.

Σινάνης Κ., (2003),  Εδαφολογία, Ηράκλειο, σσ.78-80

Σταμούλη Ε. και Παπαζαφειρίου, (2002), Αρδεύσεις- Στραγγίσεις, Θεσσαλονίκη, σσ.114-132

 Πηγές  Internet:

Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης/Κώδικες Ορθής Γεωργικής Πρακτικής/Απόφαση υπ’ αριθμ. 125347/568/2004 διαθέσιμο στη διεύθυνση http://www.minagric.gr/greek/index.shtml

ΥΠΕΧΩΔΕ,ΠΕΤΕΠ 10-06-03-00 (2006),Προσωρινές Εθνικές Τεχνικές Προδιαγραφές, Έκδοση 1.0 σελ.1-4 ,διαθέσιμο στη διεύθυνση http://www.ggde.gr/dmdocuments/10-06-03-00.pdf ,  http://soco.jrc.ec.europa.eu , www.lifewateragenda.org/html/cycle-gr.html , www.unibas.it/.../issue_land_abandonment_gr.html , www.ggde.gr/dmdocuments/10-06-03-00.pdf ,  www.lifewateragenda.org/html/cycle-gr.html

 www.itr.si / jarvo/youth_Farm/ el /agriculture1.html , www.unibas.it/.../issue_land_abandonment_gr.html

 sfrang.com/historia/selida303.htm ,  www.itr.si / jarvo/youth_Farm/ el /agriculture1.html pigadi-tis-skepsis.blogspot.com/2009/09/blog- ,  www.ppol.gr/cm/index.php ,  http://www.greenbelt.gr/gr/index.php

 www.beeFotoblog.com

------------