Οι νέοι στόχοι της Σωστής-Ορθής Αγροτικής και Περιβαλλοντικής Πολιτικής της ΕΕ (νέα ΚΑΠ) θα ενισχύουν, μόνο όταν η αγροτική ανάπτυξη νοιάζεται και είναι συνδεδεμένη με το περιβάλλον και την ποιότητα των γεωργο-κτηνοτροφικών προϊόντων.

Οι αγροτικές περιοχές αντιμετωπίζουν σήμερα, πολλαπλά προβλήματα, ενώ οι καλλιέργειες με τον παραδοσιακό τρόπο εκμετάλλευσης είναι εγκλωβισμένες σε στεγανά και αδιέξοδα. Από την άλλη πλευρά, η εντατικοποίηση και οι εκτατικές αγροτικές δραστηριότητες δημιουργούν προβλήματα και απειλές (νερό, έδαφος, αέρας) όχι μόνο στο χώρο-περιοχή  που τις υποστηρίζει, αλλά και μακριά από αυτόν, μέχρι και τον παράκτιο χώρο. Εξάλλου, απουσιάζει η ολοκληρωμένη διαχείριση στο νερό και στο έδαφος σε επίπεδο υδρολογικής λεκάνης

Ωστόσο, η ΚΑΠ (Κοινή Αγροτική Πολιτική) που ίσχυε πριν από μερικά χρόνια, είχε φτάσει στα όριά της από τα μέσα του 1980, παρότι στη μεταρρύθμιση του 1992 ενσωματώθηκε η προστασία και βελτίωση του περιβάλλοντος με κίνητρα στήριξης πρακτικών προσανατολισμένων στη διατήρηση του αγροτικού τοπίου και του φυσικού περιβάλλοντος. Τελικά, ο κανονισμός 2078 του 1992 εξελίχθηκε και υλοποιήθηκε για ενίσχυση του αγροτικού εισοδήματος με πρόσχημα το περιβάλλον. Ετσι, στο νέο κανονισμό του 1999 δεν υπάρχει μνεία για ενίσχυση εισοδήματος, ενώ υπάρχει εξειδίκευση των στόχων της ‘’Ορθής Αγροτικής και Περιβαλλοντικής Πολιτικής’’ (ΟΑΠΠ), ως προϋπόθεση για κάθε ενίσχυση της ΕΕ.

Αυτές οι τάσεις από το 2006 οδηγούν αναπόφευκτα στην ολοκληρωμένη αγροτική ανάπτυξη, που σημαίνει μεταξύ των άλλων προώθηση-επικρότηση γεωργικών δραστηριοτήτων που θα βασίζονται στο νέο πολύ-λειτουργικό ρόλο της γεωργίας. Εξάλλου, αυτή η γεωργία θα είναι ενταγμένη στο φυσικό και πολιτισμικό περιβάλλον και στους πόρους-αγαθά που μπορεί να προσφέρει αυτό το περιβάλλον, ώστε να εξασφαλίζεται αυτή η προσφορά και στο μέλλον.

Η καινούργια όμως αντίληψη για μετεξέλιξή των σημερινών πρακτικών,  σε χρήσεις και λειτουργίες πολλαπλών σκοπών και στόχων, διαφέρουν από περιοχή σε περιοχή, ενώ οι ενδεχόμενες απειλές προς τους πόρους του περιβάλλοντος  παρακολουθούνται σε συνεχή βάση και συνεκτιμώνται – αντιμετωπίζονται, μέσα από το φάσμα της ολοκληρωμένης διαχείρισης.

Για παράδειγμα η ΟΑΠΠ απαιτεί μεταξύ των άλλων:

-διασφάλιση της δημόσιας υγείας και εφαρμογή της νομοθεσίας,

-παραγωγή και εμπορία ποιοτικών και πιστοποιημένων προϊόντων,

-εξασφάλιση της υγείας φυτών και ζώων,

- φροντίδα προς το περιβάλλον, μέσα από τις αγροτικές πρακτικές κάθε περιοχής.

Οι παραγωγοί απ’εδώ και πέρα, δεσμεύονται, έναντι της παρακράτησης των κάθε είδους ενισχύσεων, για την εφαρμογή της ΟΑΠΠ, η οποία θα λαμβάνει υπόψη της και περιβαλλοντικούς στόχους. Ετσι, κάθε παραγωγός για παράδειγμα οφείλει:

- να διατηρεί στο αγρόκτημά του και τους φυσικούς φράκτες και τις ξερολιθιές και τα φυσικά πρανή,

- να εξασφαλίζει τη φυτική κάλυψη του εδάφους μεταξύ καλλιεργητικών περιόδων,

- να αποτρέπει τη διάβρωση και την υποβάθμιση των εδαφών,

- να καλλιεργεί ψυχανθή σε ποσοστό 20%, συμπληρωματικά με την κύρια εντατική καλλιέργεια, για το φυσικό εμπλουτισμό των εδαφών με άζωτο,

- να λαμβάνει μέτρα για τη σωστή διάθεση των υπολειμμάτων των καλλιεργειών,

- να λαμβάνει μέτρα για τον περιορισμό της νιτρο-ρύπανσης στα υπόγεια και στα επιφανειακά νερά,

- να μεριμνά για τα βοσκοτόπια που δεν πρέπει, ούτε να εγκαταλείπονται, αλλά ούτε και να υπερ-βόσκονται,

- να αναπτύξει  το ρόλο της πολυ-λειτουργικής ανάπτυξης σε τοπικό επίπεδο η οποία και θα επιβραβεύεται με ενισχύσεις.

Τέλος, οι στόχοι της ΟΑΠΠ οφείλουν να προωθήσουν το συντομότερο:

-  τη αναδιάρθρωση των καλλιεργειών, είτε για κάθε προϊόν χωριστά, είτε ανά περιφέρεια,

- υλοποιήσιμα μέτρα για τη μείωση του κόστους της παραγωγής,

- την επαναδραστηριοποίηση των αγροτικών βιομηχανιών και των μονάδων επεξεργασίας αγροτικών προϊόντων σε συνδυασμό με την πιο πάνω αναδιάρθρωση, αλλά και με τη φροντίδα του περιβάλλοντος από τα υποπροϊόντα και παραπροϊόντα των δραστηριοτήτων τους.

 Με απλά λόγια, αυτή η  ολοκληρωμένη διαχείριση δεν ενδιαφέρεται μόνο για το σήμερα. Το πρόβλημα είναι το μέλλον και οι προοπτικές που διαφαίνονται, τόσο από τις ανθρωπογενείς δραστηριότητες, όσο και από τις κλιματικές μεταβολές που βρίσκονται ‘’προ των θυρών’’ της Κρήτης. Ετσι, οφείλουμε να συμβάλλουμε όλοι –ντόπιοι, τεχνοκράτες, πολιτικοί, μέσα ενημέρωσης - και να συζητήσουμε σοβαρά για τις οικονομικές, παραγωγικές, κοινωνικές και οικολογικές προοπτικές που διαφαίνονται σε κάθε περιοχή και για το πως θα αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις, για τις οποίες διαθέτουμε τη δυναμική να τις ενσωματώσουμε και να τις προωθήσουμε. 

Για το Ν. Χανίων η αναμενόμενη αυτή νέα πρόκληση αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον, εξαιτίας της σημερινής αυτάρκειας σε προϊόντων, των παραδοσιακών πρακτικών στην εκμετάλλευση της γης, του νερού και των άλλων αγαθών που προσφέρονται από το φυσικό περιβάλλον, αλλά και του πολυποίκιλου αναγλύφου της περιοχής και των αναμενόμενων κλιματικών μεταβολών.

Εξάλλου, εδώ και μερικά χρόνια προωθούνται στην Κρήτη– με δειλά αλλά σταθερά βήματα - τόσο η βιολογική γεωργία, όσο και ο οικο-τουρισμός, με μοχλό εκκίνησης τους παραδοσιακούς οικισμούς, την οικοτεχνία, τα οικολογικά μονοπάτια, τα φαράγγια, το Δρυμό της Σαμαριάς, τα σπάνια και ενδημικά φυτά της Κρήτης, τους σημαντικούς και μοναδικούς οικοτόπους, τις παραποτάμιες διαδρομές αναψυχής δίπλα στις παραδοσιακές ασχολίες, τα ανοιχτά περιβόλια στην αστική κοινωνία, τα αρωματικά φυτά, το σχεδιαζόμενο από την Τοπική Αυτοδιοίκηση θαλάσσιο πάρκο στη νοτιοδυτική Κρήτη, τις γιορτές για το κάστανο, το λάδι, το κρασί, την τσικουδιά, τη σαρδέλα, το πορτοκάλι και άλλες εκδηλώσεις και τομείς δραστηριοτήτων που μπορούν να προσελκύσουν και τις επενδύσεις στα παραδοσιακά προϊόντα, αλλά και τον ειδικό τουρισμό ολόκληρο το χρόνο.

Το ζητούμενο όμως είναι να ξεφύγουμε από το σημερινό ‘’βάλτωμα’’ και το μαρασμό της υπαίθρου. Το ζητούμενο δεν είναι οι επιδοτήσεις. Το ζητούμενο είναι να δημιουργηθούν συνθήκες σωστής ενημέρωσης, ουσιαστικής συνεννόησης και συνδιαλλαγής με σαφείς ποιοτικούς και ποσοτικούς στόχους, εγγυήσεις για το αύριο,  τεκμηριωμένες προτάσεις, εναλλακτικές στρατηγικές και μακρόπνοος σχεδιασμός.

Ωστόσο, η καινούργια αντίληψη και οι στόχοι που υιοθετούνται για το ξαναζωντάνεμα της υπαίθρου, μπορεί να είναι και ελπιδοφόρα και βιώσιμα, μόνο όταν αγκαλιάζουν τον άνθρωπο, με σεβασμό στις υπηρεσίες που μπορούν να προσφερθούν από αυτόν και το περιβάλλον του, σε σχήματα όμως ήπιας ανάπτυξης και πολύ-λειτουργικής γεωργίας  (Δρ. Θ. Κουσουρής)