Τι είναι η ατελής οστεογένεση (Osteogenesis Imperfecta - OI) ; Η ατελής οστεογένεση (ΟΙ) είναι μία σπάνια κληρονομήσιμη διαταραχή του συνδετικού ιστού. Κυριολεκτικά, ‘ΟΙ’ σημαίνει ‘μη τέλεια δομή-κατασκευή των οστών’. Αυτή η ετυμολογική ερμηνεία παραπέμπει στο πιο σημαντικό χαρακτηριστικό της ΟΙ : την ευθραυστότητα των οστών (τα κόκαλα σπάνε εύκολα). Τα κόκαλα ενός ατόμου με ΟΙ μπορούν να σπάσουν, χωρίς κανένα εμφανές αίτιο. Αυτό μπορεί να συμβεί σε όλες τις ηλικίες, ακόμη και πριν την γέννηση. Υπάρχουν πολλά συνώνυμα του όρου ‘ΟΙ’ σε διάφορες γλώσσες.
Στην ελληνική βιβλιογραφία συναντώνται τα παρακάτω συνώνυμα της ατελούς οστεογένεσης:
Οι άνθρωποι με ατελή οστεογένεση έχουν εύθραυστα οστά
Συμπτώματα της ‘ΟΙ’Η ευθραυστότητα των οστών διαφέρει από ασθενή σε ασθενή. Έτσι λοιπόν ο αριθμός των καταγμάτων ποικίλει από λίγα έως πάνω από εκατό. Όλος ο συνδετικός ιστός πάσχει, όχι μόνον αυτός των οστών. Έτσι λοιπόν , εκτός από τα κατάγματα, μπορεί να παρατηρηθούν και τα παρακάτω συμπτώματα:
Πρέπει να τονισθεί ότι: Ο ασθενής έχει κάποια από όλα τα προηγούμενα συμπτώματα, αλλά συνήθως δεν τα εμφανίζει όλα. Πολλά άτομα μπορεί να μην εμφανίσουν κανένα σύμπτωμα. Η ‘OI’ ποικίλει στην εμφάνισή της από άτομο σε άτομο και είναι απρόβλεπτη όσον αφορά την εξέλιξή της σε ένα άτομο.
Κατάταξη
Το 1979 προτάθηκε μία κατάταξη της ‘ΟΙ’ σε 4 τύπους, βασισμένη σε κλινικά κριτήρια. Με κάποιες μικρές τροποποιήσεις αυτή η κατάταξη ακόμη χρησιμοποιείται. Δεν είναι πάντα δυνατόν να καθορισθεί ο τύπος της ‘ΟΙ’ σε κάθε ασθενή. Τύπος I · Ο πιο συνήθης και ήπιος τύπος ατελούς οστεογένεσης. · Τα οστά έχουν την προδιάθεση για κατάγματα. Τα περισσότερα κατάγματα συμβαίνουν πριν την εφηβεία. · Κανονικό ή σχεδόν κανονικό ανάστημα. · Χαλαρές αρθρώσεις και χαμηλός μυϊκός τόνος. · Ο σκληρός (το ασπράδι του ματιού) συνήθως έχει μια μπλε, μοβ ή γκρι απόχρωση. · Τριγωνικό πρόσωπο. · Τάση για καμπύλωση της σπονδυλικής στήλης. · Καθόλου ή ελάχιστη παραμόρφωση των οστών. · Πιθανώς εύθραυστα δόντια. · Πιθανή απώλεια ακοής που συχνά ξεκινάει στην ηλικία των είκοσι ή τριάντα χρόνων. · Η δομή του κολλαγόνου είναι κανονική αλλά η ποσότητα είναι μικρότερη από την κανονική. Τύπος II · Η πιο σοβαρή μορφή. · Συχνά θανατηφόρα λίγο μετά τη γέννηση, συχνά λόγω αναπνευστικών προβλημάτων. Τα τελευταία χρόνια, μερικοί άνθρωποι με Τύπο II έχουν ζήσει μέχρι την ενηλικίωση. · Πολλαπλά κατάγματα και σοβαρή παραμόρφωση των οστών. · Κοντό ανάστημα με υπανάπτυκτα πνευμόνια. · Η δομή του κολλαγόνου δεν είναι κανονική. Τύπος III · Τα οστά σπάνε εύκολα. Τα κατάγματα υπάρχουν συχνά από τη γέννηση και οι ακτίνες x μπορεί να αποκαλύψουν απεκατεστημένα κατάγματα που συνέβησαν πριν τη γέννηση. · Κοντό ανάστημα. · Ο σκληρός έχει μια μπλε, μοβ ή γκρι απόχρωση. · Χαλαρές αρθρώσεις και κακή ανάπτυξη των μυών σε πόδια και χέρια. · Το σχήμα του θώρακα είναι βαρελοειδές. · Τριγωνικό πρόσωπο. · Καμπύλωση της σπονδυλικής στήλης. · Πιθανώς αναπνευστικά προβλήματα. · Παραμόρφωση των οστών, η οποία συχνά είναι σοβαρή. · Πιθανώς εύθραυστα δόντια. · Πιθανή απώλεια ακοής. · Η δομή του κολλαγόνου δεν είναι κανονική. Τύπος IV · Σοβαρότητα μεταξύ του Τύπου I και III. · Τα οστά σπάνε εύκολα, κυρίως πριν την εφηβεία. · Κοντύτερο από το μέσο όρο ανάστημα. · Ο σκληρός είναι λευκός ή σχεδόν λευκός, δηλαδή φυσιολογικός. · Ήπια έως μέτρια παραμόρφωση των οστών. · Τάση για καμπύλωση της σπονδυλικής στήλης. · Το σχήμα του θώρακα είναι βαρελοειδές. · Τριγωνικό πρόσωπο. · Πιθανώς εύθραυστα δόντια. · Πιθανή απώλεια ακοής. · Η δομή του κολλαγόνου δεν είναι κανονική. Νεώτερα δεδομένα δείχνουν ότι υπάρχουν και άλλοι τύποι που έχουν παρόμοια συμπτώματα με του 4 κύριους τύπους. (http://www.oif.org/site/PageServer?pagename=FastFacts) & (http://www.oif.org/site/PageServer?pagename=NovelForms)
ΔιάγνωσηΗ ‘ΟΙ’ είναι αρκετά δύσκολη στην διάγνωσή της μερικές φορές. Πολλοί γιατροί δεν είναι εξοικειωμένοι με αυτήν και πολλές περιπτώσεις μπορούν να μείνουν αδιάγνωστες για πολύ καιρό ή και για πάντα. Είναι μύθος ότι όλοι οι ασθενείς με ‘ΟΙ’ έχουν μπλε σκληρό στα μάτια. Μόνο ένα ποσοστό αυτών έχουν μπλε σκληρό. Μερικές φορές οι γιατροί υποψιάζονται παιδική κακοποίηση ενώ στην πραγματικότητα το παιδί έχει ‘ΟΙ’, κάτι το οποίο είναι ιδιαίτερα απογοητευτικό και ίσως προσβλητικό για τους γονείς. Αν νομίζετε ότι εσείς ή το παιδί σας έχει ‘ΟΙ’ ζητήστε από την εθνική σας ‘εταιρεία ΟΙ’ να σας καθοδηγήσει σε κάποιον ειδικό που είναι εξοικειωμένος με την ‘ΟΙ’. Αίτιο της OIΣτις περισσότερες περιπτώσεις η ΟΙ οφείλεται σε κάποιο ελάττωμα σε κάποιο από τα δύο γονίδια που κωδικοποιούν το κολλαγόνο Ι (collagen I), π.χ. το COL1A1 στο χρωμόσωμα 17 ή το COL1A2 στο χρωμόσωμα 7. Το ελάττωμα αυτό διαταράσσει την παραγωγή του κολλαγόνου. Στην ‘ΟΙ’ τύπου Ι το κολλαγόνο που παράγεται είναι πολύ λίγο αλλά είναι φυσιολογικό στην δομή του. Στους άλλους τύπους το κολλαγόνο είναι κακής δομικής ποιότητας, ενώ και η ποσότητα του παραγόμενου κολλαγόνου μπορεί να είναι μειωμένη.
ΘεραπείαΔεν αναμένεται ότι το αίτιο της ΟΙ μπορεί να αντιμετωπισθεί στο κοντινό μέλλον. Άρα και η ΟΙ δεν μπορεί να θεραπευτεί , ως προς το αίτιό της , προς το παρόν. Ωστόσο η προσεκτική αγωγή και αντιμετώπιση της ΟΙ μπορεί να ανακουφίσει τον ασθενή από τα συμπτώματα. Οι σύγχρονες θεραπείες αποσκοπούν στην μείωση των συνεπειών αυτού του γονιδιακού ελαττώματος και στην πρόληψη των επιπλοκών. Αυτό τις περισσότερες φορές σημαίνει ένα μακρύ θεραπευτικό πλάνο που πιθανόν να συμπεριλαμβάνει : ορθοπαιδική αντιμετώπιση των καταγμάτων, αγωγή για την βελτίωση της ακοής, οδοντιατρική θεραπεία, φυσιοθεραπεία, ψυχολογική υποστήριξη, γενετική καθοδήγηση, εξέταση του DNA, κοινωνική πρόνοια, χρήση εξοπλισμού όπως το αναπηρικό καροτσάκι κ.α. και μερικές φορές τροποποίηση των διατροφικών συνηθειών. Προσοχή πρέπει να δοθεί στην πρόληψη της οστεοπόρωσης, αφού οι ασθενείς με ΟΙ είναι περισσότερο ευάλωτοι σε αυτήν από τους άλλους ανθρώπους. Από τα μέσα της δεκαετίας του ’90 έχουν δοκιμαστεί ορισμένα φάρμακα που λέγονται διφωσφονικά (bisphosphonates) , με πολύ καλά αποτελέσματα, ειδικά όταν εφαρμόσθηκαν από την βρεφική ηλικία.
ΠρόγνωσηΛόγω της μεγάλης ποικιλομορφίας της ΟΙ από άτομο σε άτομο είναι αδύνατον να προβλεφθεί η πορεία της σε κάθε άτομο. Προτείνεται η αναζήτηση της γνώμης των ειδικών για κάθε περίπτωση ξεχωριστά. Σε πολλές περιπτώσεις η ευθραυστότητα σχεδόν εξαφανίζεται μετά την εφηβεία, χωρίς να έχουν βρεθεί οι λόγοι, στους οποίους οφείλεται αυτό.
ΚληρονομικότηταΗ OI είναι κληρονομούμενη με την λεγόμενη ‘επικρατούσα κληρονομικότητα’. Αυτό σημαίνει ότι όταν ένας γονέας έχει ΟΙ τότε για κάθε νεογέννητο παιδί του υπάρχει 50% πιθανότητα να έχει και αυτό ΟΙ. Σε πολλές περιπτώσεις η ΟΙ ενός νεογέννητου οφείλεται σε μετάλλαξη (οι γονείς του δεν έχουν ΟΙ). Η μετάλλαξη αυτή βέβαια κληρονομείται και πάλι με τον επικρατών τρόπο. Το όλο θέμα περιπλέκεται λόγω του φαινομένου του μωσαϊκισμού (mosaicism). Λόγω λοιπόν της πολυπλοκότητας του ζητήματος, προτείνεται η αναζήτηση ειδικού γενετιστή. Η ατελής οστεογένεση (Ο.Ι.) είναι μία γενετική και κληρονομήσιμη ασθένεια. Οι τύποι I και IV μερικές φορές εμφανίζονται στις οικογένειες διαμέσω διαφόρων γενεών. Ο τρόπος κληρονομικότητας της ασθένειας είναι ο επικρατών: ένας/μία ασθενής έχει 50% πιθανότητα να μεταβιβάσει το υπεύθυνο γονίδιο στον απόγονό του/της, και 50% πιθανότητα να μεταβιβάσει το φυσιολογικό αλληλόμορφο γονίδιο (όλοι οι άνθρωποι έχουμε δύο αντίγραφα – αλληλόμορφα όλων των γονιδίων μας , με εξαίρεση τα φυλοσύνδετα χρωμοσώματα). Αν και παρατηρείται κάποιου βαθμού ποικιλότητα (π.χ. στον αριθμό των καταγμάτων) ανάμεσα σε ασθενείς που είναι συγγενείς μεταξύ τους, ο κλινικός τύπος μιας δεδομένης οικογένειας παραμένει ο ίδιος διαμέσω των γενεών, αφού το ίδιο βασικό γενετικό ελάττωμα περνάει από τον γονέα στο παιδί. Η Ο.Ι. από την άλλη μεριά, είναι πολύ ετερογενής στις μη συσχετιζόμενες περιπτώσεις: η κάθε περίπτωση ενός ατόμου μπορεί να αντιπροσωπεύει ένα διαφορετικό γενετικό ελάττωμα στα γονίδια που είναι υπεύθυνα για την παραγωγή του κολλαγόνου. Η Ο.Ι., όπως και άλλες επικρατούσες γενετικές παθήσεις, μπορεί να εμφανιστεί επίσης με τον αυτόματο τρόπο. Το τελευταίο συμβαίνει ιδιαίτερα για τον τύπο III και τύπο II (που αποτελούν τις πιο σοβαρές μορφές Ο.Ι., συχνότερα), αλλά μπορεί να συμβαίνει και στους άλλους τύπους. Όταν γεννιέται ένα παιδί με Ο.Ι. από υγιείς γονείς, υποθέτουμε ότι μια μετάλλαξη έχει συμβεί σε ένα γονίδιο του κολλαγόνου. Οι μεταλλάξεις είναι σποραδικές, μη προβλέψιμες αλλαγές του γενετικού υλικού (DNA). Τις περισσότερες φορές η μετάλλαξη συμβαίνει σε κάποιον γαμέτη (στο ωάριο ή στο σπερματοζωάριο) η ένωση των οποίων θα καταλήξει στην γέννηση του παιδιού με Ο.Ι.. Στις οικογένειες όπου εμφανίζεται μια αυτόματη περίπτωση Ο.Ι., οι υγιείς συγγενείς δεν έχουν την μετάλλαξη και έτσι οι απόγονοί τους δεν διατρέχουν κανένα κίνδυνο. Αντίθετα ο/η ασθενής έχει 50% πιθανότητα να μεταβιβάσει το μεταλλαγμένο γονίδιο και άρα την ασθένεια στους απογόνους του/της, αρχίζοντας μια καινούργια αλυσίδα κληρονομήσιμης Ο.Ι. διαμέσω των γενεών.
*** ΜΩΣΑΪΚΙΣΜΟΣ *** Όσο για τους γονείς, μελέτες σε μεγάλο αριθμό οικογενειών, στις οποίες υγιείς γονείς είχαν παιδί με τύπο ΙΙ (θανάσιμος τύπος ΟΙ), έχουν δείξει επανεμφάνιση της ασθένειας (π.χ. και άλλη εγκυμοσύνη με παιδί με ΟΙ) σε 5-7% των περιπτώσεων. Αυτή η αινιγματική κατάσταση στην αρχή εξηγήθηκε εσφαλμένα με έναν διαφορετικό τρόπο κληρονομικότητας (υπολειπόμενο αυτοσωματικό) και ακόμα μπορεί να προκαλεί σύγχυση (και λανθασμένη γενετική καθοδήγηση) από κλινικούς ιατρούς οι οποίοι δεν είναι ενημερωμένοι στις σύγχρονες εξελίξεις για την ΟΙ. Ο Peter Byers και οι συνεργάτες του (στο πανεπιστήμιο του Seattle-USA) και επακόλουθα, πολλοί άλλοι ερευνητές, έχουν καταδείξει ότι η επανεμφάνιση της ΟΙ, σε οικογένειες με αρνητικό κλινικό ιστορικό, οφείλεται σε μετάλλαξη σε κάποιο από τα γονίδια του κολλαγόνου (COL1A1 ή COL1A2), η οποία κληρονομείται με τον επικρατών τρόπο: η μετάλλαξη, εμπεριέχεται μόνο σε ένα συγκεκριμένο ποσοστό των γενετικών κυττάρων ενός δεδομένου γονέα (του πατέρα ή της μητέρας), ο οποίος με αυτόν τον τρόπο διατρέχει τον κίνδυνο της δημιουργίας περισσοτέρων του ενός ασθενούς παιδιού. Αυτό το φαινόμενο ονομάζεται μωσαϊκισμός – ( mosaicism). Είναι πολύ δύσκολο να ανιχνευθεί ένα άτομο που έχει μωσαϊκισμό : το να ψάχνεις για την μετάλλαξη σε αυτόν , είναι σα να ψάχνεις ψύλλους στα άχυρα. Μόνο όταν η μετάλλαξη ταυτοποιηθεί στο ασθενές παιδί (που την κουβαλά στα κύτταρά του), είναι δυνατόν να φτιαχτούν ειδικά μοριακά αντιδραστήρια για να εξετασθούν οι γονείς για την παρουσία του μωσαϊκισμού (ο οποίος είναι σε γενικές γραμμές ανιχνεύσιμος στα γενετικά κύτταρα και στα λευκά κύτταρα του αίματος) και να εκτιμηθεί (υποθετικά) ο κίνδυνος επανεμφάνισης της ΟΙ. Ο μωσαϊκισμός μπορεί να συμβεί σε οποιοδήποτε κλινικό τύπο ΟΙ, αλλά ως σήμερα έχει καταγραφεί εκτενώς μόνο για τον τύπο ΙΙ: η συχνότητά του εκτιμάται εμπειρικά ότι κυμαίνεται μεταξύ 5-7%. Για περισσότερες πληροφορίες βλέπε: http://www.oif.org/site/PageServer?pagename=Genetics
Συχνότητα εμφάνισηςΗ ΟΙ είναι σπάνια διαταραχή. Η συχνότητά της εκτιμάται ότι είναι από 1:10.000 έως 15.000. Υπόψιν ότι στα προηγούμενα νούμερα δεν λαμβάνονται υπόψιν οι ελαφριές περιπτώσεις που δεν διαγιγνώσκονται ποτέ. Η OI υπάρχει σε όλες τις φυλές και είναι ανεξάρτητη του φύλου. Μόνο 0.008% του παγκόσμιου πληθυσμού έχουν ΟΙ. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν 0.5 εκατομμύριο άτομα με ΟΙ παγκοσμίως. Περισσότερες λεπτομέρειες και στατιστικά στοιχεία για τα μέλη του ΟΙFE (Osteogenesis Imperfecta Federation Europe), σε όλα τα ευρωπαϊκά κράτη, μπορούν να βρεθούν στην σελίδα της OIFE στο διαδίκτυο ( www.oife.org ).
Η ζωή με ΟΙΠαρ’ όλες τις δυσκολίες που έχει η ζωή ενός ανθρώπου με ΟΙ, ωστόσο ,αν υπάρχει η θέληση, μπορεί να είναι ευτυχισμένη και αξιόλογη. Πολλοί άνθρωποι με ΟΙ ζουν ανεξάρτητα και επιτυχημένα (κάποιοι από αυτούς είναι και διάσημοι). Μπορούν να παντρευτούν ή να ζήσουν σε σταθερές μακροχρόνιες σχέσεις και να κάνουν παιδιά. Η αμοιβαία υποστήριξη μέσω της ανταλλαγής εμπειριών και πληροφοριών είναι πρωτεύουσας σημασίας για τους ανθρώπους με ΟΙ και τις οικογένειες τους. Παρακαλώ επικοινωνήστε με την εθνική σας ‘εταιρεία ΟΙ’ για περαιτέρω πληροφορίες και βοήθεια.
ΣημείωσηΑν και όλες οι παραπάνω πληροφορίες έχουν συλλεχθεί προσεκτικά από το διαδίκτυο ο υπογράφων αρνείται οποιαδήποτε ευθύνη άμεση ή έμμεση. Καλωσορίζω τα σχόλιά σας. Αν βρείτε οτιδήποτε στις παραπάνω πληροφορίες, ανακριβές, παραπλανητικό ή με οποιοδήποτε τρόπο ενοχλητικό παρακαλώ ειδοποιήστε με, ώστε να κάνω τις απαραίτητες βελτιώσεις.
ΜD Biopathologist
Παραπομπές (links)
Εταιρεία ατελούς οστεογένεσης των ΗΠΑ OI Foundation (OI Society of the USA)
Ευρωπαϊκή ομοσπονδία εταιρειών ατελούς οστεογένεσηςOI Federation Europe
http://ceciliaykerstiens.tripod.com/babyjonathan/id16.html Tο ιστορικό του Jonathan (παιδί με ΟΙ)
Ιστοσελίδα του Νοσοκομείου Παίδων "Η Αγία Σοφία" στην Αθήνα.
Πληροφορίες :
Τηλ : (+30) 6978 442119 & http://users.ima.sch.gr/lenaarva
Η Ελληνική Εταιρία Ατελούς Οστεογένεσης
Επισκεφτείτε το site του υπό ίδρυση συλλόγου: www.oif.gr
ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΤΑ ΔΙΦΩΣΦΟΝΙΚΑ(παμιδρονάτη, ζολεδρονάτη κλπ)
1. Με ποιο τρόπο δίδονται τα διφωσφονικά; Ενδοφλεβίως; Από του στόματος; Η Παμιδρονάτη (Pamidronate) δίδεται σε αργή ενδοφλέβια έγχυση (σε συνεδρίες των 3 ωρών). Στην Νότια Αφρική και την Ευρώπη είναι επίσης διαθέσιμη για λήψη από το στόμα. Η Ριζεδρονάτη (Risedronate) δίδεται από το στόμα, όπως επίσης και η Αλενδρονάτη (Alendronate). Η Ιμπανδρονάτη (Ibandronate) μπορεί να δοθεί από του στόματος ή ενδοφλεβίως, και η Ζολεδρονάτη (Zoledronate) δίδεται με μια πιο ταχεία ενδοφλέβια έγχυση.
2. Έχω ακούσει για κάποια θεραπεία με ενδοφλέβια έγχυση των 30 λεπτών. Είναι αλήθεια; Ναι, η αγωγή με Ζολεδρονάτη. Η Ζολεδρονάτη είναι 850 φορές πιο δραστική από την Παμιδρονάτη και ανήκει και αυτή στα διφωσφονικά. Δίδεται σε πιο βραχείες ενδοφλέβιες εγχύσεις. Έτσι ενώ στην παμιδρονάτη χρειάζονται 2-3 τρίωρες εγχύσεις, για την Ζολεδρονάτη απαιτείται μόνο μία έγχυση των 30 λεπτών! Το νέο αυτό φάρμακο έχει χρησιμοποιηθεί σε ασθενείς με καρκίνο και ήδη εφαρμόζεται και σε μελέτες σε γυναίκες με οστεοπόρωση. Επίσης δοκιμάζεται η αποτελεσματικότητά του σε πολυκεντρικές μελέτες σε παιδιά με ΟΙ.
3. Εξηγήστε μου, την εβδομαδιαία δόση για το Fossamax. Τι είναι και πώς γίνεται ; H Αλενδρονάτη (Fossamax) δίδεται μία φορά την ημέρα. Ωστόσο φαίνεται ότι έχει παρόμοια αποτελέσματα όταν δοθεί μία φορά την εβδομάδα! Δοκιμές σε ενήλικες είναι πολύ ενθαρρυντικές και ήδη το ίδιο δοκιμάζεται και σε παιδιά. Φαίνεται ότι η ‘εβδομαδιαία’ δόση αυξάνει την συμμόρφωση στην θεραπεία. Οι άνθρωποι που χρησιμοποιούν την αλενδρονάτη είναι αναγκασμένοι να περιμένουν 30 λεπτά πριν πάρουν πρωινό. Αυτό, όπως είναι φανερό είναι ιδιαίτερα δύσκολο με τα παιδιά που έχουν να πάνε στο σχολείο το πρωί. Αντίθετα το εβδομαδιαίο χάπι μπορεί να ληφθεί μέσα στο σαββατοκύριακο.
4. Πόσο καιρό πρέπει ένας ασθενής (βρέφος, παιδί, έφηβος ή ενήλικας) να λαμβάνει διφωσφονικά για να αποκτήσει φυσιολογική οστική πυκνότητα; Το αποτέλεσμα είναι μόνιμο; Ο κάθε ασθενής είναι διαφορετικός. Δεν υπάρχει τρόπος να προβλεφθεί η απαιτούμενη χρονική διάρκεια της θεραπείας. Άλλωστε η οστική πυκνότητα είναι μόνο ένας από τους παράγοντες που επηρεάζει η θεραπεία. Οι άλλοι παράγοντες, όπως η ανακούφιση από τους πόνους και η μείωση των καταγμάτων θεωρούνται περισσότερο σημαντικοί. Δεν υπάρχει ακόμη αρκετή εμπειρία με ασθενείς, που έχουν σταματήσει την λήψη της αγωγής τους, ώστε να μπορούμε να πούμε μέχρι πότε πρέπει να συνεχιστεί η θεραπεία, ώστε να επιτευχθεί μία ‘σταθερή κατάσταση’ στην οστική πυκνότητα.
5. Προκαλούν ή συνεισφέρουν στα προβλήματα των δοντιών τα διφωσφονικά; Δεν υπάρχει απόδειξη για κάτι τέτοιο. Μάλιστα υπάρχουν μελέτες που διερευνούν την πιθανή βελτίωση της ατελούς οδοντογένεσης (όταν η θεραπεία γίνεται πριν την ηλικία των 3 ετών).
6. Ποιες οι παρενέργειες αυτών των φαρμάκων; Οι ασθενείς με ΟΙ έχουν διαφορετικές παρενέργειες από τον γενικό πληθυσμό; H μοναδική παρενέργεια που έχει παρατηρηθεί σε εκατοντάδες παιδιών που λαμβάνουν παμιδρονάτη, είναι ο πυρετός (flu-like syndrome) την πρώτη φορά που λαμβάνουν το φάρμακο. Κάποια παιδιά παρουσιάζουν μία μείωση των κυττάρων στο αίμα η οποία αποκαθίσταται σε 72 ώρες. Οι ασθενείς που λαμβάνουν την Αλενδρονάτη μπορεί να παρουσιάσουν γαστρική δυσφορία ή και ‘κάψιμο’ στον οισοφάγο, όταν το φάρμακο δεν λαμβάνεται σωστά. Μερικές άλλες παρενέργειες που έχουν παρατηρηθεί σε ενήλικες είναι : μυϊκός πόνος, πονοκέφαλος και ενόχληση στα μάτια.
7. Τελικά, πώς ενεργούν τα διφωσφονικά; Υπάρχουν δύο είδη κυττάρων στα κόκαλα: οι οστεοβλάστες που παράγουν οστέινη ουσία, και οι οστεοκλάστες που ‘καταστρέφουν’ την οστέινη ουσία. Και οι δύο τύποι κυττάρων είναι πολύ δραστήριοι ακόμη και στους ενήλικες και δουλεύουν συνδυασμένα ώστε να κρατήσουν το κόκαλο ανέπαφο και ανταποκρίνονται στις διάφορες πιέσεις. Για παράδειγμα, όταν οι αστροναύτες πηγαίνουν στο διάστημα όπου δεν υπάρχει βαρύτητα, τα κόκαλα δεν ‘νιώθουν’ τις μηχανικές πιέσεις του βάρους του σώματος και έτσι πολύ γρήγορα γίνονται πιο ‘αδύναμα’. Το ίδιο συμβαίνει και όταν ένα άτομο ακινητοποιείται μετά από ένα κάταγμα. Τα διφωσφονικά μειώνουν την διάρκεια ζωής των οστεοκλαστών και αυξάνουν τη διάρκεια ζωής των οστεοβλαστών, με αποτέλεσμα την παραγωγή οστού. Δεν αποτελούν απόλυτη θεραπεία για την ΟΙ, αφού το βασικό γενετικό ελάττωμα της ΟΙ παραμένει (μειωμένη ποσότητα ή/και κακή ποιότητα του κολλαγόνου).
8. Η θεραπεία με διφωσφονικά βελτιώνει τα υπόλοιπα προβλήματα, που έχει ένα άτομο με ΟΙ, τα οποία οφείλονται στο ελαττωματικό κολλαγόνο (όπως οι χαλαρές αρθρώσεις κλπ); Τα διφωσφονικά δεν φαίνεται ότι βελτιώνουν τις χαλαρές αρθρώσεις στα άτομα με ΟΙ. Και αυτό συμβαίνει γιατί το φάρμακο δρα στα κόκαλα και όχι στους συνδέσμους. Ωστόσο, εδώ θα έπρεπε να τονιστεί ότι το αίτιο της ΟΙ δεν είναι πάντοτε μια μετάλλαξη σε κάποιο γονίδιο του κολλαγόνου. Είναι γνωστό ότι υπάρχουν αρκετές περιπτώσεις ΟΙ, όπου δεν βρίσκεται ελαττωματικό κολλαγόνο και δεν υπάρχει κάποια μετάλλαξη στα γονίδια του κολλαγόνου. Γι αυτό άλλωστε και αρκετοί μελετητές προτιμούν τον όρο ‘κατάσταση’ αντί του όρου ‘νόσος’ όταν αναφέρονται στην ΟΙ (‘brittle bones condition’ αντί του ‘brittle bones disease’).
9. Ποιος ο ρόλος της φυσιοθεραπείας ή της άσκησης για ένα άτομο που λαμβάνει διφωσφονικά; Τα συμπληρώματα ασβεστίου και βιταμίνης D είναι αναγκαία όταν λαμβάνονται τα διφωσφονικά; Η αγωγή με τα διφωσφονικά αποτελεί το ένα από τα τρία μέρη της ολοκληρωμένης θεραπείας. Τα άλλα δυο μέρη είναι η πρόσληψη ασβεστίου και η άσκηση. Είναι γνωστό ότι όταν ένας ασθενής έχει ένα κάταγμα και ακινητοποιείται για μια συγκεκριμένη περίοδο, η οστική πυκνότητα μειώνεται ραγδαία. Τα διφωσφονικά θα προστατεύσουν τον ασθενή από την απώλεια οστικής μάζας αλλά η αύξηση του οστού θα είναι πολύ μικρή ή και μηδαμινή όταν λείπουν οι άλλοι δυο παράγοντες. Από την άλλη πλευρά , η φυσιοθεραπεία πρέπει να εφαρμόζεται από επαγγελματίες με εμπειρία και εξοικείωση στην πάθηση του ασθενή. Πρέπει να εξασφαλιστεί η επαρκής πρόσληψη ασβεστίου και βιταμίνης D, ειδικά σε περιοχές με περιορισμένη ηλιοφάνεια. Οι καθημερινές απαιτήσεις σε βιταμίνη D είναι 400 IU/24ωρο, ενώ του ασβεστίου ποικίλουν ανάλογα με την ηλικία.
10. Ποιος θα μπορούσε να επωφεληθεί από την θεραπεία με διφωσφονικά; Η αγωγή με τα διφωσφονικά σίγουρα ωφελεί κάθε άτομο με πρόβλημα μειωμένης οστικής πυκνότητας, άρα και τα άτομα με ΟΙ. Ιδιαίτερα θα έπρεπε να τονιστεί ότι το όφελος είναι μεγαλύτερο, όταν αρχίζει η θεραπεία από νωρίς (πριν από την ηλικία των 2 με 3 ετών). Όσο νωρίτερα αρχίσει η θεραπεία, τόσο το καλύτερο. Μερικά παιδιά φαίνεται να επωφελούνται της θεραπείας με πιο αργό ρυθμό από τα άλλα παιδιά, ωστόσο όλα τα παιδιά εμφανίζουν μείωση του οστικού πόνου και αύξηση της οστικής πυκνότητας. Το όφελος στους ενήλικες με ΟΙ είναι πιο περιορισμένο.
11. Που μπορώ να απευθυνθώ ώστε να λάβω θεραπεία με διφωσφονικά; Αν νομίζετε ότι έχετε πρόβλημα στο οποίο θα μπορούσαν να βοηθήσουν τα διφωσφονικά, απευθυνθείτε στον γιατρό σας. Ειδικά αν είστε άτομο που πάσχει από ΟΙ θα πρέπει να έχετε υπόψη σας τα εξής: Η Ζολεδρονάτη εφαρμόζεται ήδη σε αρκετές μελέτες (εκτός Ελλάδος). Η παμιδρονάτη χορηγείται σε πάρα πολλά ιατρικά κέντρα στο εξωτερικό, αλλά και στην Ελλάδα. Ιδιαίτερα όσον αφορά στα παιδιά με ΟΙ, είναι γνωστό ότι χορηγείται: 1) στο ‘Παίδων- Αγ.Σοφία’ στην Αθήνα (www.paidon-agiasofia.gr ) 2) στο ‘Παίδων-Πεντέλης’ στην Αθήνα.
Αναφορά στην σπουδαιότητα της επαρκούς αρχικής ενημέρωσης προς τους γονείς μετά από την διάγνωση της ΟΙ.Παρ’ όλες τις συνδυασμένες προσπάθειες, που έγιναν τις τελευταίες δεκαετίες, τόσο από τους ιατρούς όσο και από τις διάφορες οργανώσεις και εταιρείες ατελούς οστεογένεσης (ΟΙ), η σημασία και η σπουδαιότητα της πρώτης ενημέρωσης, που δίδεται στους γονείς ενός νεογέννητου παιδιού με ΟΙ, από τον γιατρό που την διαγνώσκει, είναι πολύ υποτιμημένη. Οι εταιρείες ατελούς οστεογένεσης πολύ συχνά αντιμετωπίζουν περιπτώσεις, κατά τις οποίες ο γιατρός που διέγνωσε την ΟΙ ενός παιδιού και έδωσε τις πρώτες πληροφορίες για την νόσο, είχε πολύ λίγη γνώση περί της ΟΙ και μεγάλη έλλειψη ευαισθησίας περί του θέματος. Συχνά, ο γιατρός που έρχονται αρχικά σε επαφή οι γονείς, περιγράφει κυρίως κάποια πιθανά αρνητικά συμπτώματα αυτής της σπάνιας γενετικής πάθησης, τα οποία θα μπορούσαν να κάνουν τη ζωή του παιδιού τους θλιβερή και πιθανόν να προκαλέσουν πρόωρο θάνατο. Συχνά αυτός ο γιατρός δεν έχει υπόψη του άλλους γιατρούς, που να είναι πιο εξειδικευμένοι στην νόσο και δεν γνωρίζει την ύπαρξη κάποιας εταιρείας ατελούς οστεογένεσης. Ερχόμενοι λοιπόν οι γονείς αντιμέτωποι όχι μόνο με την διάγνωση της ΟΙ, αλλά και με μια πρόβλεψη για ανεπάρκειες, αναπηρίες, πολλά κατάγματα, προβλήματα ακοής κλπ, χωρίς κανένα θετικό σημάδι, χωρίς καμία συγκροτημένη και χρήσιμη ενημέρωση και χωρίς καμιά θετική συμβουλή, δεν είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς, ότι η επίδραση μιας τέτοιας πληροφόρησης μπορεί να αποβεί καταστροφική. Είναι γνωστό ότι κάποιοι γονείς χάνουν τελείως κάθε ελπίδα και εγκαταλείπουν αμέσως το παιδί τους στο νοσοκομείο, γιατί δεν μπορούν να δουν πώς θα τα καταφέρουν, κάτω από αυτές τις συνθήκες. Κατά την άποψη της OIFE, αυτού του είδους η ενημέρωση και οι επιπτώσεις της, θα έπρεπε και θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί. Οι ιατροί πρέπει να γνωρίζουν πόσο σημαντική είναι η επαρκής αρχική ενημέρωση των γονιών για τον μικρό τους ασθενή, πρέπει να τους καθοδηγούν προς τους εξειδικευμένους ιατρούς και τις εταιρείες ατελούς οστεογένεσης, που είναι πάντοτε στην διάθεση των γονιών και προσφέρουν πληροφόρηση και προσωπική υποστήριξη. Καλούμε όλους (γονείς, ιατρούς κλπ), να συζητήσουμε για τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσαμε να αυξήσουμε την ενημέρωση περί του θέματος και τον τρόπο με τον οποίον θα μπορούσαν να συνδυαστούν οι προσπάθειές μας, για την διάδοση αυτού του αιτήματος και όλων των σχετικών πληροφοριών, που αφορούν στην ΟΙ. Παρακάτω θα βρείτε ένα παράδειγμα του μίας επαρκούς και ισορροπημένης ενημέρωσης προς νέους γονείς. Ευχαριστούμε για την προσοχή σας. Ute Wallentin (Πρόεδρος της OIFE)
Προτάσεις προς τους ιατρούς, για την πρώτη ενημέρωση των γονιών ενός παιδιού, στο οποίο πρόσφατα τέθηκε η διάγνωση της ΟΙ.· Βασικά δεδομένα για την ατελή οστεογένεση (Osteogenesis imperfecta, OI): Η OI είναι μία σπάνια γενετική πάθηση του συνδετικού ιστού (κολλαγόνου), συνήθως προκαλούμενη από καινούργιες επικρατούσες μεταλλάξεις ή από κληρονομημένες επικρατούσες μεταλλάξεις. Διακρίνονται πολλοί και διαφορετικοί τύποι ΟΙ, οι οποίοι εμφανίζουν μεγάλη ποικιλία συμπτωμάτων, η πρόγνωση είναι δύσκολη και τα συμπτώματα και η ανάπτυξη είναι διαφορετικά από άτομο σε άτομο. · Πιθανά συμπτώματα: κατάγματα, χαλαρές αρθρώσεις, κοντό ανάστημα, μπλε σκληρός, προβλήματα ακοής (συνήθως αρχόμενα μετά την εφηβεία ή αργότερα), σκελετικές παραμορφώσεις και εύθραυστα δόντια. Ο αριθμός των καταγμάτων, η κλινική εικόνα εν γένει και η βαρύτητα των συμπτωμάτων ποικίλουν πολύ. Συχνά τα κατάγματα σταματούν στην εφηβεία. Κάποιες φορές υπάρχουν αναπνευστικά προβλήματα, αλλά στις μέρες μας τα αντιβιοτικά και η αναπνευστική φυσιοθεραπεία μπορούν να βοηθήσουν πολύ. · Αν και δεν υπάρχει ακόμη επισήμως εγκεκριμένη θεραπεία, πρόσφατα έχει βρεθεί ότι κάποια νέα φάρμακα (διφωσφονικά - bisphosphonates) βοηθούν πολύ τους ασθενείς, ειδικά όταν εφαρμόζονται από την νεογνική ηλικία, και η ορθοπαιδική χειρουργική αντιμετωπίζει πολύ καλύτερα τα κατάγματα. Και βέβαια η φυσιοθεραπεία βοηθά πολύ, ειδικά στα παιδιά. · Είναι πολύ σημαντικό το παιδί να έχει τις καλύτερες δυνατές συνθήκες διαβίωσης, μέσα σε μία αγαπημένη οικογένεια και να του παρέχεται η καλύτερη παρεχόμενη θεραπεία. · Για πληροφόρηση και προσωπική υποστήριξη παρακαλώ επικοινωνήστε με την εθνική σας ‘εταιρεία ΟΙ’ ή με την OIFE (Federation of European OI associations - Πανευρωπαϊκή ένωση εταιρειών για την ατελή οστεογένεση). · Στην αρχή μπορεί να αντιμετωπίσετε κάποια σοβαρά προβλήματα, αλλά πολύ γρήγορα θα μάθετε πώς να τα καταφέρνετε σε κάθε είδους ανάγκη ή περίσταση: πώς να ακινητοποιείτε ένα άκρο σε ένα πιθανό κάταγμα, πώς να αναγνωρίζετε ένα κάταγμα, και πώς μερικές φορές να αποφύγετε αχρείαστα χειρουργεία και νοσηλείες. · Τα παιδιά με ΟΙ μέσα σε ένα περιβάλλον που τα υποστηρίζει, κανονικά προσαρμόζονται πολύ καλά στην πάθησή τους. Συχνά αρχίζουν να μιλούν νωρίτερα από άλλα παιδιά της ίδιας ηλικίας , κοινωνικοποιούνται εύκολα, είναι πετυχημένα στις σπουδές τους και στην καριέρα τους, ακόμη κι αν είναι υποχρεωμένα να ξοδέψουν πολύ χρόνο στα νοσοκομεία. Μπορούν να πετύχουν σε πολλά είδη πανεπιστημιακών σπουδών και να βρούνε διάφορα είδη εργασίας που τους ενδιαφέρουν, με την προϋπόθεση να μην απαιτείται μεγάλη σωματική προσπάθεια. · "Αν μάθεις να μοιράζεσαι το πρόβλημα του παιδιού σου που έχει ΟΙ, με όλα τα μέλη της οικογένειάς σου, αυτή η πρόκληση μπορεί να συνεισφέρει στην ένωση της οικογένειας και θα δώσει στα άλλα παιδιά μια καλύτερη αίσθηση για την αξία της ζωής. Θα αναπτύξουν μια μεγαλύτερη ωριμότητα και θα είναι πιο δυνατά, όταν θα πρέπει να αντιμετωπίσουν την δικιά τους ζωή".
** Ο μικρός Χρήστος αφηγείται την περιπέτεια της υγείας του **
Το όνομά μου είναι Χρήστος.
Γεννήθηκα τον Αύγουστο του 2003. Ήδη από την γέννησή μου φαινόταν ότι ‘κάτι δεν πάει καλά’.
Είχα υποκινησία στο αριστερό μου χεράκι και (σε μικρότερο βαθμό) στο δεξί ποδαράκι, με αρκετά χαλαρές αρθρώσεις. Δεν μου έκαναν ακτινογραφίες γιατί πιθανολόγησαν πάρεση βραχιονίου (προσωρινή νευρολογική πάθηση). Μέσα σε 20 ημέρες όλα φαίνονταν να είχαν περάσει. Το χεράκι και το ποδαράκι ήταν πολύ καλά.
Όμως στις 20 Σεπτεμβρίου 2003 ξαφνικά, ενώ ήμουν στην αγκαλιά του μπαμπά, έσπασε το χεράκι μου. Αυτήν την φορά μου έβγαλαν ακτινογραφία. Ήταν η πρώτη ακτινογραφία από τις δεκάδες που έβγαλα μέσα στους επόμενους μήνες…
Για να μην σας τα πολυλογώ , μέχρι την ηλικία των 26 μηνών, έσπασα 2 φορές τον αριστερό μου βραχίονα, 1 φορά το δεξί μου μηρό και 4 φορές τον αριστερό μου μηρό! Αρκετές φορές βέβαια είχα ‘μικρά ραγίσματα’ στα άνω και κάτω άκρα. Τουλάχιστον έτσι πιθανολογούσαν οι γιατροί που με εξέταζαν, κάθε φορά που έδειχνα να πονάω.
Με εξέτασαν επίσης για μπλε σκληρό, αλλά κανένας δεν μπορεί να πει με σιγουριά ότι έχω κάτι τέτοιο.
Επίσης δεν έχω εμφανείς παραμορφώσεις (μόνο ελαφρές κυρτώσεις στους μηρούς).
Γέννηση: 3,360 Kg & 50cm, (στην 50η θέση στο διάγραμμα ανάπτυξης), περίμετρ. κρανίου: 36cm
6μηνών: 7,100 Kg & 65 cm , (στην 50η θέση στο διάγραμμα ανάπτυξης), περίμετρ. κρανίου: 43cm
8μηνών: 7,500 Kg & 67 cm, (στην 20η θέση στο διάγραμμα ανάπτυξης), περίμετρ. κρανίου: 45cm
26μηνών: 10,700 Kg & 82 cm, (στην 2η θέση στο διάγραμμα ανάπτυξης), περίμετρ. κρανίου: 50cm
Οι εξετάσεις αίματος πριν την θεραπεία έδειξαν: Ht= 35.3 %, Hb=11.4, ερυθρά=4.81x106, PLT= 350.000, ΜCV=73.4, MCH=23.7, MCHC=32.3, RDW=16.8, WBC= 14.450, (Π=8%, Λ=75%, Μ=12%, Εωσιν=1%, Άτυπα=4%) SGOT=40, SGPT=16, GLU= 92, UREA= 15, KRE= 0.33, Ca= 10.9, K= 5.4, P=7.0, Na=142, ALP=206, PTH (intact)=21.5 pg/ml, Vit D=35.7 pg/ml Zn=90μg/dl, Cu=139μg/dl. ‘…πολλά βορμιανά οστάρια στην λαμβδοειδή ραφή και μεγάλη πρόσθια πηγή …’ ‘..πλατυσπονδυλία και οστεοπενική εικόνα των οστών..’
Μετά από όλα τα προηγούμενα, τέθηκε (σε ηλικία 8 μηνών) η διάγνωση της ατελούς οστεογένεσης και οι γιατροί μου, (στην Α’ Παιδιατρική Κλινική του ‘Παίδων Αγία Σοφία’ στην Αθήνα), με έβαλαν σε προγραμματισμένη ενδοφλέβια έγχυση παμιδρονάτης, προσδοκώντας σε κλινική βελτίωση της κατάστασής μου. (Aredia iv 10mg/KgBΣ/year. Βλ. το άρθρο: http://pediatrics.aappublications.org/cgi/content/full/111/5/1030 )
Η πρώτη συνεδρία ήταν στις 5 Μαΐου 2004. Ήδη, μετά από την δεύτερη συνεδρία, που έγινε στις 15 Ιουνίου 2004, ήμουν πολύ καλύτερα! (Από τότε υπήρξε φανερή μείωση στον ρυθμό και την σοβαρότητα των καταγμάτων και μεγάλη βελτίωση της κινητικότητας). Από τον Απρίλιο του 2005, συνεχίζω την θεραπεία στο τοπικό νομαρχιακό νοσοκομείο (όπου όλο το προσωπικό είναι άριστο και πολύ εξυπηρετικό). Στις 1 Δεκεμβρίου 2005 ολοκληρώθηκε μία προγραμματισμένη ορθοπαιδική επέμβαση στους μηρούς μου (για την ενίσχυσή τους). Η επέμβαση (με F-D rods, δηλαδή τηλεσκοπικούς ήλους) έγινε στην Αθήνα από τον Dr Κανελλόπουλο, ο οποίος είναι και ο πρώτος γιατρός που εφαρμόζει τους συγκεκριμένους ήλους στην Ελλάδα.
Παρακαλώ πολύ αν έχετε παρατηρήσεις ή απορίες, επικοινωνήστε με τον μπαμπά μου στην ηλεκτρονική διεύθυνση:
Τελευταία ενημέρωση της παρούσας ιστοσελίδας: 4- Δεκεμβρίου-2010
Πληροφορίες :
& http://users.ima.sch.gr/lenaarva & Τηλ : (+30) 6978 442119
Ευχαριστίες προς τον καθ. κ. Λαπατσάνη Π. & την Α’ Παιδιατρική Κλινική του ‘Αγ. Σοφία’ στην Αθήνα (τηλ.210-7467406 πρωινές ώρες).).
Θα ήθελα να εκφράσω τις ειλικρινείς ευχαριστίες, εκ μέρους όλης της οικογένειάς μου, προς τον καθηγ. κ. ΛΑΠΑΤΣΑΝΗ ΠΕΤΡΟ, χωρίς την βοήθεια του οποίου, η βελτίωση του μικρού Χρήστου (ο οποίος γεννήθηκε τον Αυγ. 2003), ίσως καθυστερούσε και θα αναγκαζόμασταν να ταξιδέψουμε στο εξωτερικό προς αναζήτηση ιατρικών υπηρεσιών. Η βοήθειά του και η καθοδήγησή του για την βελτίωση της κατάστασης του μικρού Χρήστου, που πάσχει από ατελή οστεογένεση, ήταν και είναι μοναδική και πολύτιμη.Επίσης θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε την Α’ παιδιατρική κλινική του ‘Αγ. Σοφία’ στην Αθήνα, όπου και ελάμβανε μέχρι και τον Οκτώβριο του 2004 την αγωγή του ο μικρός μας Χρήστος. Ιδιαίτερα θα ήθελα να ευχαριστήσω την Διευθύντρια της κλινικής κ. ΚΑΣΣΙΟΥ Κ., καθώς και τον κ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗ Γ. και την κ. ΛΑΣΚΑΡΗ Χ., οι οποίοι ήταν οι υπεύθυνοι επιμελητές του Χρήστου, καθώς και τον ειδ. ιατρό κ.ΠΟΥΛΟΠΟΥΛΟ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ για την υπομονή του και την ευγένειά του, στην άσκηση του ιατρικού έργου. Τέλος θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους τους γιατρούς της κλινικής για το ενδιαφέρον τους καθώς και την προϊσταμένη ΤΖΕΛΕΠΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ και όλο το παραϊατρικό προσωπικό για την προσφορά τους.Εκτιμούμε βαθύτατα το γεγονός ότι ο Χρήστος ήταν το δεύτερο παιδί ηλικίας κάτω των 2 ετών, στην Ελλάδα, το οποίο άρχισε θεραπεία με διφωσφονικά (bisphosphonates). Για όλη την οικογένειά μας η θεραπεία αυτή αποτελεί ένα παράθυρο ελπίδας.Επίσης θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε την παιδιατρική κλινική του νοσοκομείου Βέροιας.Ευχαριστίες προς τον παιδοορθοπαιδικό Dr Κανελλόπουλο Επίσης θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε τον Dr. Κανελλόπουλο, (παιδοορθοπαιδικός, συνεργάτης του Ιασώ Παίδων) ο οποίος και έκανε την επέμβαση στους μηρούς του Χρήστου τον Δεκέμβριο του 2005 (πρόκειται για μία επέμβαση που έγινε για πρώτη φορά στην Ελλάδα!). Η αφοσίωσή του στο λειτούργημά του και το ήθος του μας εντυπωσίασαν.ΕΥΧΑΡΙΣΤΟΥΜΕ ΠΟΛΥ.
τηλ : (+30) 6978 442119
The following text is mainly based on www.oife.org
Osteogenesis Imperfecta (OI) is a rare heritable disorder of the connective tissue. Literally OI means imperfect bone formation. This refers to the most prominent feature of OI: bone fragility. Without a clear immediate cause the bones of an affected person may fracture. This can happen at any age, even before birth. There are various synonyms for OI in most languages: In the English Literature OI has been discussed under the following 34 eponyms · Osteogenesis Imperfecta · Adair-Dighton disease (syndrome) · Aplasia periostalis · Blegvad Haxthausen syndrome · Blue sclera syndrome · Blue sclerotics and brittle bones · Blue scleras and fragilitas ossium · Brittle bones and blue sclerae · Dark sclerotics and fragilitas ossium · Dysplasie pιriostale · Dystrophie pιriostale · Eddowes disease (syndrome) · Ekman syndrome · Ekman-Lobstein syndrome · Fetal rickets · Fragile bones · Fragilitas vitrea ossium · Hereditary fibrous osteodysplasia · Hereditary hypoplasia of the mesenchyme · Lobstein's disease · Molities ossium · Osseous fragility · Osteogenesis Imperfecta congenita (Vrolik) · Osteogenesis Imperfecta tarda · Osteomyopathia · Osteoporosis foetalis · Osteopsathyrosis ideopathica (Lobstein) · Osteopsathyrosis foetalis · Osteitis parenchymatosa chronica · Rachitis congenita · Spurway-Eddowes syndrome § § Vrolik disease (syndrome) · Van der Hoeve - De Kleyn syndrome
Symptoms of OI Fragility differs widely from person to person, so the number of fractures can vary from a few to over a hundred. All connective tissue is involved, not only that in bone. Besides bone fractures this may cause a variety of symptoms like:
It must be stressed that: an affected person may show some but usually does not show all these symptoms. Many people are only very lightly affected and show hardly any symptoms at all. OI expresses itself very individually, it is variable between persons and unpredictable per person.
Classification In 1979 Sillence proposed a classification of OI in 4 types based on the clinical features. With some minor alterations this classification is still used. It is not always possible to determine the OI type for every individual:
It has been established that in type(s) I the defect causes a reduced production of normal collagen, sometimes resulting in a low bone mineral density (BMD); while in the other types structurally abnormal collagen (sometimes also in a lower amount) is produced, resulting in low quality bone usually with a low BMD. Until now, any further clear correspondence between the clinical types as defined above and the genetical defects causing OI has not been found. Also, the importance of the typing should not be overestimated. In daily life the severity of the condition could be far more important. In the old days OI was classified as OI congenita or OI tarda, meaning that the OI manifested itself before birth or sometime thereafter. These terms have become obsolete. WARNING:
*** INHERITANCE *** O.I. is a genetic disease and, as such, is inheritable. The types I and IV sometime appear in families, through various generations. The mode of inheritance of the disease is dominant: an affected parent has a 50% chance of transmitting his/her altered gene to the offspring, and a 50% chance of transmitting the normal counterpart (we all carry two copies of any given gene, with the exception of genes linked to the sex chromosomes). Although a certain degree of variability (e.g. the number of fractures) is observed within affected relatives, the clinical type in a given family generally remains the same through generations, since the same basic genetic defect is passed from parent to child. OI on the other hand, is highly heterogeneous in unrelated cases: each individual case may represent a different genetic defect in the collagen genes. OI, as other dominant genetic disorders, can appear also spontaneously. This statement is particularly true for the types III and type II (usually more severe forms of OI), but is also applicable to the other types. When a child with O.I. is born from unaffected parents, we assume that a mutation has occurred in a collagen gene. Mutations are sporadic, unpredictable events which change the DNA informational content. Most likely the mutation occurred in either gamete (ovocite or sperm cell) the merging of which gave origin to the affected baby. In families where a spontaneous OI case occurs, the unaffected siblings do not carry the mutation so they do not have particular genetic risks for their progeny; the affected child, on the contrary, has a 50% risk of transmitting the mutant gene and therefore the disease, to his/her children, starting a new chain of hereditary OI through generations. In conclution: OI is dominantly inheritable, which means that when one of the parents has OI then for each newborn child the chance to be affected is 50%. In many cases OI is not inherited but is caused by a mutation. In these cases none of the parents shows any sign of OI. The mutation is again dominantly inheritable. The issue is further complicated by the possibility of mosaicism. Because of the complexity of the matter it is recommended to seek personal genetic advice.
*** MOSAICISM*** As for the parents, studies on a wide number of families where unaffected parents had a type II (lethal) OI baby, have shown recurrence of the disease (i.e. another pregnancy with OI) in 5-7% of the cases. This puzzling situation at first was explained erroneously with a different mode of inheritance (autosomal recessive) and can still generate confusion (and wrong genetic advice) with clinicians who are not updated in the OI field. Peter Byers and collaborators (at the University of Seattle- USA) and, subsequently, many other investigators, have demonstrated that the recurrence of OI in families with negative clinical history is due to dominant mutations in either collagen gene (COL1A1 or COL1A2): the causal mutation, instead of involving a single germ cell, is carried only by a certain proportion of the germ cells of a given parent (either mother or father), who therefore runs the risk of generating more than one affected child. This phenomenon is called mosaicism. It is very difficult to recognize mosaic individuals: searching for the mutation in them would be just like to look for a needle in a haystack. Only after the mutation has been identified in the affected child (who carries it in all his/her cells), it is possible to design specific molecular assays to test the parents for the presence of mosaicism (generally detectable in both germ cells and white blood cells) and to try to estimate their hypothetical recurrence risk. Mosaicism can occur for any clinical OI form, but so far it has been documented extensively only for the severest form (type II): its frequency has been estimated empirically to range between 5-7%. Diagnosis OI can be quite difficult to diagnose. Many doctors are not familiar with it, and many cases go undetected. It is a myth that all people with OI have blue sclerae. Only a certain percentage of people with OI have blue sclerae. Occasionally child abuse is suspected when the child in fact has OI, this is a particularly frustrating experience for the family involved. If you think that you or your child may have OI ask your national OI society to direct you to a specialist who is familiar with OI.
Cause of OI In most cases OI is caused by a defect in either of the two genes that code for collagen I, i.e. COL1A1 on chromosome 17 or COL1A2 on chromosome 7. The defect disturbs the production of collagen. In OI type I too little, but normal, collagen is produced. In the other types the collagen is of bad structural quality, while the amount of collagen may be reduced as well.
Treatment It is not expected that the cause of OI can be eliminated in the near future. Therefore OI can not be cured at the moment. However, careful treatment can alleviate the circumstances. Treatments are aimed at reducing the impact of the consequences and at the prevention of complications. Often this calls for an integral management plan, which may encompass: orthopedic treatment of fractures, hearing improvement, dental intervention, physiotherapy, psychological assistance, genetic counselling and DNA testing, social advisory, ergotherapy with advice on crutches and wheelchairs and other equipment, sometimes also dietary advice. Attention should be given to the prevention of osteoporosis, as people with OI are more vulnerable to this than other people. Recently several types of bisphosphonates have been used as drugs with apparently good results. Prognosis Because of the individual variability of OI it is impossible to make general statements about the prospects of an affected person. It is recommended to seek personal advice. In many cases fragility diminishes after puberty for reasons still unknown.
Incidence OI is a rare disorder. Its incidence is estimated at 1:10.000 to 15.000. This estimate is a lower limit because light forms of the disease are quite often not recognised. OI occurs in all races and is independent of gender. Only 0.008% of the world population is affected by OI. This means that at present there are about 0.5 Million persons with OI in the world. Life & OI In spite of the restrictions that OI may impose People with OI can lead a happy life as a valued member of society. Many people with OI live independently and pursue careers (some are even famous). They can be married or living in stable relationships and have children. Mutual support by exchange of experience and information is of prime importance for people with OI and their families. Please contact your national OI society for further information and help.
Statement on the Importance of adequate first information to parents after the diagnosis of OIIn spite of the combined efforts of medical professionals and patient/parent organizations on OI over the past decades it still happens that the impact of the first information given by the diagnosing doctor to the parents of a newborn child with OI is gravely underestimated. The OI societies are regularly confronted with cases in which parents of an OI child have been given the diagnosis and the first information from a doctor who has little or no knowledge of OI and a lack of sensitivity. Frequently the doctor of first contact mainly describes some possible negative physical symptoms of this rare genetic disorder which would make their child's life miserable and probably cause early death. Usually this doctor was not aware of more knowledgeable colleagues or the existence of an OI society. If parents are suddenly confronted not only with the diagnosis of OI but as well with a prognosis for deficiencies and disabilities, numerous fractures, hearing loss etc. without any offer of hope and concrete helpful information and without any hint as to the more positive aspects it is not difficult to imagine that the impact of such information can be disastrous. It is known that some parents completely lose hope and give up their child immediately (leave it in hospital), because they see no way how to cope with such circumstances. In the opinion of the OIFE this kind of misinformation and its consequences should and could be avoided. The medical professionals need to be aware of the importance of adequate initial information to the parents of their little patients, they should direct parents to specialists and OI societies who are available to offer information and personal support. We call upon you as the medical professionals to discuss with us how we can raise more awareness on this issue and how we can combine our efforts to spread this request and all other relevant information on OI. Further down you will find an example of how adequate, balanced information to new parents could look like. Copied from www.oife.org
Recommendations for the first information on OI to parents of a recently diagnosed child
Copied from www.oife.org Fast facts on OI What is Osteogenesis Imperfecta? Osteogenesis Imperfecta (OI) is the medical name for brittle bones. `Brittle Bones' refers to a range of conditions resulting from abnormalities in the protein structure of the bones. This causes the bones to break more easily than normal.
What is it like to have brittle bones? Some children with OI are born with fractures, others have their first injury soon after birth, yet others when they try to walk for the first time. This is obviously a difficult time for the family and a large part of the society's work is to provide the guidance, support and information that they need. In a few cases children with brittle bones are, initially thought to have been injured by their parents. This accusation does great damage to the families and the Society can provide advice and support.
Does it vary in severity? There are several types of OI and people with the condition may experience only 10 - 20 fractures during their childhood years, others may have 100 or more fractures. All parents have a difficult task stopping their children taking risks but also trying not to be over protective. In fact most people with osteogenesis imperfecta, given the support they need, can lead active and fulfilled lives.
Is it an inherited disorder? In some cases, mostly milder ones, the disorder passes from one generation to another. In most severe cases it comes `out of the blue' with no signs in either parent.
What can be done to help? Quite a lot can be done to make life better for those with OI. There is no `cure' but work is progressing into a number of possible drug treatments, however these are still at the stage of clinical trials and are not widely available. Each fracture has to be treated carefully to ensure the bones heal properly and Orthopaedic surgery can be of help in many cases.
Is any special equipment necessary? Most children with OI can enjoy a high standard of mobility, though some will require the use of very specialised wheelchairs that may not be available through local statutory services. Equipment such as specially adapted keyboards, or other input devices linked to a computer can be of great benefit where people with OI are unable to make full use of their fingers.
Do the children go to ordinary schools? Most children with OI can be educated in mainstream primary and usually secondary schools. Good education is important because these children are bright and given the right opportunities can lead independent lives.
What is medical research achieving? Research has shown that brittle bones is not one condition but a group of several hundred all caused by abnormalities in the structure of the protein component of bone known as `collagen'. These abnormalities are caused by defects in the genes that tell the cells how to make collagen. Osteogenesis imperfecta is not caused by a lack of calcium. Advances in our understanding of these disorders has enabled us to ensure that families get accurate genetic advice. In the future these advances may lead to more effective treatments for brittle bones.
Copied from http://www.brittlebone.org
Story of Christos(child with OI in Greece)
I am a medical doctor specialized in laboratory medicine (Biopathologist). I have a son (born in August , 2003), who has at least 7 fractures since his birth (one on his left humerus in Sept2003, one on his right femur in Dec2003 , and four in his left femur from Mars 2004 until July 2005). He has not blue sclera, he has not major deformities.
Birth: 3,85 kilos and 50 cm, 50% at chart, cranium perimeter 36cm
8months: 7.5 kilos & 67 cm, 20% at chart, cranium perimeter 45cm
26 months: 10,700 Kg & 82 cm, 2% at chart, cranium perimeter: 50cm
At the age of 8 months, I examined his blood and I found that : Ht= 35.3 %, Hb=11.4, RBC=4.81x106, PLT= 350.000, ΜCV=73.4, MCH=23.7, MCHC=32.3, RDW=16.8, WBC= 14.450, (G=8%, L=75%, M=12%, E=1%, others=4%) SGOT=40, SGPT=16, GLU= 92, UREA= 15, KRE= 0.33, Ca= 10.9, K= 5.4, P=7.0, Na=142, ALP=206, PTH (intact)=21.5 pg/ml, Vit D=35.7 pg/ml, Zn=90μg/dl, Cu=139μg/dl.
From Rx-check on his cranium the findings are: ‘.. many bormian (wormy) bones….’.
After all that, he took periodically Pamidronate (i.v.) in ‘Paidon Agia Sofia, Athens’ (the first session was in May 2004). Since April 2005 , he takes pamidronate iv every 3 months in hospital near our home. His mobility is fine, he doesn’t walk intepentently yet, but we hope for the best. We had an operation in December 2005 (F-D Rodding in both femurs). Our ortho is Dr Kanellopoulos (who works in ‘’Iaso chirdren hospital’’).
FOR THE LATEST NEWS ABOUT CHRISTOS KOUPIDIS CLICK HERE : http://users.ima.sch.gr/lenaarva/latest_news_en.html
---------------------------------------------------------------------------------------
I would like to thank Prof Lapatsanis for his unique guidance and all the stuff of 1st Pediatric Clinic of Paidon ‘Agia Sofia’ (tel: 210-7467406) for their help and excellent service. I would like to express my thanks to Pediatric clinic of Veria too.
Finally, many thanks for the great effort of Dr Kanellopoulos, who didn’t hesitate to perform an operation that took place for the first time in Greece!
24th of November 2009
The Greek OI society is in the process of being founded.
|