Mật mã Lê Qúy Đôn
- Ngô Văn Nam -
do NXB Trẻ độc quyền phát hành
- NXB Trẻ, 161B Lý Chính Thắng, Quận 3, tp HCM, 08.38465596
- Chi nhánh nxb Trẻ Hà Nội, tầng 6 tòa nhà 209 Giảng Võ , 04.37734544
đây là những bổ xung mới nhất nên có vài điểm khác với trong sách !
+++++++++++++++++++++++++++
Mục lục
Đọc sách này như nào cho có hiệu quả nhất ?
1. Lê Quý Đôn và cuốn sổ ghi nợ.
2. Trí thông minh:
3. Tính sáng tạo
4. Tại sao bạn chán học, học không vào?
Làm sao bây giờ ?
5. Chuẩn bị học:
6. Khám phá
7. Ôn tập :
8. Mai mép ( Mind map)
9. Phương pháp học “Quả trứng luộc”:
10. Phương pháp đọc “Nhiếp ảnh gia”:
11. Phương pháp hướng nghiệp “Con nhà tông”
12. Kinh nghiệm chọn sách:
Tìm kiếm từ ( thuật ngữ )
+++++++++++++++++++++++++++++++
Tại sao tớ lại mang thai và sinh ra cuốn sách này ?
Nhìn cảnh các bạn học sinh cấp 1 ngày nay đi học, tớ nhớ lại và so sánh với thời cấp 1 của tớ . Tớ xin kể một câu chuyện thật 100% như đùa:
“ Một buổi sáng, tớ đạp xe đến trường. Vào bãi gửi xe, chú bảo vệ hỏi: “ Mày đi đâu đấy ?”. “ Cháu đi học chứ đi đâu !”, tớ đáp. “ Thế cặp đâu ?”, chú bảo vệ hỏi tiếp. Tớ liền chỉ tay ra sau lưng không thèm nói gì, nhưng chú ta lại hỏi:” Đâu ?”. Tớ liền bỏ cặp xuống nhưng chợt giật nẩy mình: “ Mình đang không đeo gì cả !!!”. Hóa ra tớ để quên cặp ở nhà !!!”.
Đúng là :” Đi học mà quên mang cặp chẳng khác nào ra trận mà quên mang súng !”, các thầy cô hay nói vui.
Quả thật, thời đó, đi học cặp nhẹ như không: chỉ 01 quyển vở, 01 quyển sách mỏng dính, 01 cái bút , hết.
Trái ngược hẳn, ngày nay, học sinh cấp 1 đi học đeo cặp nặng như quả tạ. Tớ cầm thử một cái mà chợt nghĩ: “ Chắc nước ta đang đẩy mạnh phát triển thể dục thể thao, đặc biệt là môn cử tạ nên ươm giống ngay từ bé để phát hiện tài năng đây. Nhưng tớ lại chợt nghĩ:“ Vào độ tuổi các bạn nên tập sức bền, dẻo dai hơn là sức mạnh mới phù hợp sự phát triển tự nhiên, thế sao lại phải đeo cặp nặng thế nhỉ !?!”
Bây giờ mà tớ bé lại và đi học cấp 1 như các bạn, chắc tớ sẽ phải xé tan hoang hết sách vở ra mới hy vọng đi bộ được đến trường. Vì chỉ như vậy tớ mới mang được: chỉ những trang sách vở cần cho buổi học khi mà thầy cô đã cho biết trước giáo án để học sinh xem trước ở nhà trước buổi học. Kiểu vậy vừa học hiệu quả hơn vừa đỡ phải tập tạ ( đến khổ vì được đi học) vừa giúp luyện tập sắp xếp tài liệu ngăn nắp khoa học ( vì ở hàng phô tô đóng sách có đóng kiểu: muốn lấy trang nào ra thì lấy mà không làm rách giấy). Nói thế chắc bạn sợ con bạn sẽ xếp lộn xộn sách vở, như vậy chẳng khác gì bạn sợ con bạn ra đường gặp nhiều trắc trở mà không dám cho con ra khỏi nhà !
+++++++++++++++++++++++++++++++++++
Trí thông minh
- Ngày nay, các nhà tâm lý học định nghĩa rằng: có rất nhiều loại trí thông minh trong các lĩnh vực thể thao, xã hội, tự nhiên, ...
- Quan niệm mới về “ thông minh”: Nếu bạn có năng khiếu về một môn, nghành nghề, lĩnh vực nào đó : ca sỹ, mc, bóng đá, diễn viên, văn, toán,... thì bạn được gọi là thông minh trong môn, nghành nghề, lĩnh vực đó.
+ Một người với trí thông minh ( năng khiếu) sẵn có mà chịu khó rèn luyện, học hỏi, kết hợp với các phương pháp hợp lý thì trí thông minh ( năng khiếu) sẵn có đó sẽ được tăng lên gấp bội.
+ Trước kia, chúng ta hay quen nghĩ rằng cầu thủ bóng đá chỉ thuần tuý là dùng cơ bắp nhưng thực tế là khi đang luyện tập hay thi đấu anh ta luôn phải động não với tốc độ rất cao để suy nghĩ và ra 1 quyết định chỉ trong % giây : nên chuyền hay đi bóng, chuyền cho ai, chuyền bổng hay sệt, .... Để có được pha bóng khiến khán giả phải tán thưởng thì anh ta phải rất thông minh ( có năng khiếu ). Người khác mà không thông minh ( có năng khiếu ) về bóng đá thì không thể làm được như vậy. Tương tự với các môn thể thao khác, các nghề khác.
+ Nếu bạn thắc mắc: tại sao cầu thủ bóng đá hay học dốt các môn văn hóa thì xin thưa rằng ngay các học sinh đoạt giải vàng, bạc, đồng trong các kỳ thi toán, lý, hóa,... quốc gia, quốc tế thì cũng dốt chẳng kém. Vô lý ư ? Không một chút nào vì khi bạn dành hầu hết thời gian học một môn nào đó thì bạn không thể có thời gian để học môn khác. Các học sinh đoạt giải vàng, bạc, đồng trong các kỳ thi toán, lý, hóa,... quốc gia, quốc tế luôn lo thi không qua tốt nghiệp PTTH đó !
- Nếu ta hiểu “thông minh “ theo nghĩa: suy luận lôgíc, kết hợp nhanh nhậy các dữ kiện sẵn có để có được kết quả thì sẽ không thể so sánh được ai “thông minh” hơn ai ví dụ như trong cuộc thi “Đường lên đỉnh Olympia” trên VTV3. Vì trả lời được câu hỏi nhanh luôn là sự kết hợp giữa “kiến thức” và “ thông minh” nhưng ngoài thí sinh ra thì ai biết được rằng thí sinh đó đã từng làm dạng bài đó lần nào chưa. Nếu rồi thì họ có thể trả lời ngay không cần nghĩ nhiều, còn nếu chưa thì sẽ phải nghĩ lâu hơn nhiều. Dó đó, thành công cuối cùng mới là điều quan trọng.
+++++++++++++++++++++++++++++++++++
Tính sáng tạo
* Tính cách người sáng tạo:
- Nghĩ nhiều: muốn sáng tạo thì phải suy nghĩ rất nhiều nên cũng tốn nhiều thời gian cho việc ngồi suy nghĩ !
- Mạo hiểm, sẵn sàng chấp nhận rủi ro
- Thích thách thức
- Vui vẻ khi sống với
+ Điều không chắc chắn
+ Sự phức tạp
- Sự cởi mở, tính rộng rãi
- Thích khám phá
- Khả năng trì hoãn quyết định
- Sẵn lòng xem xét từ nhiều góc độ
- Tự chủ, không quá bị ảnh hưởng bởi dư luận xã hội
- Vui khi trở nên khác biệt
+ Một trong các kiểu thích khác biệt phổ biến nhất hiện nay là:" học giỏi hơn người khác ", khi đó bạn có cái mà người khác không có được và ai cũng vui vì điều đó. Ngoài ra thì tùy năng lực và sở thích riêng của mỗi người mà mỗi người thích thể hiện sự khác biệt bằng các cách khác nhau của riêng họ. Bạn có xem quảng cáo trên ti vi không ? Bạn có biết Sony không ? Ở Việt Nam, nhắc đến Sony là ai cũng nghĩ ngay đến số 1, nhưng bạn có biết khẩu hiệu của Sony là gì ở cuối mỗi chương trình quảng cáo của họ không ? Đó là:" like.no.other ", dịch nghĩa tiếng Việt là:" không giống ai " !!! Như vậy khi ai đó trở nên khác biệt không giống ai tức là đang hướng tới là số 1 tương tự Sony, vậy tại sao bạn lại chê cười điều đó nhỉ ?!
- Hay nghịch, khôi hài
- Không hay kiêng nể khi tranh luận với thầy cô
- Luôn nghi ngờ và muốn phá vỡ những mô hình được tạo ra từ trước, thay vào đó bằng một mô hình mới
- Hay có được cảm hứng do sự lan truyền từ những người xung quanh hoặc từ những việc ngoài chuyên nghành, chuyên môn của mình.
* Rào cản với tính sáng tạo:
- Những trường nào mà: dậy học sinh rằng chỉ có 1 câu trả lời đúng cho 1 câu hỏi và coi trọng chỉ số IQ.
+ Kết quả học tập tại trường lớp chỉ là sự đánh giá theo 1 tiêu chí: tiêu chí trường lớp. Theo tiêu chí đó, bạn có thể không giỏi khi sống, học trong môi trường đó nhưng khi đánh giá khả năng của bạn trong một môi trường khác, theo một tiêu chí khác thì có thể sẽ ngược lại. VD: một cầu thủ chơi cho đội bóng này thì không hay nhưng sang đội khác thì lại rất nổi và ngược lại dù cả hai đội có đẳng cấp ngang nhau.
- Tính giễu cợt, nhạo báng: Ai lại ..., ai lại ...
+ Khi bạn đưa ra, thực hiện một ý tưởng mới nghe có vẻ kỳ lạ thì hay bị mọi người đàm tiếu, cười nhạo, nói bạn bị hâm, thần kinh khiến lần sau bạn không dám đưa ra, thực hiện các ý tưởng mới nữa à hạn chế những suy nghĩ sáng tạo.
+ Sự khác biệt dễ thấy nhất giữa những người giỏi bị coi là thần kinh và nhà bác học vĩ đại chính là sự thành công. Nếu bạn thành công khi thực hiện các ý tưởng có vẻ hoang đường thì bạn sẽ trở thành người vĩ đại và ngược lại. Bạn không tin thì xin hãy đọc tiểu sử các nhà bác học, nhà phát minh vĩ đại trên thế giới sẽ rõ.
--> Thay vì chê cười thì hãy cổ vũ những người dũng cảm dám đưa ra những ý tưởng táo bạo. Như vậy càng nhiều người đưa ra những ý tưởng mới lạ thì số lượng thành công càng cao và chúng ta càng sớm được hưởng những thành tựu từ nó. Bạn hãy xem thông điệp từ 1 nhãn hiệu hàng đầu thế giới Pantene trong clip cực kỳ ý nghĩa sau:
- Sự tiêu chuẩn hóa ( ISO )
- Sự khép kín
- Những yêu cầu cứng nhắc
+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
Chuẩn bị học: chuẩn bị tâm lý
- Bình thường, khi bạn tự khen mình, những người không hiểu lại cho rằng bạn kiêu, khinh thường người khác. Nhưng các nhà tâm lý học đã nghiên cứu và thấy rằng khi bạn tự thưởng cho mình những lời khen đúng mực sẽ giúp bạn có thêm sức mạnh tinh thần để học tập, rèn luyện. Còn nếu bạn học tiến bộ, làm được cái gì đó hay mà chẳng có ai khen mà cũng không tự khen mình thì bạn cũng tự thấy là bạn sẽ chẳng có hứng thú để tiếp tục nữa ! Nên nếu khi bạn dùng phương pháp này mà ai đó nói bạn kiêu hay khinh thường người khác thì bạn hãy nói với họ rằng đấy chỉ là phương pháp tự khen thôi chứ bạn không hề có ý khinh thường người khác hay là kiêu !
+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
* Phương pháp “tinh vi vi tính”:
- Ngày nay, kinh tế khá giả hơn, ta có thể dùng máy vi tính để lưu trữ lượng kiến thức khổng lồ cần thuộc vẹt dưới dạng sách điện tử ( e-book ) để khi cần có thể “Search”( tìm) rất nhanh mà đỡ tốn thời gian công sức học thuộc lòng rồi chẳng để làm gì theo phương thức học truyền thống. Ta chỉ cần thuộc những cái rất cần thiết, thường dùng rồi dành thời gian học cách đánh giá tính đáng tin cậy, tính chính xác, tính đầy đủ của thông tin và học cách xử lý thông tin hơn là học thuộc vẹt.
- Nếu bạn đã từng gọi điện thoại vào tổng đài 1080 hay các tổng đài của các mạng di động thì thấy rằng trong giây lát, các nữ tổng đài viên đã có thể cung cấp ngay cho bạn thông tin mà bạn cần. Đó là vì họ quản lý thông tin bằng các phần mềm chuyên dụng có khả năng tra cứu rất nhanh nên họ chỉ cần nhớ những thông tin cơ bản thường được hỏi kết hợp với kỹ năng sử dụng phần mềm đã được đào tạo. Nếu không vậy thì chắc các nữ tổng đài viên đều ế chồng hết !
- Máy tính với các phần mềm điều khiển giọng đọc nhanh chậm, trầm bổng theo ý muốn để đọc các website, e-book, văn bản word, pdf... , chuyển dạng chữ thành Mp3: Zoomtext (www.aisquared.com), WordRead ( www.clarosoftware.com ), Textaloud (www.nextup.com/products.html )... kết hợp với các phần mềm chất giọng: Acapela (www.acapela-group.com , full @ bấm vào đây) , Cepstral (www.cepstral.com/downloads) , Scansoft-Realspeak ( dùng trong Kim từ điển đang rất thông dụng ( xem mặt sau Kim từ điển ) 212.8.184.250/tts/demo_login.jsp) (download full realspeak voice @ bấm vào đây, & 2 realspeak voice trials @ : www.clarosoftware.com ), AT&T natural (www.naturalvoices.att.com) , Neospeech (www.neospeech.com) ,( xem thêm trong danh sách: Microsoft Assistive Technology Vendor Program Members tại website của Microsoft: www.microsoft.com/enable/at/matvplist.aspx ) có thể đọc chữ tiếng Anh, Pháp, Đức, Ý, Tây Ban Nha, Trung Quốc, Nhật, Hàn Quốc... thành tiếng người thật với chất lượng giọng xịn tương đương nghe VOA cho ta nghe, vừa nhớ lâu hơn đọc thầm vừa đỡ phải đọc cho mắt được nghỉ ngơi khi mà ngày nay chúng ta dùng mắt quá nhiều khiến tỷ lệ cận thị tăng quá cao.
+ Các phần mềm: Dovisoco TextAloRec kết hợp với phần mềm chất giọng Sao Mai voices có thể đọc rõ chữ tiếng Việt thành tiếng với chất lượng giọng hàng đâù Việt Nam hiện nay;
+ Chú ý: Dùng vĩnh viễn các Trial nếu bạn cài chúng ở hàng internet ( vì ở đó họ đã cài phần mềm: Deepfreeze hoặc Goback), chỉ tốn vài phút để cài xong mỗi tội mỗi lần ra bạn lại phải cài lại nhưng bù lại không phải mất tiền mua. Cách này dùng được cho tất cả các phần mềm nêu trên trừ Zoomtext ( cũng như các phần mềm mà yêu cầu phải khởi động lại máy sau khi cài) vì nó sẽ bị Deepfreeze hoặc Goback xóa sau khi khởi động lại máy.
* Từ điển Lạc Việt MTD sẽ phát âm xịn với giọng English cao cấp nói trên hỗ trợ chuẩn Sapi 5 ( bình thường bạn đang dùng giọng Microsoft miễn phí với chất lượng rất thấp: nghe không rõ nên nó góp phần lớn làm cho khả năng nghe của chúng ta kém ).
- Sách giấy cũng có thể nhanh chóng được chuyển thành sách điện tử mà không cần gõ lại nếu bạn có 1 thiết bị : scanner ( máy quét hình ) kết hợp với phần mềm Finereader để nhận dạng tiếng Anh, Pháp, Đức...( và hơn 100 ngôn ngữ khác ) và VnDocr để nhận dạng tiếng Việt.
++++++++++++++++++++++++++++
Phương pháp “ giải mở rộng “: Bạn có hay xem thể thao không ? Bạn có hay nghe các giải thi đấu như : giải bóng đá thành phố Hồ Chí Minh mở rộng, giải bóng cờ vua trẻ Hà Nội mở rộng, giải quần vợt Mỹ mở rộng ( US Open ) và hàng loạt các giải mở rộng khác. Tại sao người ta lại thích tổ chức các giải thi đấu mở rộng ? Nếu bạn làm trong nghành thể thao thì chắc biết rất rõ. Tớ chỉ xin giải thích sơ qua: để đơn vị chủ nhà: thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội,... có dịp thi đấu cọ sát, học hỏi kinh nghiệm với các vận động viên mới lạ, giỏi của các đơn vị khác chứ cứ đấu mãi với “người nhà “ thì chán lắm. Học cũng vậy. Nếu bạn cứ học đi học lại một vấn đề trong 1 quyển sách, từ 1 thầy thì cũng chán nên học sang sách khác, thầy khác cũng về vấn đề đó thì sẽ thú vị hơn, học thêm được nhiều cái mới, hay hơn đồng thời cũng ôn lại được nhiều kiến thức đã học. Vì vậy, sau khi nghiên cứu hết cuốn sách bạn đang đọc đây thì bạn nên tìm đọc thêm vài cuốn sách khác cùng loại.
+++++++++++++++++++++++
Kinh nghiệm chọn sách:
- Ra hiệu sách lớn, bạn bị choáng ngợp bởi ở bất kì lĩnh vực gì, môn gì cũng có rất nhiều sách nên không biết chọn quyển nào. Tớ xin nêu ra vài kinh nghiệm riêng để bạn tham khảo.
- Đầu tiên tớ xem tác giả là ai. Một tác giả nổi tiếng thường đi liền với chất lượng sách cao ( cũng thường đi kèm với nhà xuất bản lớn, tên tuổi )
- Nếu tớ không biết gì về tác giả thì hỏi ai đó biết nhiều về lĩnh vực tớ quan tâm.
- Nếu vẫn không được thì tớ sẽ xem bố cục, cách trình bày, trang trí sách:
+ Bạn có để ý các cô dâu, chú rể chuẩn bị trang phục cho đám cưới của họ không ? Tớ không biết người lập kỷ lục thế giới về cưới nhiều lần nhất là bao nhiêu lần nhưng chắc chắn rằng lần cưới nào họ cũng lựa chọn trang phục, tiệc cưới rất kỹ càng, tỷ mỷ, khó tính:” Liệu nó có đẹp không? Nó có ấn tượng với người khác không? ...” vì nó phản ánh khiếu thẩm mỹ trong ăn mặc, tính cách của người đó chứ đừng nói những người xác định chỉ cưới một lần duy nhất.
+ Tương tự, 1 quyển sách mỗi lần in ra chỉ có 1 bố cục, cách trình bầy trang trí nên tớ sẽ xem qua một lượt: bố cục; cấu trúc sách; vị trí cuả phần kết quả, tóm tắt, kết luận; tỷ lệ giữa các đồ thị và phần minh họa so với phần chữ... xem nó có ấn tượng với tớ không, có giúp tớ dễ ghi nhớ hơn so với các quyển khác cùng loại không.... Những điều đó thể hiện mức độ trau truốt, đầu tư của tác giả cho cuốn sách, thể hiện một phần trình độ của tác giả.
----------------------------------------------------------------------------
Bạn có thể tạm coi người thông minh hơn như là một người chạy nhanh hơn. Hai người cùng phải chạy thoát khỏi một mê cung. Người chạy chậm hơn chạy đúng đường ( phương pháp ), còn người chạy nhanh hơn chạy sai đường. Kết quả thế nào chắc bạn đã biết.
Với cùng trí thông minh như nhau, ai có phương pháp học phù hợp hơn sẽ vượt lên.
Với phương pháp học phù hợp hơn, bạn có thể vượt qua người thông minh hơn mình mà có phương pháp học không phù hợp.
Học một lần, dùng cả đời. Học theo phương pháp không phù hợp càng lâu càng khó sửa nên học phương pháp phù hợp càng sớm thì càng tốt.
Đính chính
1. Trang 26, vòng luẩn quẩn MCD, 1 mũi tên bị vẽ ngược, chiều đúng phải là chiều từ " Dốt đi ----> Mắng trẻ " mới tạo thành 1 vòng.
* Rất xin lỗi bạn đọc và mong nhận được góp ý của đọc giả để cuốn sách ngày càng hoàn thiện hơn. Xin cảm ơn !