Адыгэхэр Къукъасым ижь лъандэрэ щыпсэу лъэпкъхэм щыщщ. Ябзэр адыгэбзэщ, ауэ ар бзитlыу зыгуэш щыlэщ: кlахэбзэрэ (адыгей) къэбэрдеибзэрэ (къэбэрдей-шэрджэс). Адыгэбзэмрэ абазэбзэмрэ убыхыбзэмрэ зыщыщхэщ. Убыхыбзэр щыlэжкъым.

Адыгэм я нэхъыбэр Тырку хэгъэгум щопсэу (млн. 3 щыщlэдзауэ 5 нэс щыlэу жаlэ). Урысей Федерацием адыгэхэр псэури зэхэтыу 1 млн. иримыкъу мэхъу. Иджыри Суриеми, Йорданми, Израилми, USA-ми (New Jercy), Францэми нэгъуэщl къэралхэми адыгэ жылагъуэ щыlэщ.

Урысей Федерацием адыгэхэр Къэбэрдей-Балкъэрымрэ, Къэрэшей-Шэрджэсымрэ, Адыгеймрэ, Краснодарский краймрэ, Ищхьэрэ Осетиемрэ Ставропольский краймрэ жылэу зэхэсщ.

Адыгэхэм я ныпыр XIX лlэщlыгъуэм Черкесием ейуэ къащта ныпщ:

ныпым и удзыфагъэм къикlыр псэуныгъэмрэ, гъащlэмрэ, къэкlыгъэмрэ,

шабзэшищым зэкъуэтыныгъэрэ мамырыныгъэрэ къокl,

вагъуэ 12-м - Черкесием и лъэпкъ 12 къегъэлъагъуэ:

1. шапсыгъ, 2. абазэхэ, 3. натхъуаж, 4. къэбэрдей, 5. беслъэней, 6. кlэмыргуей, 7. хьэтыкъуей, 8. бжьэдыгъу,

9. еджэрыкъуей, 10. убых, 11. абхаз, 12. абазэ.