Rozwój rynku kapitałowego doprowadził do powstania wielu rodzajów akcji posiadających różne cechy. Rodzaje oraz cechy akcji rozróżnia Kodeks Handlowy. Cechy akcji związane są z tym, że:
Akcje są niepodzielne. Jeżeli ktoś pozbywa się akcji, musi ją przekazać w całości. W sytuacji gdy akcja jest współwłasnością kilku osób, to prawa z nią związane muszą wykonywać wspólnie. Podział może dotyczyć kapitału akcyjnego, który podzielony jest na akcje według wartości nominalnej. Tak więc zmniejszeniu wielkości wartości nominalnej musi towarzyszyć automatyczne zwiększenie liczby akcji w spółce (tzw. split akcji). Teoretycznie kapitał akcyjny może być scalany przez podniesienie wartości nominalnej akcji, jednak taka praktyka nie wystąpiła do tej pory na polskiej giełdzie. Akcje są zbywalne. Akcjonariusz ma prawo pozbyć się akcji. Jednak istnieją pewne ograniczenia w tej sprawie, mające zapobiec nabywaniu akcji przez osoby, które (zdaniem akcjonariuszy) mogłyby naruszyć interesy spółki. Ograniczenia takie dotyczą tylko akcji imiennych. W związku z tym zbycie akcji imiennej bez zgody odpowiedniego organu (zazwyczaj jest to zarząd spółki) jest nieskuteczne.
Co do rodzajów akcji rozróżnia się:
Akcje mogą być zwykłe lub uprzywilejowane. Uprzywilejowanie może dotyczyć wysokości wypłacanej na jedną akcję dywidendy, liczby głosów przypadających na akcje lub prawa akcjonariusza do likwidowanego majątku spółki.[1] Rodzaje uprzywilejowania zawarte są w statucie spółki, a ograniczenia z nimi związane w Kodeksie Handlowym. Akcje zwykłe nie posiadają żadnych dotykowych praw. Występowanie akcji uprzywilejowanych może znacznie wpłynąć na układ wewnętrzny spółki (pod względem rzeczywistego sprawowania władzy jak i pod względem czerpania korzyści finansowych). Akcje mogą być pieniężne i niepieniężne (aportowe). Akcje pieniężne pokryte są środkami pieniężnymi, zaś akcje aportowe – wniesionym do spółki aportem rzeczowym. Te drugie muszą być pokryte w całości przed ich objęciem, co oznacza przed objęciem ich na własność przez akcjonariusza. Natomiast akcje pieniężne nie muszą być opłacone w całości w momencie obejmowania (pokrycie nie może być mniejsze niż 25% wartości nominalnej). Akcje przybierają postać fizyczną lub zdematerializowaną. Postać zdematerializowaną (przedstawiane w postaci zapisu komputerowego) mogą przyjmować wyłącznie akcje znajdujące się w obrocie publicznym. Akcje w postaci fizycznej powinny być sporządzane na piśmie i zawierać takie informacje jak: imię, siedzibę i adres spółki, oznaczenie sądu rejestrowego i numer, pod którym spółka jest wpisana do rejestru, datę zarejestrowania spółki i wystawienia akcji, wartość nominalną, serię i numer, rodzaj danej akcji i uprawnienia szczególne z akcji, wysokość dokonanej wpłaty (w przypadku akcji imiennych), ograniczenia co do rozporządzania akcją, postanowienia statutu o związanych z akcją obowiązkach wobec spółki, podpis zarządu i pieczęć spółki. Akcje mogą być imienne lub na okaziciela. Akcje imienne związane są z uprawnieniami przysługującymi osobie (fizycznej, prawnej) wskazanej w dokumencie akcji. Za akcjonariusza uważa się osobę wpisaną do księgi akcyjnej, z uwzględnieniem przepisów o publicznym obrocie papierami wartościowymi. W stosunku do spółki realizacja praw z akcji może mieć miejsce tylko przy zgodności wpisu do księgi akcyjnej z oznaczeniem uprawnionego w dokumencie akcji. Niektóre spółki akcyjne ze względu na swoją działalność mogą emitować z mocy prawa wyłącznie akcje imienne. Akcje na okaziciela charakteryzują się tym, że prawa związane z akcją przysługują każdemu posiadaczowi akcji. Spółka nie może wydać takich akcji przed dokonaniem całkowitej opłaty. Na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie obraca się wyłącznie akcjami na okaziciela. Akcje własne spółki. Spółka może wejść w posiadanie takich akcji wyłącznie w wyjątkowych, określonych w Kodeksie Handlowym, sytuacjach. W każdej innej sytuacji spółka nie może obracać emitowanymi przez siebie akcjami.[2] Akcje nieme. Posiadaczowi takich akcji nie przysługuje prawo głosu, w zamian za to akcjonariusz jest uprzywilejowany co do wysokości dywidendy (przy czym może to być więcej niż połowa dywidendy przypadającej na akcje nieuprzywilejowane) oraz prawa pierwszeństwo wypłaty dywidendy. Założycielskie (imienne świadectwa założycielskie) – mogą być wydawane w celu wynagrodzenia usług świadczonych przez założycieli spółki. Akcje charakteryzują się wyższym ryzykiem inwestycyjnym niż papiery wartościowe o charakterze dłużnym, co wynika z tego, że akcje przynoszą właścicielom zmienny dochód. Pierwszym składnikiem dochodu jest dywidenda, której wysokość zależy od zysków spółki. Drugim składnikiem jest różnica pomiędzy ceną sprzedaży akcji na rynku wtórnym a ceną, po której zostały one nabyte. Drugi składnik realizowany jest dopiero w chwili sprzedaży papieru wartościowego. Na rynku wtórnym akcje sprzedawane są po cenie rynkowej, czyli według danego kursu akcji, który może obowiązywać przez pewien czas lub zmieniać się w sposób ciągły. Kurs ten wyznaczany jest poprzez mechanizm podaży i popytu zgłaszanego na dany walor. Wielkość popytu na daną akcje zależy głownie od bieżącej kondycji finansowej spółki oraz od perspektyw jej rozwoju. |