Bu bölümde kısaca İslam Felsefesi'nin tanıtımı yapılacaktır. İSFED üyelerinin katkılarını bekliyoruz.

İSLÂM FELSEFESİ

İslâm felsefesi, Müslüman filozofların ortaya koydukları felsefî düşüncenin genel adıdır. Felsefî bir düşünce olma bakımından İslâm felsefesinin, diğer felsefelerden hiçbir farkı yoktur.  İslâm  felsefesi tabirindeki felsefe ifadesi, Yunan felsefesi Hind felsefesi, Modern çağ felsefesi derken felsefe neyi ifade ederse onu ifade eder; konu ve metot yönünden farklı değildir.

İslâm kültüründe “İslâm Felsefesi” adı verilen, geleneksel felsefî düşünce, hiç şüphesiz İslâm kültür mirasının en zengin ve en geniş bir parçasıdır. Bu felsefî düşüncenin ana hatlarını ve özelliklerini bilmeden, genel İslâm kültürünün bir değerlendirmesini yapmak oldukça zor bir iştir. Bu felsefî düşünceyi bilmeden,  onunla sıkı ilişkisi olan bazı kelâmî, felsefî ve fıkhî meseleleri, onların yapısını tam olarak anlamak mümkün değildir. Bununla ilgili olarak tamamen dinî ilimlerden sayılan özellikle rey’e dayanan tefsir meselelerini bile hakkıyla anlamak mümkün değildir.

İslâm Felsefesi, Batı Kültür Tarihi içinde de büyük bir önemi haizdir. Nasıl klasik Yunan ve Helenistik felsefe bilinmeden İslâm felsefesini iyi bilmek ve  genel kültür tarihi içinde değerlendirmesini yapmak mümkün değilse, İslâm felsefesini bilmeden de, Hıristiyan ve Yahudi felsefesini, Ortaçağ Felsefesini ve XVIII. yüzyıla kadar olan Modern felsefeyi hakkıyla tanımak ve değerlendirmek  aynı şekilde mümkün değildir. Çünkü, İslâm Felsefesinin Batı felsefesine etkisi sanıldığından daha büyüktür. Meselâ, Gazâlîci konumunda olan Clarke ile İbn Rüşdçü konumda olan Leibniz arasındaki tartışmaları, bu tartışmaların şeklini ve yapısını, Gazzâlî ve İbn Rüşd arasındaki tartışmaları bilmeden, hakkıyla anlamak ve değerlendirmek mümkün değildir. Hıristiyanlık, dinî sebeplerle felsefeye karşıydı. Bu olumsuz tutumu özellikle Klasik Yunan Felsefesine yöneltmişlerdi. Bu yüzden Batı âlemi Yunan Felsefesini unutmuştu. İslâm Felsefesi 11. yüzyıldan itibaren Batı dünyasına bu felsefeyi hatırlatmak ve öğretmek rolünü üstlenmiştir. Bundan dolayıdır ki, İslâm Felsefesinin Batı düşüncesinin gelişimine yaptığı bu katkı, onun önemini bir kat daha artırmaktadır. Ortaçağ Hıristiyanlığı, özellikle Skolastik devirde, Aristo’yu sınırlı anlamda  bir mantıkçı olarak tanıyordu; çünkü o devirlerde Batı’da ilim ve araştırmayı inhisarına almış olan kilise, dinî akidelere ters düştüğü gerekçesiyle Aristo’nun başta Metafizik ve Fizik olmak üzere diğer kitaplarının tanınmasına ve okutulmasına müsaade etmiyordu. Batı, gerçek Aristo’yu, onun eserlerinden Arapça’ya tercümeler yaparak eserler veren  ve müslüman filozofların çalışmalarıyla tanıdı. Bu eserler Latince ve diğer yerel dillere çevirmeye başladıkları X. yüzyıldan itibaren Batı Aristo’yu ve Yunan Felsefesini   tanımaya başlamıştır.

Gerçekten İslâm felsefesi, tarihî ve doktrinal gelişimi içinde, hele tasavvufî ve kelâmî düşünce çeşitlerini de içine alacak şekilde bir bütün olarak değerlendirildiğinde, yepyeni meseleler ortaya atan, bu meselelerle birlikte eski Yunan felsefesinin meselelerine yeni çözümler sunan, İslâmî karakteriyle de özgün bir felsefedir. Onun eklektik bir felsefe olması, özgün olmasına mani değildir, yukarıda da belirtildiği üzere, aslında eklektik olmayan hiç bir felsefe ve insan düşüncesi yoktur.

İSLÂM FELSEFESİ TARİHİ

İSLAM FİLOZOFLARI

TEZLER

T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ

İSLAM FELSEFESİ TARİHİ BİLİM DALI TEZ PROJELERİ

 

Danışman: Prof. Dr. Hayrani Altıntaş

 

Yüksek Lisans Tezleri

-Aksu,S., Eflatun’un İslam Felsefesine Etkiler,1999.

-Akyol,A., Musaraatü’l-Felasife’ye göre Şehristani’nin Felsefi Görüşleri, 2003.

-Akyol,İ., Ruh Kavramı,Türk Düşüncesinde Ruh Telakkileri, 1998.

-Ata, U.,Peygamberlerin Düşünce ve Ahlak Gelişimine Katkıları, 1999.

-Bozkurt, Ö., İbn Rüş’de Nedensellik, 2003.

-Çetinkaya,B.A., M. Ş. Günaltay ve Fikriyatı, 1994.

-Çoşar,H., Nihayetü’l-İkdam’a göre Şehristani’nin Felsefi Görüşleri, 2003.

-Deniz, G., Katip Çelebi’nin Eğitim Anlayışı,Ankara Üniversitesi,1992.

-Derin,N., Ö.N.Bilmen’in Ahlak Anlayışı, 2003.

-Eskicioğlu, C., Y.Kemal Beyatlı’nın Dini Düşüncesi, 1998.

-Gencetav,D., Divanı Hikmette Ahlaki Unsurlar, 1999.

-Gülmez, B., Meşşailerde Yaratıcı Kavramı, 2000.

-Gürsoy,A., İbn Sina’nın Gayeci Anlayışı, 2003.

-Hanoğlu,İ., Meşriki,İşraki Hikmet ve İslam Felsefesinin Özgünlüğü, 2003.

-Kabylov,N., Gazali’de varlık Meselesi, 2002.

-Kaplan,H., İslam Düşüncesine Göre Nefs ve Ruh, 1995.

-Keleş,M., Türk-İslam Felsefesinde R. Tevfik Bölükbaşı, 1997.

-Kılıç, C.,Muhammed İkbal’de Felsefi ve Tasavvufi Kavramlar, 1994.

-Maraş, İ., Molla Lütfi’nin Felsefi ve Kelami Görüşleri, 1992.

-Öksüz,R., Safahatta Ahlaki Unsurlar, 1999.

-Pazarlıklı,M., Farabi düşüncesinde Saadetin Temel Kaynakları,2004.

-Saruhan M.S., İslam düşüncesinde İstiare, 1994.

-Şahin,E., K.Cem’de Farabi’nin Eflatun ve Aristo’yu Uzlaştırması,1997.

-Şener, İ., Kutadgubilig’de Felsefi Kavramlar, 1997.

-Uyanık M.,İslam Akaidinde Karşıt Fikirler 1989.

-Üzerovski,E.Ö., Farabi ve Descartes’de Mutluluk, 2004.

-Yalçınkaya,C., İslam Düşüncesinde İyimserlik, 2003.

-Yiğit,H.Ş.,Ahmet Mithat Efendi’nin Felsefi Fikirleri, 2006.

 

Doktora Tezleri :

- Cebecioğlu, E., Hacı Bayram Veli ve Tasavvuf Felsefesi, 1989.

-Ata, U., İbn Sina’da Peygamberlik, 2005.

-Çetinkaya, B.A.,İzmirli İ. Hakkı’ve Felsefi Düşünceleri,1999.

-Deniz, G., Hocazade ve Tusi Tehafütlerinin Karşılaştırlması, 1999.

-Gencetav, D., Ahmet Yesevi’nin Düşünce Sistemi, 2003.

-Göz,K., İslam’da ve Milletlerarası Belgelerde Hürriyet, 2005.

-Kaplan,H.,Fahreddin Razi’nin Düşüncesinde Ruh ve Ahlak, 2001.

-Kılıç, C., Hak dini ve Halk Dini, 2000.

-Maraş, İ.,İdil-Ural Türklerinde Cedidçilik Hareketleri, 2000.

-Saruhan, M.S.,İslam Ahlak Felsefesinde Bilgi ve Hürriyet, 2000.

-Şahin, E., Farabi’nin Zihin Felsefesi, 2003.

-Uyanık, M., Çağdaş İslam Düşüncesinde Bilginin İslamileştirilmesi, 1994.

-Ülger,M., Hoca Abdülkerim Efendi’nin Felsefi Görüşleri, 2007.

 

 

T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ

İSLAM FELSEFESİ TARİHİ BİLİM DALI YÜKSEK LİSANS TEZ PROJELERİ

 

Danışman :Doç. Dr. Mevlüt UYANIK

Ramazan Karaman, Nurettin Topçu’ya Göre İnsanın Yeryüzündeki Varoluş Anlamı

Rukiye Ahıshalı, Türk Düşünce Tarihinde Sezai Karakoç Ve Diriliş Kuramı

Tuba Köksal, Bilgi Edinme Sürecinde Platon Ve Farabi’nin İdealar Kuramının Rolü

Tahsin Yurttaş, Muhammed İkbal Felsefesinde Benlik Kavramı- Zihin Felsefesi Açısından Bir Tahlil

Halime Dalahmetoğlu, İbn Rüşd’de Burhan Kavramının Tahlili

Lütfü Şahin, Sabri Fehmi Ülgener'in Ekonomi Politik Anlayışı Ve…

 

Danışman: Yrd. Doç. Dr. Şaban Haklı

A-BİTMİŞ OLAN TEZLER

1-Münevver Mücahide Yılmaz, “Farabi’de Siyaset-Ahlak İlişkisi”.

2-Özcan Sarıdoğan, “İbn Sina’da Ölümsüzlük Düşüncesi”

3-Feyza Ceyhan Coştu, “Felsefe Mecmuası ve Felsefe ve İçtimaiyat Mecmuası’nın Tahlil ve Tasnifi”.

4-Özgür Demirel, “İbn Sina’da Vahiy”.

5-Zehra Acar, “İbn Haldun’un Tasavvufa ve Felsefeye Eleştirileri”.

6-Bayram Tamtürk, “Farabi’nin Mutluluk Anlayışı”.

B-YAPILMAKTA OLAN TEZLER

1-Emrullah Kılıç, “Ali Fuat Başgil’in Materyalizm’e Bakışı ve Eleştirileri”.

2-Esra Karadavut, “Kınalızade Ali Efendi ve Ahlak-ı Alai Üzerine Bir Tahlil”.

 

Danışman: Yrd. Doç. Dr. Ferit Uslu

A-BİTMİŞ OLAN TEZLER

1. Köksal, Hüseyin, “İbn Sina’da Aşk Kavramı”, Mayıs, 2007.

B-YAPILMAKTA OLAN TEZLER

2. Ünal, Arif, “Erzurumlu İbrahim Hakkı’nın Marifetname’deki Kozmolojik Görüşlerinin Analizi ve Günümüz Bilimi Açısından Değerlendirilmesi”. 

3. Alagöz, Hatice, “S. Hüseyin Nasr’ın Felsefesinde Dini Çoğulculuk”.   

4. Bayıroğlu, Havva, “Farabi’nin Astroloji Hakkındaki Görüşleri ve Günümüz Astrolojisine Etkileri”.

5. Karaman, Fatma, “İsmail Fethi'nin Ruh ve Ahlâkla İlgili Görüşleri”.

6. Yiğit, Hande, “Ömer Hayyam’ da Din ve Tanrı Kavramları”.