GELDERS ARCHIEF

Van vereniging naar ambtelijk pand

door Elio Pelzers

Het gebouw op de tekening bestaat niet meer.

Het is eind jaren zestig afgebroken. Nu staan op deze plek de Bibliotheek Arnhem en het voormalige pand van boekhandel Dekker Van de Vegt in de Koningstraat. Het is het gebouw ‘ De Groote Sociëteit’, de thuishaven van de vereniging De Groote Sociëteit. Deze vereniging bestaat al sinds 1763 en wil het ‘gezellig verkeer’ tussen mensen bevorderen. Het verenigingspand van De Groote Sociëteit dat op de tekening te zien is, werd in 1878 gebouwd, omdat zijn voorganger al enige tijd niet meer voldeed.

Ruimtegebrek, een afgekeurde danszaal (vanwege het gevaar van verzakking) en een slechte ontluchting geselden de vereniging.

Daarom besloot het bestuur in 1876 tot een grondige verbouwing.

De Haagse architect Jan Jacob Weve ( 1852- 1942) won de prijsvraag die de vereniging uitschreef. Zijn plan werd uitgevoerd onder toezicht van een andere architect uit het westen van het land, Constantijn Muysken. Weve zou later directeur gemeentewerken in Nijmegen worden. Het nieuwe pand werd op 30 november 1878 officieel geopend, nadat negen maanden eerder de eerste steen was gelegd door de Arnhemse burgemeester. Tijdens de opening speelde het strijkorkest van het 8ste Regiment Infanterie. Twee dagen later kwamen vijftig gasten naar een feestavond. De tekening van Weve geeft niet een exact beeld van het uiteindelijk gerealiseerde pand. Zo is bijvoorbeeld de voorge•vel anders uitgevoerd.

In 1942 moest de vereniging De Groote Sociëteit op bevel van de Duitse bezetter sluiten. De beheerder verhuurde het gebouw vervolgens aan het Ministerie van Justitie en twee financiële instellingen.

Vanaf 1945 huurde de gemeente Arnhem het pand voor onder andere de huisvesting van de secretarie en de burgerlijke stand. De gemeente kocht het vijf jaar later.

Informatie ontleend aan onder meer: J. Schep. De Groote Sociëteit Arnhem 1763-1993.