DOĞUM KONTROL HAPI

Genellikle sadece "hap" olarak adlandırılan kombine hap estrojen ve progestojen olarak iki hormon içermektedir. Hap kadının yumurtalıklarından her ay bir yumurta salınmasını engellemektedir.

Bu da gebeliğin olamayacağı anlamına gelmektedir. Bu etkisi hapı en etkili doğum kontrol yöntemlerinden biri haline getirmektedir.

DOĞUM KONTROL HAPINI KİMLER KULLANABİLİR?

Kadınların çoğunda doğum kontrol hapı kullanılabilir, ancak aşağıdaki durumlarda hap kullanmamanız gerekmektedir:

• Derin ven trombozu (kan pıhtısı), felç veya kalp krizi geçirdiyseniz
• Ağır karaciğer problemleriniz varsa
• Fokal migren ağrılarınız varsa (özel, şiddetli bir migren türüdür)
• Vajinadan tanı konmamış alışılmışın dışında kanamalarınız oluyorsa

Aşağıdaki durumlarda da hap kullanmamanız daha doğru olacaktır:

• Bebek emziriyorsanız
• Kan basıncı yüksekliği, diyabet, safra kesesi hastalığı, böbrek hastalığı, kan problemleri, tüberküloz, ağır depresyon sorununuz varsa veya başka ilaçlar da kullanıyorsanız
• Meme, rahim, rahim ağzı veya over kanseri (üreme organları) kanseri
• Otuz beş yaşın üzerindeyseniz ve sigara içiyorsanız veya 35 yaşın altındaysanız ama günde 15'ten fazla sigara içiyorsanız

Yukarıdakilerden herhangi biri sizin için de söz konusu ise hap kullanıp kullanmamanız konusunda doktorunuza danışmanız gerekmektedir.

İsmini duyduğunuz diğer haplar ise Minipill veya "ertesi sabah" yada acil haplarıdır. Minipill'de sadece progesteron bulunmaktadır. Kombine hap kadar etkili olmamakla birlikte estrojen kullanamayan kadınlar için uygun bir doğum kontrol yöntemidir. Acil kontraseptif haplar korunmadan ilişkide bulunulduğunda (penis vajinadayken boşalma olduğunda) kullanılırlar. Bu yöntemi hiçbir kontraseptif yöntem kullanmadan ilişkide bulunduğunuz durumlarda kullanabilirsiniz.

HAPLARIN TİPLERİ

Piyasada bulunan haplar çok çeşitlidir. Her kadın kendisi için en uygun hapın hangisi olduğuna karar verebilmek için bir doktor veya sağlık kuruluşuna müracaat etmelidir. Bazı tiplerde paket içindeki her hap aynı miktarda hormon içermektedir. Bazılarında ise haplar içindeki hormon miktarları ay boyunca değişmektedir. Ancak bu hapların tümü gebeliği engellemek üzere aynı yolla etki etmektedirler.

21 GÜN VE 28 GÜNLÜK PAKETLER

Haplar 21 veya 28 günlük paketler halindedirler. Her iki cinsinde de 21 hormon ilacı vardır. Yirmi bir günlük paketleri kullandığınızda her iki paket arasında yedi gün ilaca ara vermelisiniz. Yirmi sekiz günlük paketlerde hormon içermeyen yedi hap (boş hap) bulunmaktadır, böylece siz her gün hapınızı almaya devam ederken vücudunuz hormon kullanmaya ara verecektir. Her iki çeşit hapla da yedi gün boyunca hormon almadığınız bir dönem olacaktır.

PERİYOD ARALIĞINI ATLAMAK

Hap kullanırken bir periyodu atlamak isterseniz bir doktor, hemşire veya sağlık personeline danışınız. Hap kullanırken bir periyodu atlamak vücudunuza herhangi bir zarar vermeyecektir.

HAPA BAŞLAMAK

İlk hap paketinize adet gördüğünüzde başlamalısınız. Paket içinde bulunan prospektüste tam olarak ilacın nasıl kullanılacağı yazılıdır. Genellikle ilk paketinizi kullanırken başlangıçta yedi gün boyunca örneğin kondom gibi bir başka kontraseptif yöntem daha kullanmanız önerilmektedir. Bu konuyu bir doktora yada sağlık personeline danışınız. Doğum kontrol hapı kullanırken bir yandan da cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korunmak için kondom kullanabilirsiniz.

BİR HAPI UNUTTUĞUNUZDA NE YAPACAKSINIZ

• Hapı alma zamanınızın üzerinden 12 saatten daha AZ bir süre geçmişse hatırlar hatırlamaz ilacınızı alıp, bundan sonraki hapı her zaman aldığınız saatte alınız. Gebe kalmaktan korunursunuz.
• On iki saatten daha uzun süre geciktiyseniz yada birden FAZLA hap almayı unuttuysanız yine hatırlar hatırlamaz ilacınızı alıp, bundan sonraki hapı her zaman aldığınız saatte alınız. Daha sonra hapınızı normal zamanında almaya devam ediniz ancak, sonraki yedi gün içinde başka bir kontraseptif yöntem (örneğin kondom) kullanınız.
• Pakette yediden daha az hap kalmışsa yine hatırlar hatırlamaz geri kalan hapları almaya devam ediniz, ancak ilaca ara vermeyiniz. Bir sonraki paketteki hormon içeren haplarla devam ediniz. Hapı unuttuğunuz günden sonraki yedi gün içinde başka bir doğum kontrol yöntemi (örneğin prezervatif) kullanınız veya vajinal ilişkide bulunmayınız.
• Eğer içindeki haplarda değişik miktarlarda hormon içeren bir doğum kontrol hapı kullanıyorsanız bu durumda beklenmeyen vajinal kanamalar görülebilir.İstenmeyen kanamalar olmaksızın gebelikten nasıl korunabileceğinizi öğrenmek için bir doktor, hemşire veya sağlık personeline danışınız.
• Unuttuğunuz haplar konusunda herhangi bir şüpheniz varsa mümkün olan en erken zamanda doktorunuz, hemşireniz veya başka bir sağlık personeline danışınız.

DOĞUM KONTROL HAPLARI NE ZAMAN ETKİLERİNİ GÖSTERMEZLER?

• Diyare veya kusmanız varsa hap sisteme gerektiği gibi geçmeyecektir, bu durumda gebe kalabilirsiniz. Güvenli olması açısından hapları unuttuğunuz zaman davrandığınız gibi davranmalısınız.
• Bazı antibiyotikler ve diğer ilaçların (doğal tedavilerin bile) kullanımı hapın etkisini ortadan kaldırabilir. Herhangi bir ilaç kullandığınızda tavsiye almak için bir doktor, hemşire veya sağlık personeline danışınız. Tam korunma sağlanmıyorsa diğer ilacı aldığınız sürece ve bundan sonraki yedi gün boyunca başka bir kontraseptif yöntem kullanmalısınız.
• Diğer ilaçlar ile sorun olabileceğinden doktorunuza doğum kontrol hapı kullandığınızı söylemelisiniz.

DOĞUM KONTROL HAPI VE SAĞLIĞINIZ

Kadınların çoğunda doğum kontrol hapı kullanırken rahatsızlık görülmemekle birlikte başlangıçta bazı yan etkiler sık görülmektedir. İlaç kullandığınız ilk aylarda periyodlar arasındaki dönemlerde "çekilme" kanamaları, memelerde hassasiyet ve bulantı görülebilir. Bu şikayetler genellikle üçüncü paketinizi kullanırken ortadan kaybolur. Bazı kadınlar hapı her gün aynı saatte aldıklarında kanama paterninde düzelme görüldüğünü ifade etmektedirler. Kilo artışı, cinsel istekte azalma ve huzursuzluk nadir yan etkilerdendir. Bu şikayetler kullandığınız hapa bağlı olabileceği gibi hayatınızdaki diğer faktörlere de bağlı olabilir. Rahatsızlık hissetmeniz halinde bir doktor, hemşire veya diğer sağlık personeline danışınız. Başka bir hap kullanmanız veya diğer bir kontraseptif yöntem kullanmanız önerilebilir.

DOĞUM KONTROL HAPI VE GÜNEŞ

Doğum kontrol hapı bazen özellikle güneşte kaldığınız durumlarda yüzde veya yüze yakın bölgelerde ciltte lekelenmelere neden olabilir. Hap kullanıyorsanız güneşe çıkarken mutlaka şapka giyiniz ve güneşe maruz kalan bölgeler için koruyucu bir güneş kremi (Faktör 30+) kullanınız. Sadece yüzünüze koruyucu sürmek yeterli olmayacaktır. Bu kahverengi renk değişikliği hapı bıraksanız bile aylarca kaybolmayabilir.

SAĞLIKLA İLGİLİ RİSKLER

Doğum kontrol hapına bağlı ciddi sağlık problemleri nadirdir- en tehlikeli olanı kan pıhtılaşmasıdır. Uyarıcı bulgular arasında şiddetli ve ani göğüs ağrısı, bir bacakta yine şiddetli ağrı ve şişlik, ani görme bulanıklığı veya görme kaybı ve ani, şiddetli baş ağrısı sayılabilir. Bu belirtilerden herhangi birinin olması durumunda vakit kaybetmeden doktorunuzu arayınız.

SAĞLIKLA İLGİLİ YARARLI ETKİLERİ

Doğum kontrol hapının sağlığınızla ilgili bazı yararlı etkileri de bulunmaktadır. Doğum kontrol hapı kullanan hastalarda ciddi pelvik enfeksiyonlar, over kanseri, endometriyum kanseri (rahimin iç dokusu), anemi, kanserle ilişkili olmayan meme kitleleri ve yumurtalık kistleri daha az görülmektedir.

Doğum kontrol hapı kullanırken adetler daha ağrısız, kanama daha hafif ve düzenli ve premenstrüel sendrom şikayetleri daha az olur. Aknelerde de iyileşme görülebilir.

CERRAHİ BİR OPERASYON UYGULANACAKSA

Cerrahi bir operasyon uygulanacağından haberiniz olduğunda doktorunuzu hap kullandığınızdan haberdar ediniz. Doktorunuz ya size pıhtılaşmayı engelleyecek bir ilaç verecektir yada major bir cerrahi işlem için hastaneye yatmadan dört ile altı hafta önce ilacı kesmenizi ve başka bir korunma yöntem kullanmanızı önerecektir.

Yine sizi yatağa bağlayan bir hastalığınız varsa veya bacağınızda alçı uygulanmışsa hap kullanmayı kesip başka bir kontraseptif yöntem kullanmalısınız.

TIBBİ KONTROLLER

Her yıl ilaç reçeteniz yenilenirken kan basıncınız ölçülmeli ve 40 yaş üzerindeyseniz yine yılda bir kez meme muayeneniz yapılmalıdır (40 yaş altında semptomlarınız yok veya meme kanseri yönünden aile öykünüz negatif ise iki yılda bir kez meme muayenesi yapılması önerilmektedir). Yine tüm kadınlara iki yılda bir Pap smear testi yapılmalıdır. Her ay kendi kendinize meme muayenesi yapmayı ihmal etmeyiniz. Meme muayenenizi kendiniz yapabilmeniz için bir doktor, hemşire veya sağlık personelinden bir kitapçık isteyiniz.

ADETLER VE DOĞUM KONTROL HAPI

Doğum kontrol hapı kullanırken adet kanamalarınız daha koyu renkli ve daha az miktarda olabilir. Adet kanaması genellikle paket içindeki hormon içeren hapları bitirdikten sonra birkaç gün içinde başlar.

BİR ADETİNİZ ATLARSA

Doğum kontrol hapı kullanırken bazen bir adetinizi görmeyebilirsiniz. İlacı doğru kullandığınızdan eminseniz, hapın etki etmemesi veya gebe olmanız için bir neden de yoksa hapınızı her zamanki gibi almaya devam ediniz. İkinci bir adet döneminizde de aynı sorun tekrarlanırsa veya bulantı gibi gebelik belirtileri varsa doktorunuza veya bir sağlık kurumuna başvurunuz.

HAPTAN SONRA GEBELİK

Gebe kalmak isteyen kadınların çoğunluğu hapı kestikten sonraki 6 ay içinde gebe kalmaktadırlar. Adet kanamaları ilacı kestikten üç veya dört ay sonra başlamamış olan kadınların bir doktor, hemşire veya sağlık personeli ile görüşmelerinde yarar vardır.