Eind 2010 stelde een achterkleindochter van Albert Cognie een reeks foto's en andere documentatie ter beschikking van het Fonds Vanbiervliet. Dat het tot mei 2012 geduurd heeft eer een selectie hiervan getoond werd in de kastjes aan de ingang van de leeszaal van de Kortrijkse stadsbibliotheek, heeft o.m. te maken met een (nog steeds vruchteloze) zoektocht naar informatie over de Kortrijkse Kleermakersbond, waarvan Albert Cognie stichter-voorzitter was. Het grootste deel van de collectie (en wat aanvullende informatie) kan bekeken worden op Flickr (gebruik zonodig de zoekterm 'Cognie'). Aanvullende informatie is welkom. Wie geregistreerd is bij www.flickr.com kan zelf commentaar toevoegen, anderen kunnen de inlichtingen opsturen aan de auteur van deze tekst.

Albert Cognie werd geboren te Geraardsbergen op 17 maart 1880 en overleed te Kortrijk op 3 november 1955. De schrijfwijzen Coignie, Cagnie e.a. zijn vermoedelijk varianten van dezelfde naam.

Esperanto in Kortrijk

Reeds in het begin van de twintigste eeuw waren er Esperantosprekers in Kortrijk en omgeving. M. Seynaeve (3, rue de l'Avenir) was in 1902 mede-oprichter van La Belga Sonorilo, het eerste Belgische Esperantotijdschrift. Een jaarboek van 1910 vermeld belangrijke kernen in Kortrijk (met o.m. de student P. Mattelaer, die in Leuven een groep zou oprichten) en Wevelgem. 'Geïsoleerde' esperantisten waren er in Zwevegem (onderwijzer A. Coeman) en Heule (J. Verbrugghe).

In 1914 was er in Kortrijk een club met de naam Ĉiam Antaŭen (Steeds Voorwaarts). Voorzitter was Van de Putte. Spoorwegbediende Urbain Demey was secretaris. Twintig geïnteresseerden schreven zich in voor een cursus. Meer gegevens over deze club werden nog niet teruggevonden.

Omstreeks 1930 kende de Esperantobeweging in Vlaanderen een grote bloei. Dit was te danken aan twee factoren. Enerzijds was er in Vlaanderen ongenoegen over de leiding van de Belga Ligo Esperantista, die bij enkele officiële manifestaties in Vlaanderen een te grote rol aan het Frans toebedeeld had. Anderzijds had András Cseh toen veel succes met een nieuwe methode om Esperanto aan grote groepen aan te leren. Als gevolg hiervan werden overal in Vlaanderen cursussen georganiseerd en groepen opgericht.

 Anna Nedergaard en Karolo Ŝolc zijn enkele van de lesgevers volgens de Cseh-methode die in Vlaanderen actief waren.

Albert Cognie was van bij het begin lid van de Kortrijkse Esperantogroep La Konkordo. Hij was medestichter, beheerder en sponsor van enkele Vlaamse Esperantoverenigingen.

Meester-kleermaker

Beroepshalve was Albert Cognie meester-kleermaker. Hij had in Kortrijk een atelier met meerdere werknemers.

Dit was toen een courant beroep. De 'Wegwijzer' van 1932 vermeldt een veertigtal kleermakers in Kortrijk, waaronder volgende (bijna-) naamgenoten (die echter geen familie zouden zijn):
- Cognie, Moskroenstraat
- Coigné A., IJzerweglaan
- Coigné Cyr., Toekomststraat
- Coigné, Sweveghemstraat
- Coigné, Dreef ter Ackere
Er was ook een Dehaen en een Mattelaer.

De 'Algemene Gids voor West-Vlaanderen' van 1947 vermeldt, onder de dan ongeveer vijftig Kortrijkse kleermakers, nog maar één naamgenoot: Cognie A., F. v. Elzaslaan 46 (dus onze Albert Cognie).
en telkens tweemaal een Dehaen en een Mattelaere (met e).

Het onlangs gepubliceerde rapport Sociaal-economische streekstudie Midden- en Zuid-West-Vlaanderen (1840-1970) beschrijft dit als een typische activiteit voor de regio Roeselare-Kortrijk.

Enkele verloren gewaande foto's van zijn atelier werden in oktober 2011 ontdekt in het Vlasmuseum te Kortrijk. In de kranten uit die periode werd gezocht naar vermelding of publiciteit van dit atelier, maar er werd niets gevonden. De collectie van de stadsblibliotheek is echter niet volledig. Het is ook mogelijk dat het atelier niet voor particulieren werkte, maar alleen aan winkels leverde, zodat publiciteit niet nodig was.




Een Kortrijkse kleermakersbond?

Volgens het overlijdensbericht was Albert Cognie stichter-voorzitter en ere-voorzitter van de Kortrijkse Meester-Kleermakersbond. Gezien het aantal kleermakers in Kortrijk en omgeving is het bestaan van een dergelijk bond voor de hand liggend, maar er kon nog geen enkel spoor teruggevonden worden.

Alle bijkomende informatie is welkom bij roland.rotsaert@gmail.com. (9.5.2012)