Oranjekenaol Zuudveld
As ik over het Oranjekenaol bij Zuudveld rie komt er geregeld veul herinneringen naor boven. Mooie en malle. Het Oranjekenaol Zuudveld, toen nog bij cafe Luuks Koops. Met rechts richting Zwiggelter brugge en links het Orveltersluus aj tenminste van Elp an komt en de brug over richting Westerbörk gaot. Al meer dan vieftig jaor bin ik daor weg, mien herinneringen bint dan ook van het kind wezen.
Sunterklaos op peerd b.v. gungen wij van de Elperschoel daor bij de brugge ophalen. Dan was het al echt winter, de schimmel leup dan op proppen, want miestal was het dan ook al glad op straot. Wij leuten oes wies maken dat de goedheilig man met de boot ankommen was. Dat de schepen al bevreuren in het water lagen drung denk ik niet tot oes deur. Wij hebt toendertied hiel wat hardlopen had op het Oranjekenaol’. Met koek en zeupie. En ook heb ik metmaakt dat de Elpermuziek St.Cecilia daor speulde as er veur de groten scheuvellopen en prikslee wedstrieden hölden weuren.
Ook kan ik mij nog herinneren dat er vlak bij de brugge een schippers jongen verdrunken is umdat het ies nog niet goed kun holden. Dat was under `t volk een grote schrik. Achter cafe Koops stund een grote loods. Daor weur per schip kuunstmest bezörgd. In `t veurjaor was het dan ook een komen en gaon van boeren um kuunstmest te halen. In `t naojaor weuren er eerpels ofleverd bij een schip. En in de winter weur er törf verscheept. Um die reden is vrogger ook het Oranjekenaol graven. In 1855 met de vervening in Schoonoord is toen daor het eerste kind al geboren.
Het was een hiel mooi gezicht as er een zeilschip deur het kenaol vaarde. Gelukkig hef de bekende schilder Dozy daor nog mooie schilderijen en tekeningen van maakt. Maar ook van het Oranjekenaol zölf. As er een schip an kwam, bleus de schipper op de snikketoeter. De brugwachter kwam er dan an en dreide de brugge lös. Hij had een stok met een touwgie, met daoran een klompie. Dat weur de schipper toelangd en die deed daor dan het z.g.n. tolgeld in. Verscheiden keer heb ik zeen dat de schipper en zien kinder in het zeel hungen um het schip lös te kriegen en um varende te holden. Dat gung voetie veur voetie, bar zwaor wark. De vrouw stund miestal an het roer.
Later kwam de scheepsjager, met een ofgericht peerd. Die dat wark precies kende en anvuulde. De scheepsjager lustte geern een borreltie naor zo`n zwaore tocht. Bij iedere brugge stund wal een cafegie. En daor was hij dan ook een hiele zet.`k Zie nog zo het peerd veur me met een haverzak um de nak staon. Die had vanzölfs ook wal zin in wat. Op Zuudveld hebt wij as Elper schoelkinder ok nog schoel had. In het leste jaor van de oorlog hadden wij in het dörpscafe Boer in Elp schoel, umdat de echte schoel zo iniens vol zat met duutse soldaoten. Dat hef een half jaor duurd, toen dat ook vorderd weur. Dus toen mus het mar naor cafe Koops op Zuudveld an. Dat hef maor een week of wat duurd, want toen mussen de underwiezers zo iniens naor de TOT loopgraven maken op de Smilde.
Vlak veur de bevrijding weuren de ramen van cafe Koops dicht spiekerd, want de brugge over `t kenaol weur opblaozen. Er weur ontzettend veul scheuten. Wij kunnen dat dudelijk heuren in Elp en waren bang en zaten met de buren in de schoelkelder, maakt van stroopakken under der grond.
Alles met mekaar hef het as kind zoveul indruk op je maakt dat je het nooit meer vergeet.
Janny Kok-Wolbers / Ruinen - Mei 2009
