|
De Elper schaop geet uut staat onder de foto. Elp omstreeks 1920 met de schaapskudde van het dorp klaar om met de herder naar het veld te trekken.
In de twintiger jaren werd de schapenhouderij voor de Elper boer minder belangrijk, door de invoering van de kunstmest. Het Drentse heideschaap heeft de boer eeuwen lang gediend voor het leveren van mest, wol en vlees. Een schapenras van meer dan 6000 jaren oud, en in de zesde eeuw hier ingevoerd vanuit Azie.
Toen de kunstmest de schapenmest grotendeels had verdrongen, en de heidevelden werden ontgonnen verdween het schaap langzaam van de heidevelden.
De laatste schaapherder van Elp was Hendrik de Wit. Zijn neef Hilbert de Wit was de laatste van Benneveld. Alleen uit toeristisch oogpunt worden in Drenthe nog schaapskuddes gehouden, zoals in Orvelte, Ruinen, Exloo, Balloo, Havelte en in de Klencke nabij Oosterhesselen.
's Nachts stonden de schapen bij de eigen boer op stal, zodat de mest verzameld kon worden. De kudden kenden hun grootste omvang in de tweede helft van de 19e eeuw, met soms wel meer dan 1000 schapen per dorp.
In vroeger eeuwen nam het schaap een minder belangrijke plaats in en was het rund veel belangrijker. Het waren de enorme schaapskudden die de heidevelden sterk uitputten en zorgden dat er geen bomen meer groeiden. Het beeld van de uitgestrekte paarse heide is dan ook pas in de vorige eeuw ontstaan. Het veld was voordien veel grassiger en boomrijker.
De scheper en de 'meeheer' (medeherder) te Elp, omstreeks 1910. De meeheer was het hulpje van de scheper. Veelal waren dit schoolverzuimende kinderen, die overigens op kosten van de dorpagemeenschap werden aangesteld. De kudden bestonden in de 19e eeuw soms wel uit 1200 tot 1500 schapen; er waren wel schepers die er meer dan 2000 'voor de stok' hadden.
Wanneer de schapen liepen te grazen, dan kon de scheper rustig voort met zijn breiwerk. De breipen gestoken in de breischede en leunend op zijn schepersstaf, waakte de scheper al breiende over zijn kudde. Het breiwerk vervaardigde hij overigens in opdracht.
Elke scheper had een messing schepershoorn om zijn nek hangen, waarmee hij 's morgens aan de schapenhouders het signaal gaf dat zij hun kooien moesten openen.
Geraadpleegde bronnen: Elp in vroeger dagen / 2002
Tien eeuwen Drenthe / 1987
Kijk ook op het Blog Elp-Zuidveld: In vroeger dagen Schapen wassen:
De zun was warm;
t' was gloepens hiet;
de mensen waren nat van 't zwiet |
 De Elper schaop geet uut, Elp 1920
 Schapen op de Drentse heide nabij Elp
 De scheper en zijn meeheer
 Schapen wassen in Elp begin jaren vijftig
|
|
|
  Website ELPER revue |
Het Oude Dorp Elp >
In Vroeger Dagen |