SPECIALE FOTOCORRECTIES BUITEN PICASA OM (10-01-10)

Als je net een serie nieuwe foto’s hebt toegevoegd aan jouw actuele jaarmap, dan is - na verwijdering van de minder geslaagde foto’s – het eerste wat je altijd moet doen (en helaas zelden wordt gedaan) die foto’s een kleine opknapbeurt geven, want het zou toch wel een wonder wezen als ze allemaal volmaakt uit je camera rollen.

Dat kan prima met de in Picasa beschikbare correcties, waarbij rechtzetten en bijsnijden de voornaamste zijn – zie op deze site bijvoorbeeld Importeren en verwerken.

Maar naarmate je daarmee meer ervaring krijgt (en dus ook sneller kunt werken), zul je ook zien dat je niet alle opnamen zo kunt krijgen zoals je eigenlijk zou willen en dat komt dan meestal door twee storende fouten waarvoor Picasa (nog) geen correcties biedt, namelijk perspectivische vertekening en dat dan vaak in combinatie met lensvertekening.

Het eerste is eigenlijk geen vertekening, maar een natuurlijk optisch fenomeen dat er voor zorgt dat wat op je platte foto eigenlijk een rechthoek of vierkant had moeten zijn, een scheef trapezium is geworden omdat je er bij het fotograferen niet recht voor stond. Meestal is dat onvermijdelijk, want we richten onze camera’s vanzelf een beetje omhoog (of omlaag) om “alles erop te krijgen” en daarbij staan we dan meestal ook niet precies voor het midden van ons onderwerp, want dat is erg moeilijk te schatten.

Het tweede is wel een vertekening, namelijk een bekende lensfout van zoomlenzen in de groothoekstand waardoor rechte lijnen “bol” zijn en dat heet “tonvertekening”. In de tele­stand kunnen die lijnen een beetje “hol” zijn en dat heet dan “kussenvertekening”.

Opmerking: ook bij de zoomlenzen van dure (semi-)professionele camera’s zal deze verte­kening optreden, alleen in veel mindere mate en daardoor meestal niet zo opvallend.

Hieronder zie je een subtiel voorbeeld, gemaakt bij Pamukale in Turkije: 

 

Deze foto is niet eens zo erg “fout”, maar je ziet dat de zijden van het rechthoekige bord een beetje bol zijn en dat de onderzijde schever is dan de bovenzijde. De ervaring leert dat deze kleine gebreken vaak meer storen dan “flink scheef”: dat moet je accepteren omdat er niet tegenop te corrigeren valt zonder onnatuurlijke resultaten te krijgen (zie voorbeeld 3).

Opmerking: het is heel goed mogelijk dat je dit soort “foutjes” niet storend vindt, net zo min als een “scheve horizon” enzovoort. Dan kun je nu beter stoppen met lezen, want het wordt een ingewikkeld verhaal dat alleen bedoeld is voor echte fotoliefhebbers.

De vraag is dus: kun je hieraan op een eenvoudige manier iets doen zonder dat je meteen moet overschakelen naar dure en/of ingewikkelde programma’s, want het gaat meestal maar om één enkele opnamen in een serie die zulke speciale correcties behoeven en daarvoor ga je geen 999 euro uitgeven. De oplossing die ik hierna beschrijf gaat uit van XnView waaraan een Photoshop-plugin voor perspectiefcorrectie van Martin Vicanek is toegevoegd en dat zijn gratis programma’s die deze klus (in samen met Picasa) uitstekend kunnen klaren.

Opmerking: later beschrijf ik wel hoe je deze programma’s moet downloaden en installeren, maar nu ga ik er even vanuit dat ze al operationeel zijn – uiteraard in Windows. Ook ga ik er vanuit dat je al Picasa-gebruiker bent en dat programma ook als hoofd-programma gebruikt bij het beheer van je fotoverzameling - dus niet alleen voor incidentele klusjes.

Correctiestappen

Je moet natuurlijk in Picasa gewoon proberen of je met de normale correcties een bevredi­gend resultaat kunt bereiken, want als dat zo is hoef je verder niets te doen. Maar als dat on­voldoende lukt (meestal zie je dat meteen), klik dat met de rechter muisknop op de foto en kies dan Openen met…XnView for Windows. Je ziet dan dit:

Kies dan Filter > Adobe Photoshop Plugin… want dan verschijnt dit keuzevenstertje:

Kies daarin Perspective transformations en klik op Start. Dan verschijnt er een nieuw venstertje binnen XnView dat je naar het midden kunt slepen. Dat is dus de plugin en daar­mee moet je het nu even doen en dat lijkt ingewikkelder dan het is:

Het fijne is dat deze plugin ook de lensvertekening kan compenseren en daar begin je dan ook mee door het Debarrel-schuifje iets naar rechts te slepen om de bolling weg te werken:

Een correctiegetal van 10-20 is meestal voldoende en zo precies komt het niet (het moet “op het oog”). Bij kussenvertekening (holle lijnen) moet je een negatief getal zoals –10 kiezen.

De volgende stap is de feitelijke perspectiefcorrectie – in dit geval nodig omdat het bord een beetje “scheluw” op de foto staat. Je begint in het vakje waar altijd Vertical lines staat en omdat het bord een perfecte rechthoek moet worden, kies je daar Rectangle.

Opmerking: het is niet duidelijk waarvoor de optie Parallogram dient. Martin Vicanek zegt daar zelf over dat het een noodoplossing is voor de situaties waarbij het niet mogelijk is om precies aan te geven waar de hoekpunten van de rechthoek liggen.

Nu klik je op Set en vervolgens in de afgebeelde minifoto op de vier hoekpunten van het bord, maar wel in de juiste volgorde: linksboven, linksonder, rechtsonder en rechtsboven. Dan verschijnt er een rode rechthoek die je nog preciezer kunt positioneren door daarna op het knopje Snap te klikken, want dan zoekt de plugin automatisch naar de dichtstbijzijnde lijnen in je onderwerp (dat kan ook fout gaan en dan moet je moet Reset klikken):

Dan klik je daarnaast op het knopje Apply en dan zie je onmiddellijk een echte rechthoek ontstaan en krijgt de foto scheve randen (hier nog erg bescheiden):

Ook zie je daaronder 4 blauwe stroken met informatie over de gebruikte correcties voor de brandpuntsafstand (focal lenght), de hoekcorrectie (rotate), de horizontale (pan) en verticale (tilt) richting van de optische as. Daaraan hoef je verder geen aandacht te schenken, maar je kunt er wel aan zien dat ik mijn camera 0,7 graden scheef heb gehouden en 1,8 naar rechts heb gericht en 4,2 graden omhoog. Dat zijn zulke kleine afwijkingen, dat het begrijpelijk is dat je het hoogstens bij toeval beter had kunnen doen.

Je zou nu met de cropfaciliteit de zwarte schuine hoeken automatisch weg kunnen snijden, maar het is beter om die nog even te laten staan (zie verder). Dus je kunt nu onderaan meteen op OK om de feitelijke correctie te starten. Het venster van de plugin verdwijnt dan en na een tiental seconden verschijnt de gecorrigeerde foto (met schuine kanten) in het venster van XnView en kun je het kleine venstertje van Plugin-beheer laten verdwijnen door op OK te klikken.

Je kunt de verdere afwerking in XnView doen, maar dat gaat veel gemakkelijker in Picasa, dus je moet eerst nu de gecorrigeerde foto opslaan voordat je XnView kunt sluiten.

Dat gaat via het derde knopje (diskettesymbooltje) linksboven (Opslaan als):

Dan verschijnt het venstertje van de map van waaruit je bent gestart (dat is handig en moet je beslist niet veranderen) en het is dan belangrijk om achter de bestandsnaam een letter A toe te voegen ten teken dat het om een ander bestand gaat:

  

Opmerking: het is de eerste keer van belang om even naar de opslagopties te kijken en de kwaliteit op 90 of 95 in te stellen als dat al niet het geval is. Beter heeft geen zin.

Je kunt dan op Opslaan klikken of op de Enter-toets drukken en XnView afsluiten. De ge­corrigeerde foto verschijnt dan in het Picasa-venster van waaruit je bent gestart. Maar het kan zijn dat je hem niet ziet omdat de foto helemaal onderaan in de betreffende map is toe­gevoegd. Sleep hem dan naar boven tot hij naast de originele foto komt te staan.

Dubbelklik nu op de gecorrigeerde foto en kies dan Bijsnijden. Kies altijd de instelling Hand­matig en zoek dan naar de beste uitsnede zoals je hopelijk al gewend bent om te doen:

Opmerking: in eerste instantie gaat het er natuurlijk om de scheve zwarte hoeken weg te snijden, maar het kan zijn dat er meer weg moet, bijvoorbeeld om een symmetrisch resultaat te krijgen. En een enkele keer kan het zelfs nodig zijn om een scheve rand toch te laten staan omdat de foto anders te smal wordt. Dat lijkt raar, maar dat valt heel erg mee.

Er kunnen nog andere correcties nodig zijn zoals contrast, helderheid en scherpte en die kunnen zoals gebruikelijk na bijsnijden worden uitgevoerd en daarmee is die foto klaar.

En dan is dit het resultaat: links de ongecorrigeerde foto, rechts de gecorrigeerde. Velen zullen zeggen: was dat nu al die extra moeite waard, maar het is niet veel moeite en zelfs al is het verschil klein, het resultaat is meestal beter:

 >

  

Dan volgt nu een belangrijke beslissing: één van de twee moet weg en dat is in dit geval de linker. Maar dat is wel je origineel (zelfs al heb je dat alleen in Picasa gecorrigeerd) en daar kun je dan nooit meer naar terug, tenzij je dat bestand via Picasa naar een reservemap ver­plaatst. Maar dat is eigenlijk overdreven, want waarom zou je na een jaar ineens ontevreden over de rechter foto zijn. Kortom: gewoon kiezen en niet meer over mieren.

Andere voorbeelden

Zo’n duidelijke rechthoek als hierboven zul je zelden aantreffen en daarom zul je meestal moeten volstaan met het aangeven van twee lijnen in een foto die idealiter rechtop (dus ook parallel) zouden moeten staan. Dus vandaar de standaard keuze voor Vertical lines en daarvan geef ik hieronder een drietal voorbeelden en daarbij gaat het (zoals meestal) om foto’s van (mooie) gebouwen zoals oude (en soms nieuwe) kerken en torens, historische panden en ook om interieurfoto’s in je eigen woning – zelfs als het om gewone familiekiekjes gaat, maar waarop een kast in de achtergrond toch wel erg scheef staat. Want in feite betekent dit dat je de personen op de voorgrond ook vanuit een rare hoek hebt genomen, dus die zijn ook enigszins vertekend.

Voorbeeld 1

Het interieur van de kleine gotische kerk hieronder valt als het ware achterover omdat ik mijn camera toch behoorlijk omhoog heb moeten richten om nog een deel van het plafond erop te kunnen krijgen. De tonvertekening was bescheiden en alleen in de rechter zuil zichtbaar:

Hier zijn dus twee rode referentielijnen voldoende om de kerk rechtop te zetten en zijn statig­heid te hergeven, want de hoogte heeft dan zijn oorspronkelijke afmeting terug. De rechter foto is dus nu duidelijk de winnaar en dat met zo’n geringe extra inspanning:

 >

Voorbeeld 2