Twee getuigenissen van vluchtelingen. Het hadden er duizenden kunnen zijn... "Zolang er geen politieke oplossing is, hebben de twee staten (Spanje en Frankrijk) de macht te doen en laten wat ze willen. Zij hebben alleen misprijzen voor de wetten en voor onze rechten." Getuigenis van Xenpe  In 1972 is Franco nog altijd aan de macht in Spanje. Om zijn familie te beschermen, trekt Xenpe de "Muga" over naar Iparralde, samen met zijn vrouw en zijn twee kinderen van 4 en 6. Hij installeert er zich en vindt er werk. Zijn aanvraag om het statuut van politiek vluchteling te krijgen, wordt goedgekeurd door middel van een vluchtelingenkaart. Tot tweemaal toe wordt zijn verblijfsvergunning verlengd, omdat het regime van Franco officieel erkend wordt als zijnde een dictatuur. Maar in 1981 wordt zijn statuut van vluchteling ingetrokken, zonder verdere uitleg. Wij weten beter: "Bij de dood van Franco werd aangekondigd dat de democratie in Hegoalde hersteld was, zelfs al waren het dezelfde Franco-getrouwen die de macht in handen hadden, voornamelijk in de juridisch-politionele sector. Maar de democratie was daar en dus was het onmogelijk dat er nog vluchtelingen bestonden!" Xenpe zette zijn leven verder in Iparralde en een derde kindje kwam de familie vervoegen. Hij verklaart:" Door ons werk en ons leven in Iparralde namen wij deel aan het sociale leven. Maar Parijs zag dit anders en als gevolg van de ondertekende akkoorden met Spanje begonnen de arrestaties en de uitwijzingen." Eén van verschillende maatregelen uitgewerkt door de Franse regering was het verblijfsverbod en het verbod te vertoeven in de 9 departementen grenzend aan Hegoalde. Xenpe wilde verder leven met de zijnen, met zijn vrienden en blijven werken in Hendaye. Maar aan deze situatie werd abrupt een einde gemaakt. In 1983 deed GAL haar intrede. Bij Pedro Sanchez, betrokken bij de ontvoering van Segundo Marey, werden foto's van verscheidene vluchtelingen gevonden. "De Franse politie liet mij weten dat ik op één van die foto's stond. Dat ogenblik kwam heel hard aan voor mij, want nu moest ik wel mijn gewoontes en mijn werk opgeven om het leven van mijn familie en van mezelf in veiligheid te brengen." Xenpe verdween uit het openbare leven in Iparralde. Eerst leefde hij ondergedoken bij vrienden, en later in 1987 vertrok hij naar Algerije, om daar zo goed als mogelijk een nieuw leven op te bouwen. Hij dacht dat dit een minder moment van korte duur zou zijn, maar zijn ballingschap duurde tot 1996! De mislukking van de onderhandelingen tussen ETA en de regering (in Algiers) brachten met zich mee dat hij gedeporteerd werd naar Cabo Verde (Kaapverdische Eilanden), Afrika. Hij leefde er twee jaar. Alhoewel hij geen fysische folteringen had meegemaakt, leed hij heel hard onder de scheiding van zijn familie gedurende al die jaren. De psychische aftakeling brachten ernstige hartkwalen met zich mee en om zich te verzorgen reisde hij naar Cuba, waar hij nog eens 6 jaar in eenzaamheid verbleef. Vandaag leeft Senpe in Euskal Herria, met zijn familie, en hij hoopt op zijn 63 dat men hem eindelijk eens toelaat zijn eigen leven te leiden... bij zijn eigen volk... Getuigenis van Jon Jon kwam toe in Iparralde in 1982. De Spaanse politie had één van zijn vrienden gearresteerd, en Jon opteerde ervoor te vluchten, liever dan in de handen vallen van folteraars. Hij moest van nul af aan beginnen en vond een post als leraar, een beroep dat hij al uitoefende in Hegoalde. Op die manier dacht hij hij nieuw en normaal leven te kunnen opbouwen. Maar ook in zijn geval werd die droom vlug aan diggelen geslagen. Met de komst van GAL, voorbereid door de Spaanse politie en ondersteund door Franse functionarissen, werd het voor hem onmogelijk dit leven verder te zetten. Hij ruilde zijn vaste job om als vervanger te fungeren in de scholen. Daarbij was het bijzonder riskant om iedere morgen en avond hetzelfde parcours naar school of naar huis te nemen. Maar hij wilde van geen terugwijken weten, en ging gewoon door met onderwijzen. Meer dan eens bleef hij op school slapen om zo de risico's op aanslagen tot een minimum te beperken. "Ik had besloten een leven te leiden van dag tot dag. Als vervanger in verscheidene scholen, kon ik ook vermijden dat ik altijd hetzelfde traject moest afleggen", herinnerde hij zich. |