Jose Luis Alvarez Enparantza, beter gekend als “Txillardegi”, werd geboren in de wijk Antiguo in San Sebastián, op 27 september 1929.

In 1948 begon hij op eigen kracht de Baskische taal, het Euskara, te leren. Een taal die zijn familie totaal vreemd was. Omstreeks die tijd, gedurende zijn ingenieursstudies in Bilbao, participeerde hij ook in verscheidene nationalistische jeugdbewegingen,met als resultaat een eerste verblijf in de gevangenis. Samen met andere studenten, die zoals hijzelf, de toenmalige houding van de Partido Nacionalista Vasco als steriel beschouwden, richtte hij de groep EKIN op, die later eind 1958, begin 1959 zou uitmonden in het ontstaan van ETA.   

Intussen had hij de liefde voor het Euskara allerminst verloren, en bezorgde hij in 1957, met de uitgave van de existentialistische roman “Leturiaren Egunkari Ezkutua” ( El diario secreto de Leturia), de Baskische literatuur een nieuwe en modernere dimensie.        
In de proloog onderstreept Koldo Mitxelena (*) de grote invloed van dit werk voor de Baskische literatuur. En dit was zeker niet ongegrond. Leturia was het eerste controversiële personage in de literatuur dat door de monoloogvorm een nieuwe techniek in de vertelkunst naar voren bracht. Om die reden, en nog een paar andere, werd de roman beschouwd als de eerste moderne roman in het Euskara.

(*) Koldo Mitxelena Elissalt (ook bekend als Luis Michelena of Koldobika Mitxelena) -Rentería, 1915 - San Sebastián, 1987- was een Baskisch taalkundige. Hij doctoreerde in  1959 in de ‘Letteren en Wijsbegeerte’, een studie die hij in de gevangenis begonnen was. In 1958 werd hij professor Baskische Taal en Literatuur aan de Universiteit van Salamanca (de 1ste professor Baskische Taal en Literatuur aan een Spaanse universiteit). In 1978 krijgt hij de faculteit Filologie aan de Universiteit van País Vasco onder zijn bevoegdheid. Als lid van de Academia de la Lengua Vasca (Euskaltzaindia), werd hij beschouwd als één van meest toonaangevende figuren in de Baskische taal.

Jose Luis Alvarez Enparantza werd om redenen van zijn militantschap terug gearresteerd en in 1961 vertrok hij in ballingschap. Of het nu in Iparralde was, of in Parijs of in Brussel, immer bleef hij trouw aan zijn schrijversprofiel en aan zijn politiek engagement. Hij bleef samenwerken met de Academia de la Lengua Vasca en was één van de promotoren (samen met Koldo Mitxelena) van een eenvormige Baskische taal (er waren verschillende soorten Euskara, afhankelijk van de plaats waar men woonde). Dus een Algemeen Beschaafd Baskisch (Euskara Batua).

In 1967 verliet “Txillardegi” ETA en in 1977 (bij zijn terugkeer naar Hegoalde) werd hij één van de medeoprichters van de politieke partij ESB-Euskal Sozialista Biltzarrea (Convergencia Socialista Vasca). Een paar jaar later werd hij senator voor de politieke partij HB-Herri Batasuna.   

Meerdere malen werd zijn voordracht als lid van de Academia de la Lengua Vasca (Euskaltzaindia), omwille van zijn politieke opvattingen, tegengewerkt. En tenslotte verzette hij zich vrijwillig, als protest hiertegen, tegen iedere verdere voordracht als lid van de Academie.

Dubbelinterview naar aanleiding van 50 jaar ETA,

verschenen in HUMO