 Iparretarrak (IK) is een Baskische, politiek-militaire organisatie, die streeft naar onafhankelijkheid, die socialistisch is en die eigen is aan Iparralde, en zag het levenslicht in 1972. De interne (en later externe) publicaties verschenen op stencils en de uitgace kreegde naam "Ildo". Hun eerste actie was gericht tegen het medisch-pedagogisch centrum "La Rosée" te Banka in Baigorri. Tussen december 1973 en november 1976 bleef het relatief rustig, tot een auto van een industrieel uit Maule in brand gestoken werd. In de volgende jaren voerden zij 13 sabotagedaden uit tot zij in juni 1979 voor het eerst explosieven gebruikten tegen de subprefectuur van Baiona. Op 28 december 1979 probeerden ze een kazerne in aanbouw van de CRS op te blazen. Op 26 maart 1980 kwamen twee militanten, Txomin Olhagarai en Ramuntxo Arruiz, om toen ze een bom wilden plaatsen onder de wagen van de subprefect van Baiona. In mei 1981 kwam François Mitterrand aan de macht en beloofde een eigen departement voor Iparralde. IK verspreidde een speciale uitgave van Ildo waarin ze stelden dat dat er geen wapenstilstand kwam, zolang de regering haar belofte niet had waargemaakt. Nochtans bleef het tussen oktober 1981 en maart 1983 rustig in Iparralde. En toch had er een aanslag plaatsgevonden: in maart 1982 werden in Baigori twee CRS-agenten, Jacques Bouyer en Bernard Roussarie, vermoord. Alhoewel het doodseskader BVE de aanslag opeiste en zowel IK als ETAm zich er van distantieerden, werd door de pers de aanslag in de schoenen van de linkse abertzales geschoven. Hiervoor werden Filipe Bidart en Gaby Mouesca op 10 november 1992 veroordeeld. De piste van BVE werd door onderzoeksrechter Fabries verworpen. Terecht of niet terecht? De medeplichtigheid (zie rubriek: "Historiek Iparralde 7") van het Franse gerecht in de zaak van de doodseskaders is voldoende bewezen.
In de nacht van 13 op 14 december 1986 ontvoerde een ETA-commando of een IK-commando de gevangenisdirecteur van Pau en gingen met hem naar zijn gevangenis om er een "gevangenenverhuis" te fingeren (als meerdere nationalisten in één gevangenis zitten, worden ze uit elkaar gehaald en naar een andere gevangenis overgebracht).  Na de aanslag op het Paleis van Justitie in Baiona op 25 juli 1987 wordt een grootscheepse razzia gehouden tegen al wat Abertzale is. Tientallen personen worden opgepakt. Op 15 juli, dus een paar dagen voordien, had de Franse regering al beslist IK te ontbinden, te verbieden. De consequenties hiervan waren legio: in 1988 werd de directeur van het weekblad "Abil" gearresteerd op beschuldiging van "verheerlijking van het terrorisme", omdat hij een communiqué van IK had gepubliceerd. Begin september vallen een honderdtal leden van de oproerpolitie binnen in het Benedictijnenklooster van Beloke (Belloc) op zoek naar Filipe Bidart. De bisschop van Baiona, monseigneur Molères, getuigt: "Sedert de oorlog en de aanhouding van de abt en de prior door de Duitsers (gedeporteerd naar Dachau) is het de eerste maal dat we weer een gelijkaardig "bezoek" krijgen". Een nieuw offensief van de politie leidt op 20 februari 1988 ot de aanhouding van de directie van IK in Bokale (Boucau). Tussen de gevengenen bevindt zich ook Filipe Bidart, historisch leider van de beweging. Totte Etxebeste, ook een arrestant, is als gevolg van de razzia voor levenslang verlamd. Vanaf 1993 wordt het rustiger.
|