ကိုကလိုေစးထူးရဲ႕ မိတ္ေဆြ ေမးထားတဲ့ ေမးခြန္းေတြနဲ႔ က်ေနာ့္ရဲ႕ အေျဖေတြကေတာ့...

၁။ ႏိုင္ငံျခားသြားတဲ့လူတိုင္း အဆင္ေျပဖို႕ဆိုတာ ေမွ်ာ္လင္႕ခ်က္အားျဖင့္ ဘယ္ႏွစ္ရာခိုင္ႏႈန္းေလာက္ရွိႏိုင္ပါသလဲ။ (ဒီေမးခြန္းအတြက္ေျဖဆိုေပးတဲ့ေနရာမွာ အစမွာေျပာခဲ့တဲ့ စဥ္းစားပံု လမ္းေၾကာင္းေပၚကို အေျခခံေစလိုပါတယ္။
ေယဘုယ်အားျဖင့္လည္းေဆြေႏြးႏိုင္ပါတယ္။)

တရားမဝင္ ေနၿပီး ရရာအလုပ္ လုပ္မယ္လို႔ တြက္ၿပီး ထြက္လာတဲ့သူ ဆိုရင္ေတာ့ အခက္အခဲေတြ အမ်ားႀကီး ႐ွိႏိုင္ပါတယ္... ဒီႏိုင္ငံရဲ႕ ဥပေဒအရလဲ တရားမဝင္ ေနရမွာမို႔ အလုပ္႐ွာရာမွာလဲ အလုပ္႐ွင္ေတြက ဒီလို အလုပ္သမားေတြကို အလုပ္ခန္႔လို႔ မရပါဘူး... ဒီေတာ့ တရားမဝင္ အလုပ္သမားေတြကို ေစ်းေခ်ာင္ေခ်ာင္နဲ႔ ခန္႔ခ်င္တဲ့ အလုပ္႐ွင္ေတြ ဆီမွာပဲ လုပ္ရပါလိမ့္မယ္... တရားဝင္လုပ္ေနသူေတြလို လုပ္အားခ မွ်မွ်တတ ရခ်င္မွ ရပါလိမ့္မယ္... ေနာက္တစ္ခုက ကိုယ္က တရားမဝင္ လုပ္ေနရတာမို႔ ေဆးကုသခြင့္ နဲ႔ ရပိုင္ခြင့္တစ္ခ်ဳိ႕ သူမ်ားနဲ႔ တန္းတူ ရႏိုင္မွာ မဟုတ္ပါဘူး... တရားမဝင္လာတဲ့ သူေတြမွာ ဖ်ားနာရင္ ေဆးကုသဖို႔၊ ေဆး႐ံုတက္ဖို႔ စတဲ့ အခက္အခဲေတြလဲ ႐ွိႏိုင္ပါတယ္...

တစ္ခုေတာ့ ႐ွိပါတယ္... ဒီမွာေတာ့ တရားမဝင္ေနတဲ့သူလဲ လူ႕အခြင့္အေရးေတာ့ ႐ွိပါတယ္... တစ္ျခားတစ္ဖက္မွာ ျပန္ေတြးေတာ့လဲ.. လူ႕အခြင့္အေရး ႐ွိတယ္ဆိုေပမဲ့ ေနာက္ဆံုး ျပသနာျဖစ္ရင္၊ လူဝင္မႈ ႀကီးၾကပ္ေရးက သိသြားရင္ေတာ့ ျပန္ခိုင္းမွာပါ... တစ္ခ်ဳိ႕ေတြလဲ ဒီလိုေရာက္လာၿပီးမွ တစ္နည္းနည္းနဲ႔ တရားဝင္ ေနထိုင္ခြင့္ ရၿပီး ေနာက္ပိုင္း အဆင္ေျပသြားတာေတြေတာ့ ႐ွိပါတယ္... အခ်ိန္ကာလ အားျဖင့္ေျပာမယ္ဆိုရင္ေတာ့ အရင္တုန္းက ဒီလိုနည္းနဲ႔ လာခဲ့တဲ့သူေတြ တစ္မ်ဳိးမ်ဳိး အစဥ္ေျပသြားၾကေပမဲ့.. အခုေနာက္ပိုင္း (စက္တင္ဘာ ၁၁ အၾကမ္းဖက္မႈ ျဖစ္ၿပီး) ကေတာ့ ေနထိုင္ခြင့္ရဖို႔ ပိုခက္လာပါတယ္...

ေယဘူယ် အားျဖင့္ေျပာမယ္ဆိုရင္ေတာ့ တရားမဝင္ေနၿပီး အလုပ္လုပ္မယ္ဆိုရင္ အခက္အခဲ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ႀကံဳရပါလိမ့္မယ္... တစ္ကယ္လို႔ ေဆြမ်ဳိးသားခ်င္းေတြ မိတ္ေဆြရင္းေတြ ႐ွိမယ္၊ ကိုယ္က တရားမဝင္ လာအလုပ္လုပ္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဒီအတိုင္းလာတာထက္ စာရင္ေတာ့ နည္းနည္းေတာ္ေသးတယ္လို႔ ေျပာလို႔ရပါတယ္...

၂။ ပထမဆံုးေက်ာင္းသြားတက္မယ္...။ ေက်ာင္းတက္ရင္းအလုပ္လုပ္တာလည္း ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္မယ္။ ေက်ာင္းျပီးမွ အလုပ္ရွာလုပ္မယ္ ဆိုတာလည္းရွိမယ္။ အလုပ္အတြက္ သီးသန္႕သြားတာ မဟုတ္ဘဲ ေက်ာင္းသြားတက္ရင္း အလုပ္ရွာ၊ ေနာက္… အေျခက်ေနထိုင္ဖို႕ စဥ္းစားတဲ့လူေတြ အတြက္ ဘယ္လိုအခက္အခဲမ်ိဳးေတြ ရွိႏိုင္မလဲ။

ေျဖ။ ေက်ာင္းသြားတက္မယ္ ဆိုရင္ေတာ့ ဒီမွာ တစ္ခု စဥ္းစားရမွာက ေက်ာင္းစရိတ္ပါပဲ... ျပည္ပက လာေရာက္ေက်ာင္းတက္သူေတြဟာ က်ေနာ္တို႔ ျပည္တြင္းမွာေနတဲ့ ေက်ာင္းသားေတြထက္ ေက်ာင္းလခ အဆေပါင္းမ်ားစြာ ပိုေပးၿပီး တက္ၾကရပါတယ္... ေက်ာင္းၿပီး ဘြဲ႕ရတဲ့ အထိ အိမ္ကလည္း တစ္နည္းတစ္ဖံုနဲ႔ ေထာက္ပံ့ႏိုင္တယ္ဆိုရင္ေတာ့ မဆိုးပါဘူး... မဟုတ္ရင္ေတာ့ ျပည္ပေက်ာင္းသားအေနနဲ႔ ေက်ာင္းလာတက္တယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေက်ာင္းစရိတ္ႀကီးတာကို ထဲ့တြက္ထားရပါလိမ့္မယ္... ေနာက္တစ္ခုက ေက်ာင္းသားအေနနဲ႔ တရားဝင္လာတာဆိုရင္ အခ်ိန္ပိုင္းပဲ တရားဝင္အလုပ္ လုပ္လို႔ ရပါတယ္... အခ်ိန္ျပည္႕ လုပ္ခြင့္ မရပါဘူး... တစ္ခ်ဳိ႕ေတြကေတာ့ အျပင္မွာ အဆင္ေျပတဲ့ အလုပ္ အခ်ိန္ျပည္႕ ထြက္လုပ္ရင္း ေက်ာင္းဆက္တက္တာမ်ဳိးေတြ ႐ွိပါတယ္... တရားေတာ့ မဝင္ဘူးေပါ့...

တစ္ခ်ဳိ႕ၾကေတာ့လဲ မိသားစုနဲ႔ အတူ တရားဝင္ ေ႐ႊ႕ေျပာင္းလာတာဆိုရင္ေတာ့ ဒီက ပံုမွန္ေက်ာင္းစားရိတ္ပဲ ကုန္မွာေပါ့... ေနာက္တစ္ခုက ဒီမွာ ေနထိုင္ခြင့္ ႐ွိၿပီးသူေတြ အဖို႔ ေက်ာင္းတက္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ မိသားစု ဝင္ေငြေပၚ မူတည္ၿပီး အစိုးရေထာက္ပံ့ေၾကး၊ စေကာလား႐ွစ္ပ္ေတြ (စာႀကိဳးစားရင္) ရလို႔ ေက်ာင္းစားရိတ္ ထပ္သက္သာသြားႏိုင္ပါတယ္...

တစ္ခ်ဳိ႕ အရမ္းကို ႀကိဳးစားတဲ့ သူေတြလဲ ေတြ႕ဖူးပါတယ္... အလုပ္ကိုလဲ အခ်ိန္ျပည္႕လုပ္ၿပီး၊ ေက်ာင္းကိုလဲ အခ်ိန္ျပည္႕တက္တာမ်ဳိးပါ... တစ္ကယ္တမ္း ဒီလို လုပ္မယ္ဆိုရင္ လြယ္ေတာ့မလြယ္ပါဘူး... ေတာ္ေတာ္ကို ခံႏိုင္ရည္႐ွိၿပီး ႀကိဳးစားမဲ့သူမ်ဳိးေတြမွ ျဖစ္မွာပါ... ကိုယ့္ရဲ႕ က်န္းမာေရးနဲ႔ ခ်င့္ခ်ိန္ရမဲ့ ကိစၥလဲ ျဖစ္ပါတယ္...

ေက်ာင္းတက္ဖို႔လာၿပီး ေက်ာင္းၿပီးရင္ အလုပ္႐ွာမယ္ဆိုတဲ့ သူေတြအတြက္... အရင္ဆံုး တစ္ကယ္ေက်ာင္းၿပီးေအာင္ ဘြဲ႕ရေအာင္ တက္ႏိုင္ လုပ္ႏုိင္ရပါမယ္... ျဖစ္ႏိုင္ရင္ သူမ်ားထက္ ပိုထူးခၽြန္ေအာင္ ႀကိဳးစားႏိုင္တယ္ ဆိုရင္ေတာ့ ေက်ာင္းၿပီး အလုပ္ရ၊ ေနထိုင္ခြင့္ရ ဖို႔ အခြင့္အလမ္း ပိုမ်ားတာေပါ့... ေက်ာင္းၿပီးခ်ိန္မွာ အလုပ္႐ွင္က အလုပ္လုပ္ခြင့္ ဗီဇာ ေထာက္ခံေပးၿပီး အလုပ္ခံ့ခ်င္တဲ့ အရည္ခ်င္းမ်ဳိး႐ွိတယ္ဆို အလုပ္ေရာ၊ ယာယီ ေနထိုင္ခြင့္ပါ ရႏိုင္တာေပါ့... ဒီကေန ေနာက္ထပ္ပို အဆင္ေျပသြားႏိုင္ပါတယ္...

၃။ တခ်ိဳ႕ကလည္းရွိပါတယ္။ သားသမီးေတြ ႏိုင္ငံျခားသြားႏိုင္ဖို႕ ရွိသမွ်အရင္းအႏွီး၊ အိမ္ရာ အစရွိသျဖင့္္ထုခြဲၿပီး စြန္႕စားလိုက္ကာမွ အဆံုးမွာ အခက္ေတြ႕ေနရတဲ့ လူေတြပါ။ ဒီလိုစြန္႕စားတာမ်ိဳးေကာလုပ္သင့္ပါသလား။

၄။ ႏိုင္ငံျခားထြက္တယ္ဆိုတာ အရည္အခ်င္းရွိသူေတြရဲ႕ ထြက္ေပါက္ ျဖစ္တယ္။ ႏိုင္ငံျခားမွာၾကံဳရမယ့္ စိန္ေခၚမႈေတြကို ခံႏိုင္ရည္ရွိမယ့္ အရည္အခ်င္းမ်ိဳး မရွိရင္ မလြယ္လွဘူး ဆိုတာေတြ ေျပာေနၾကတာရွိပါတယ္။ ဒါကေကာ ဘယ္ေလာက္အထိမွန္ႏိုင္မလဲ။ ေနာက္ ႏိုင္ငံျခားမွာ
ၾကၤဳရႏိုင္တဲ့ စိန္ေခၚမႈေတြကေရာဘာေတြမ်ားျဖစ္ႏိုင္မလဲ။

ေျဖ။ အရည္အခ်င္း ႐ွိသူေတြအတြက္ ထြက္ေပါက္ဆိုတာ မွန္သင့္သေလာက္ မွန္ပါတယ္... ႀကိဳးစားသေလာက္လဲ အခြင့္အေရး တစ္ခ်ိန္မွာ ျပန္ခံစားရတာ မွန္ပါတယ္... ကၽြန္ေတာ့္ အျမင္မွာေတာ့ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ပံုမွန္ က်င္လည္ေနတဲ့ ပတ္ဝန္းက်င္နဲ႔ မတူတာမို႔ စိတ္ဖိစီးမႈေတြလဲ အေတာ္ကို မ်ားပါတယ္... အၿပိဳင္အဆိုင္ေတြနဲ႔ ႀကိဳးစား႐ံုးကန္ ရမွာမို႔ စိတ္ဓါတ္ႀကံ႕ခိုင္ဖို႔ လိုပါတယ္... ေတာ္ေတာ္ေလး ငယ္ငယ္ထဲက ေရာက္လာတဲ့ သူေတြအဖို႔၊ အေျပာင္းအလဲေတြကို လိုက္ၿပီး ေဒါင္က်က် ျပားက်က် ေနတတ္သူေတြအဖို႔ တစ္ေျဖးေျဖး ေနသားက်ၿပီး အဆင္ေျပသြားတတ္ေပမဲ့၊ အသက္ နည္းနည္းႀကီးၿပီး ျမန္မာျပည္မွာ ေတာ္ေတာ္ေလး ေနသားက်ေနၿပီးမွ ေရာက္လာသူေတြအဖို႔ေတာ့ နည္းနည္း စိတ္က်ဥ္းက်ပ္ရမွာေတာ့ အမွန္ပဲ...

ကိုယ္ေရာက္ေနတဲ့ ႏိုင္ငံရဲ႕ ပင္မ ဘာသာစကား ကို မေျပာႏိုင္ရင္ စစေရာက္လာသူတစ္ေယာက္အဖို႔ ေတာ္ေတာ္ေလးကို အခက္ေတြ႕ရပါတယ္... ေက်ာင္းတက္ဖို႔ ႀကိဳးစားရာမွာပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ အလုပ္႐ွာရာမွာပဲ ျဖစ္ျဖစ္ အခက္အခဲေတြ ႐ွိႏိုင္သလို၊ အဲဒီ အခက္အခဲေတြေၾကာင့္ စိတ္ညစ္ စိတ္ဓါတ္က်ရတာေတြလဲ ျဖစ္လာရပါတယ္... တစ္ခုေတာ့ ႐ွိတယ္... ဘာသာစကား၊ ယဥ္ေက်းမႈဆိုတာ ဘယ္သူကမွ ေမြးထဲက တတ္လာတာ မဟုတ္လို႔ စိတ္ဓါတ္မက်ပဲ ႀကိဳးစားေလ့လာမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေနာက္ တစ္ေျဖးေျဖး ေနသားက်သြားရင္ ဒီလိုမ်ဳိးေတြ မခံစားရေတာ့ပါဘူး... အေကာင္းဆံုးကေတာ့ ကိုယ္သြားမဲ့ ႏိုင္ငံရဲ႕ ဘာသာစကားကို ႀကိဳတင္ ႀကိဳးစားေလ့လာထားတာဟာ အေကာင္းဆံုး ျပင္ဆင္မႈ တစ္ခုပါပဲ... ဒီဘာသာစကားနဲ႔ ပတ္သက္တာကို ေပါ့ေပါ့တန္တန္ မတြက္သင့္ပါဘူး...

၅။ က်ေနာ္တို႕ျမန္မာေတြအတြက္ေရာ ႏိုင္ငံျခားကအလုပ္အကိုင္အခြင့္အလမ္းဆိုတာ ဘယ္ေလာက္ရွိႏိုင္ပါသလဲ။

ေျဖ။ ဒီမွာေတာ့ အရည္အခ်င္း႐ွိရင္ အလုပ္အကိုင္ အခြင့္အလမ္းဆိုတာ ကိုယ့္အတြက္ ႐ွိေနတာပါပဲ... ျမန္မာေတြမွ မဟုတ္ပါဘူး... ျမန္မာမို႔လို႔ အလုပ္မရႏိုင္ဘူး ဆိုတာထက္ ေခၚထားတဲ့ အလုပ္အတြက္ အရည္အခ်င္း မ႐ွိလို႔၊ လုပ္ႏိုင္မယ္ မထင္လို႔ မခံ့တာပဲ ျဖစ္ႏိုင္ေျခ ႐ွိမွာပါ...

၆။ ေနာက္ေျပာၾကတာေတြလည္းရွိပါတယ္။ ႏိုင္ငံျခာသြားတယ္ဆိုတာ ထီထိုးတာမဟုတ္ဘူး။ ျဖစ္ေနတာက
စြန္႕စားျပီး သြားရတာေတြ ျဖစ္ေနတယ္။ သက္သက္သာသာမဟုတ္ပဲ ျပန္မရတဲ့လူေတြက မ်ားေနတယ္။
အလုပ္ၾကမ္းသမားမဟုတ္ေတာ ့အခက္ၾကၤဳတဲ့အခါ ေျဖရွင္းဖို႕ခက္ျပီး မအပ္စပ္တာေတြ၊ မေမွ်ာ္လင့္တာေတြ ျဖစ္လာရတယ္။ မိန္ခေလးေတြ ဆိုရင္ ယဥ္ေက်းမႈအရ မတူညီတာေတြ အမ်ားၾကီးရွိေနေတာ့ လိုက္ေလ်ာညီေထြ ျဖစ္ဖို႕၊ အခက္အခဲရွိလာတဲ့အခါ အလြယ္တကူေျဖရွင္းႏိုင္ဖို႕ ဆိုတာေတြမွာ လက္ေတြ႕အေနအထားအရ ရုန္းကန္ ေနရတဲ့ ေျခအေနတြရွိႏိုင္တယ္ ဆိုတာေတြလည္းၾကားေနရပါတယ္။ ဒါေတြကေရာ ဘယ္ေလာက္အထိ မွန္ကန္မႈေတြ ရွိႏိုင္ပါသလဲ။

ေျဖ။ ေသခ်ာတာကေတာ့ ကၽြန္ေတာ့္ အသိတစ္ေယာက္ ေျပာသလိုပါပဲ... ႏိုင္ငံျခားသြားတယ္ဆိုတာ နတ္ျပည္သြားတာ မဟုတ္ဖူး တဲ့... ႏိုင္ငံျခား ေရာက္သြား႐ံုနဲ႔ေတာ့ ေန႔ခ်င္းညခ်င္း ႀကီးပြားသြားတယ္ မ႐ွိပါဘူး... ေရာက္ေရာက္ျခင္း ထီေပါက္တယ္ ဆိုရင္ေတာ့ မေျပာတတ္ဖူး... ကိုယ့္ ပတ္ဝန္းက်င္မွာ ႏိုင္ငံျခားက ျပန္လာၿပီး ႀကီးပြားလာတဲ့ သူေတြ ဆိုတာလဲ ႀကိဳးစားလို႔ေသာ္လည္းေကာင္း၊ အေမြအႏွစ္ ရလို႔ေသာ္လည္းေကာင္း.. ဒါမ်ဳိးေတြပဲ ႐ွိမွာပါ... သူတို႔က သူတို႔ အေတြ႕အႀကံဳေတြကို ႐ိုး႐ိုးသားသား (အႁကြားမပါပဲ) ေဝမွ်မယ္ဆိုရင္ေတာ့ အေကာင္းဆံုးေပါ့...

မိန္းကေလးေတြ အတြက္ကေတာ့ (တစ္ခ်ဳိ႕ ေျပာခ်င္တာေတြ ႐ွိေပမဲ့ ေျပာသင့္ မေျပာသင့္ မေသခ်ာတာမို႔ သိပ္မေရးေတာ့ဘူးဗ်ာ)...

၇။ ႏိုင္ငံျခားမွာေနထိုင္ဖို႕ ကုန္က်စရိတ္အေသးအဖြဲက စလို႕ ကုန္က်စရိတ္ေတြ ဘယ္ေလာက္ရွိႏိုင္ပါသလဲ နဲ႕ အစ္ကိုတို႕ဆီမွာေရာ သာမန္လူတစ္ေယာက္ရတဲ႕ ၀င္ေငြနဲ႕ ထြက္ေငြ ကြာဟမႈက ဘယ္ေလာက္ရွိႏိုင္ပါသလဲ။

၈။ ေနာက္ဆံုးအေနနဲ႕ ႏိုင္ငံျခားသြားမယ့္လူတစ္ေယာက္ဟာ ေသခ်ာျပင္ဆင္ျပီမွ သြားသင့္ဆိုတာကို လက္ခံပါသလား ဆိုတာနဲ႕ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမႈ အသြင္ေဆာင္လာတဲ့ ႏိုင္ငံျခားသို႕သြားေရာက္မႈေတြ အတြက္ ထြက္ခြာသူေတြဟာ ဘယ္လိုျပင္ဆင္မႈေတြ လုပ္သင့္သလဲဆိုတာ သီးျခားအၾကၤေပးေစလိုပါတယ္။

ေျဖ။ ေသခ်ာ ျပင္ဆင္ၿပီးမွ သြားသင့္ပါတယ္... အထက္ကေျပာသလို ဘာသာစကားကို ႀကိဳတင္ေလ့လာထားသင့္ပါတယ္... ေနာက္ၿပီး တစ္ကယ္ေရာက္ဖူးသူေတြက အေတြ႕အႀကံဳေတြ ေဝမွ်မယ္ဆိုရင္ ပိုေကာင္းတာေပါ့... အသိမိတ္ေဆြေတြထဲမွာ ႐ွိတယ္ဆိုရင္ သိသင့္သိထိုက္တာေတြ ႀကိဳတင္ စံုးစမ္းထားေတာ့ ျပင္ဆင္ထားႏိုင္တာေပါ့... ေက်ာင္းဆိုလဲ ေက်ာင္းနဲ႔ ပတ္သက္တာေတြ၊ အလုပ္ဆိုလဲ အလုပ္နဲ႔ ပတ္သက္တာေတြ သိသင့္သေလာက္ ႀကိဳသိထားမယ္၊ ႀကိဳျပင္ဆင္ထားမယ္ဆိုရင္ ေရာက္လာခ်ိန္မွာ အခက္အခဲေတြ သိပ္မ႐ွိေတာ့ဘူးေပါ့...

လူငယ္ေတြ အေနနဲ႔ ႀကိဳးစားခ်င္စိတ္၊ ေအာင္ျမင္ခ်င္စိတ္၊ စြန္႔စားလိုစိတ္ေတြ ႐ွိေနတာ ေကာင္းပါတယ္... အားလဲေပးတယ္ဗ်ာ... ဒါေပမဲ့ တစ္ဖက္မွာလဲ ဘာကိုမဆို မဆင္မျခင္ မသိပဲနဲ႔ ရမ္းလုပ္လို႔ ဒုကၡေရာက္ရတာမ်ဳိးလဲ မျဖစ္ေစခ်င္ဘူး... ႀကိဳးစားသူတိုင္းကို ေအာင္ျမင္ေစခ်င္တယ္...

မွတ္ခ်က္။ ကၽြန္ေတာ္ ျမန္မာစာေတြ ဒီေလာက္ အမ်ားႀကီးေရးတာ ၁၀ ႏွစ္ေက်ာ္အတြင္းမွာ ဒါ ပထမဦးဆံုး တစ္ခါပါပဲ... စာေရးတာမွာ အမွားအယြင္းေတြ ႐ွိရင္၊ စကားလံုး အသံုးအႏႈံးေတြ မသင့္ေတာ္တာ ႐ွိရင္၊ ေနာက္ၿပီး လူငယ္ေတြအတြက္ အႀကံေပးတာ၊ ေထာက္ျပတာမွာ မသင့္ေတာ္ဘူးထင္ရင္ ခြင့္လႊတ္ၾကဖို႔နဲ႔ ျပင္ေပး၊ အႀကံေပးဖို႔ ေျပာပါရေစ။