De geschiedenis van Burgwerd

 

Het dorp Burgwerd is ontstaan uit een nederzetting in het kwelderlandschap, toen de zee hier nog vrij spel had en door slenken, geulen en prielen ver het land binnendrong. Enkele eeuwen voor onze jaartelling vestigden zich hier mensen op de kwelderwallen. In perioden waarin het zeewater steeg, verhoogden ze hun nederzettingen. Zo ontstonden de voor dit landschap zo karakteristieke terpen. Burgwerd behoort tot de oudste, de zogenaamde eerste generatie terpen. Toen er nog geen zeedijken waren, kwam het water met eb en vloed via de slenken en geulen het land in en als het hoog water was, dan liep het land onder. Alleen de terpen en de hoger gelegen stukken land bleven droog. Als het water zakte, liep het weer door dezelfde geulen en slenken naar zee. Tussen de jaren 900 en 1000 zijn de eerste dijken in onze omgeving aangelegd. In Westergo werd begonnen met het aanleggen van een aantal polders. Dit gebeurde door de verschillende terpen met een dijk met elkaar te verbinden. In Wûnseradiel was dit de polder Hartwerd - Witmarsum (Dieperterhem)

De bedijking van die polder liep van Bolsward over Trije Diken, Hartwerd, Burgwerd, Hemert, Rijpend, Witmarsum via Harkezijl naar Bolsward. Op plaatsen waar de dijk door kwelderslenken liep, werden ontwateringsluizen gemaakt. Waarschijnlijk heeft er, in de latere Bolswarder Trekvaart in Burgwerd en waar de vroegere Himerter Tille zat, ook een ontwateringsluis gezeten. De weg van Hartwerd door Burgwerd en over de Hemert bestaat dus al 1000 jaar en was een van de eerste dijken hier in de omgeving. Doordat men het over het onderhoud van de dijken vaak niet met elkaar eens was, werden de dijken verwaarloosd en ontstonden er vaak dijkdoorbraken. In de 13e eeuw 20 maal, in de 14e eeuw 8 maal,in de 15e eeuw 15 maal en in de 16e eeuw 20 maal.

 

In 1533 werd het onderhoud aan de dijken geregeld bij het "Groot Arbitrament" door de stadhouder van Karel V, George Schenck van Toutenburg. Verschillende gemeenten kregen toen een stuk dijk in onderhoud. Hoewel het "Groot Arbitrament" een einde moest maken aan de strijd over het onderhoud van de dijken, kon men het nog niet eens worden over het onderhoud. Zo kwam het in 1570 tot een ramp bij de Allerheiligenvloed. Zoals het zo vaak gaat werden na de ramp de zeedijken verbeterd.