แต่ก่อน ถ้าไม่บอก คนรุ่นใหม่จะไม่รู้จักโลหปราสาทอันสวยงามสร้างในตอนต้นยุครัตนโกสินทร์ซึ่งถูกบดบังโดยอาคารโรงภาพยนต์ศาลาเฉลิมไทย จนถึงเมื่อประมาณปี 2530 กรุงเทพมหานครและคณะกรรมการกรุงรัตนโกสินทร์มีดำริให้รื้ออาคารโรงภาพยนตร์เฉลิมไทยลงเพื่อเปิดมุมมองแก่โลหปราสาท วัดราชนัดดาและใช้พื้นที่นั้นเพื่อสร้างลานเมืองสำหรับรับแขกเมืองที่เรียกว่า "ลานพลับพลามหาเจษฏาบดินทร " ในปัจจุบัน   แต่ก่อน: จุดเด่นของภูมิทัศน์เมืองก่อนการเปลี่ยนแปลงก่อน พ.ศ. 2531 ในช่วงนั้นมีการประท้วงเรียกร้องให้ระงับการทุบโรงภาพยนตร์เฉลิมไทยทิ้งเพราะเป็นตัวอย่างสำคัญของสถาปัตยกรรมยุคเปลี่ยนแปลงการปกครอง ซึ่งมีเหตุผลทางการศึกษาทางประวัติศาสตร์สถาปัตยกรรมของประเทศไทย มุมมองทั้งสองมีเหตุผลที่รับฟังได้ทั้งสองข้าง แต่ในที่สุดก็ถูกสั่งทุบทิ้งจนได้ ร้อนถึงนักวิชาการและนักอนุรักษ์ทั้งปวง รวมทั้งคณาจารย์คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์หลายท่าน เข้าชื่อทำหนังสือร้องเรียนต่อรัฐบาล ซึ่งก็ได้พยายามหาข้อสรุป แต่ก็หาทางออกที่เป็นที่พอใจของทุกฝ่ายไม่ได้ แต่ก็ด้วยบทความของท่านอาจารย์คึกฤทธิ์ ปราโมช เรื่องความคิดเห็นที่แตกต่างกันในเรื่องดังกล่าวจึงสงบลงได้ด้วยความเรียบร้อย ด้วยข้อเขียนของท่านที่ว่า "...โรงหนังเฉลิมไทย อันเป็นโรงมหรสพ และมีสถาปัตยกรรมสมัยใหม่ ซึ่งต่ำทรามกว่าสถาปัตยกรรมของวัดราชนัดดาเป็นอย่างยิ่ง..." ผมจึงจำมาใช้เป็นหลักในการวางผัง โดยเฉพาะที่เกี่ยวกับอาคาร-สถานที่ทางประวัติศาสตร์ที่ทับซ้อนกันอยู่ในกรณีที่จะต้อง "เลือกข้าง" ผมอ่านพบบทความในคอลัมน์ซอยสวนพลู เมื่อ 20 ปีที่แล้วในหนังสือพิมพ์สยามรัฐรายวันประจำวันที่ 17 มกราคม 2532 เห็นว่ามีประโยชน์ยิ่งจึงได้ตัดเก็บไว้   ผมยังจำได้ดีเมื่อคราวไปเกี่ยวข้องกับโครงการอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัยราวๆ ประมาณปี 2520 จำได้ว่าคุณนิคม มุสิกคามะ หัวหน้าหน่วยศิลปากรสุโขทัยขณะนั้น (อดีตอธิบดีกรมศิลปากรผู้ล่วงลับ) มาขอความเห็นผมว่าควรโค่นต้นไม้ใหญ่สวยงามที่ขึ้นกลางตัวโบราณสถานสำคัญที่ทำท่าว่าอาจดันกำแพงผนังวัดให้เสียหายได้ ถ้าจำไม่ผิดก็วัดตะพานหินนั่นแหละครับ ที่ท่านมาถามผมก็เห็นว่าคนที่จะโวยวายก็คงผมนี่แหละเพราะเป็นภูมิสถาปนิก ผมบอกท่านว่าตัดไปเถิดเพราะโบราณสถานสำคัญกว่าต้นไม้ใหญ่เพราะแม้จะมีอายุดูเกือบๆ ร้อยปีก็ตาม ถึงอย่างไรย่อมเทียบความสำคัญไม่ได้กับวัดโบราณอายุเกือบ 800 ปี ดังนั้น "หลักการคึกฤทธิ์" จึงนำมาใช้เป็นหลักในการพัฒนาเมืองในวิชาผังเมือง รวมทั้งการพัฒนาสถานที่อื่นๆ ที่ไม่ใช่เมืองที่มีปัญหาขัดแย้งทางประวัติศาสตร์หรือโบราณคดีหรือด้านสุนทรียภาพได้ดี ประเทศไทยเป็นประเทศที่อุดมด้วยโบราณสถานและสถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์ประเทศหนึ่งในโลกรวมทั้งแหล่งท่องเที่ยว เราคงจะพบกับปัญหาที่จำต้อง"เลือกข้าง" ดังกล่าวอยู่เสมอ แน่นอนครับ โรงภาพยนตร์เฉลิมไทยมีคุณค่าทางประวัติศาสตร์สถาปัตยกรรมสมัยใหม่ น่าเสียดายอยู่เหมือนกันที่ดันมาตั้งอยู่ผิดที่ ภาพ: คู่บน - ซ้าย/ขวา จากอินเทอร์เน็ต ไม่ทราบต้นตอดั้งเดิมที่แน่นอน คู่ล่าง - ซ้าย วิกิพีเดียไทย -โดย ScorpianPK / ขวา ผู้เขียน เดชา บุญค้ำ Copy
Bright 2009 (ไม่สงวนลิขสิทธิ์ พุทธศักราช 2552 -
เชิญเผยแพร่ต่อได้เต็มที่ สำหรับงานที่ผู้อื่นเขียน:
โปรดแจ้งชื่อผู้เขียนหรือเจ้าของด้วย)สิงหาคม 2552 |
