แม้สวนลุมพินีจะสร้างมาตั้งแต่สมัย ร.๗ แต่สวนสาธารณะที่เกิดจากความต้องการของประชาชนในลักษณะการใช้ดังปัจจุบันเพิ่งเกิดประมาณทศวรรษที่ 2510 จากการเรียกร้องที่เพิ่มขึ้นของประชาชน จุดเปลี่ยนสำคัญของประวัติศาสตร์สวนสาธารณะของประเทศไทยเกิดขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2516 จากการพระราชทานทุนทรัพย์ส่วนพระองค์ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเพื่อสร้างสวนสาธารณะในที่ดินของการรถไฟคือสวนจตุจักรในปัจจุบัน โดยการรถไฟฯ และกรุงเทพมหานครร่วมกันสร้างเทิดพระเกียรติในวาระพระชนมายุ 4 รอบ นับจากจุดนี้ทำให้มีสวนสาธารณะที่สร้างเพื่อเทิดพระเกียรติพระเจ้าอยู่หัวและพระราชวงศ์ดำเนินมาอย่างต่อเนื่องจนถึงปัจจุบัน เช่นสวนสาธารณะเทิดพระเกียรติพระเจ้าอยู่หัว สมเด็จพระราชชนนีฯ สมเด็จพระบรมราชินีนาถฯ และพระราชวงศ์พระองค์อื่น ผลกระทบสำคัญของปรากฏการณ์นี้มีผลให้หน่วยปกครองท้องถิ่นทั่วประเทศหันมาสร้างสวนสาธารณะรวมทั้งสวนสุขภาพในเขตปกครองของตนทั่วประเทศ อย่างไรก็ดี การวางแผนและออกแบบสวนสาธารณะยังไม่เป็นที่เข้าใจอย่างถูกต้องโดยเฉพาะหน่วยงานท้องถิ่น ยังไม่มีการนำข้อพิจารณาที่ถูกต้องมาใช้ในการออกแบบ สร้างกันตามความต้องการของผู้สร้างหรือของหน่วยงาน ไม่คำนึงถึงความต้องการที่แท้จริงของผู้ใช้สวน สวนสาธารณะจึงเกิดประโยชน์น้อยกว่าที่ควร สวนสาธารณะที่ดีจะต้องมีการวางแผนและออกแบบที่ได้มาตรฐานนันทนาการและการผังเมือง ต้องมีความหลากหลายที่สามารถรองรับผู้ใช้ที่เป็นสาธารณชน ซึ่งจะได้จากการสำรวจผู้ใช้สวน (User survey) นอกจากนี้สวนสาธารณะในปัจจุบันยังต้องการการออกแบบที่เป็นพลวัตที่สามารถเปิดโอกาสให้ผู้ใช้ทุกกลุ่มอายุ กลุ่มรายได้เข้ามาใช้ทำกิจกรรมได้หลากหลายโดยไม่รบกวนซึ่งกันและกัน โดยเฉพาะกิจกรรมที่เปิดโอกาสให้สมาชิกครอบครัวสามารถมาใช้สวนสาธารณะได้พร้อมกัน ดาวน์โหลดบทความ บทความนี้้เคยเผยแพร่ในวารสารราชบัณฑิตยสถานปีที 32 ฉบับที่ 1 มกราคม-มีนาคม 2550 ISBN - 2968 |