สาระสำคัญของมาตรฐานงานสุขศึกษา
ข้อกำหนดพันธกิจของกรมสนับสนุนบริการสุขภาพและตอบสนองต่อเป้าหมายการให้บริการกระทรวงสาธารณสุข ดังนี้
1. ประชาชนมีสุขภาพดี มีพฤติกรรมสุขภาพที่ถูกต้อง รวมทั้งมีส่วนร่วมในการดูแลสุขภาพที่เหมาะสม
2. ประชาชนสามารถเข้าถึงหลักประกันสุขภาพ ได้รับบริการสุขภาพ และบริโภคผลิตภัณฑ์สุขภาพที่มีคุณภาพมาตรฐานอย่างทั่วถึงเป็นธรรม
ส่วนประกอบของมาตรฐานงานสุขศึกษา มี 4 หมวด 10 องค์ประกอบ
50 ตัวชี้วัดของโรงพยาบาลทั่วไป 49 ตัวชี้วัดของโรงพยาบาลชุมชน
และ 39 ตัวชี้วัดของ รพ.สต. ศูนย์สุขภาพชุมชน และสถานีอนามัย มีดังนี้
หมวดที่ 1 การบริหารจัดการองค์กร ประกอบด้วย
องค์ประกอบที่ 1 นโยบายการดำเนินงานสุขศึกษาและพัฒนาพฤติกรรมสุขภาพ
องค์ประกอบที่ 2 ทรัพยากรการดำเนินงานสุขศึกษาและพัฒนาพฤติกรรสุขภาพ
องค์ประกอบที่ 3 ระบบข้อมูลข่าวสารสนเทศด้านสุขศึกษาและพัฒนาพฤติกรรมสุขภาพ ข้อมูลพฤติกรรมสุขภาพ สภาวะสุขภาพของประชาชนเป็นโจทย์ตัวเลขของการดำเนินงานของหมวดที่ 2 และการพัฒนาวิชาการสำหรับหมวดที่ 3 มีศูนย์สื่อสนับสนุน และมีเครือข่ายสุขภาพร่วมดำเนินการ ข้อมูลจะมีความสัมพันธ์กันอย่างเป็นระบบต่อเนื่อง
หมวดที่ 2 กระบวนการดำเนินงาน ประกอบด้วย
องค์ประกอบที่ 4 แผนการดำเนินงานสุขศึกษาและพัฒนาพฤติกรรมสุขภาพ (บูรณาการเข้ากับการจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปี)
องค์ประกอบที่ 5 กิจกรรมสุขศึกษาและพัฒนาพฤติกรรมสุขภาพ (บูรณาการเข้ากับการดำเนินงานแก้ไขปัญหาสาธารณสุข กระบวนการสุขศึกษาจะเป็นการดำเนินงานปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพที่เป็นสาเหตุของการเจ็บป่วย กิจกรรมครอบคลุม 3 ด้าน คือ
การจัดกระบวนการเรียนรู้ การพัฒนาทักษะที่จำเป็นต่อการพัฒนาพฤติกรรมุขภาพ และการปรับสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมต่อการพัฒนาพฤติกรรม ให้ครอบคลุม 3 สถานที่ คือ ในสถานบริการ ชุมชน และ โรงเรียน)
องค์ประกอบที่ 6 การติดตามสนับสนุนการดำเนินงานสุขศึกษาและพัฒนาพฤติกรรมสุขภาพ เป็นการติดตามสนับสนุนให้การจัดกิจกรรมในองค์ที่ 5 มีประสิทธิภาพ ดังนี้ การติดตามเยี่ยมบ้านผู้ป่วย การติดตามสนับสนุนเครือข่ายสุขภาพ ชมรมฯ โรงเรียน มีการสรุปเสนอผู้บริหารเพื่อนำผลกานิเทศไปพัฒนางาน
องค์ประกอบที่ 7 การประเมินผลการดำเนินงานสุขศึกษาและพัฒนาพฤติกรรมสุขภาพ เป็นการประเมินตามวัตถุประสงค์ของแผนงานโครงการ โดยระบุการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมสุขภาพ ผู้บริหารจะทราบกระบวนการพัฒนาพฤติกรรมสุขภาพที่มีความต่อเนื่อง และเห็นทิศทางว่าจะสามารถแก้ไขปัญหาสาธารณสุขได้หรือไม่ จากหมวดที่ 2 นี้ หากดำเนินการเป็นขั้นตอน จะสามารถแก้ไขปัญหาสาธารณสุขได้อย่างมีประสิทธิภาพ
หมวดที่ 3 กระบวนการพัฒนาคุณภาพบริการ ประกอบด้วย
องค์ประกอบที่ 8 การเฝ้าระวังพฤติกรรมสุขภาพ เป็นข้อมูลสำหรับการดำเนินงานสุขศึกษาและพัฒนาพฤติกรรมสุขภาพเพื่อการจัดกิจกรรมการเรียนรู้และการพัฒนาทักษะที่ถูกต้อง ซึ่งจะเป็นการพัฒนาวิชาการ และพัฒนากระบวนการทำงานของเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงาน
องค์ประกอบที่ 9 การวิจัยที่เกี่ยวกับสุขศึกษาและพัฒนาพฤติกรรมสุขภาพ เป็นการศึกษากระบวนการดำเนินงานและปัจจัยที่มีผลต่อการพัฒนาพฤติกรรมสุขภาพ
หมวดที่ 4 ผลลัพธ์การดำเนินการ ประกอบด้วย
องค์ประกอบที่ 10 ผลลัพธ์การดำเนินงานสุขศึกษาและพัฒนาพฤติกรรมสุขภาพ 3 ด้าน ดังนี้
ด้านผู้รับบริการ ความพึงพอใจของชุมชน และด้านวิชาการ มีนวัตกรรมด้านสุขศึกษาและพัฒนาพฤติกรรมสุขภาพที่เกิดขึ้นจากกระบวนการดำเนินงาน
บทสรุป การพัฒนางานสุขศึกษา จึงเป็นการจัดกระบวนการดำเนินงานแก้ไขปัญหาสาธารณสุขให้มีความชัดเจน ขึ้น โดยเฉพาะการจัดกิจกรรมที่เหมาะสมต่อการพัฒนาพฤติกรรมสุขภาพ ที่จะนำไปสู่การลดอัตราป่วยตายจากโรคติดต่อ และโรคไม่ติดต่อ ลดภาวะแทรกซ้อนในกลุ่มผู้ป่วยเรื้อรัง ทั้งยังเป็นการทำงานแบบมีส่วนร่วมกับเครือข่ายสุขภาพ
เป็นการจัดระบบข้อมูลสารสนเทศ ข้อมูลพฤติกรรม ข้อมูลสื่อ การจัดศูนย์สื่อสุขศึกษาให้เป็นระบบ กาเชื่อมโยงข้อมูลทั้งภายในและภายนอกองค์กร ขอให้ท่านผู้บริหารมีนโยบาที่ชัดเจนและให้การสนับสนุนสถานบริการในสังกัดดำเนินการ จะส่งผลให้การดำเนินงานมีประสิทธิภาพและเป็นระบบมากขึ้น