---

Wat ons opvalt, is dat status hier zoveel belangrijker is dan in Nederland. Als iemand een titel heeft, spreek je hem daar ook mee aan (bijvoorbeeld de directrice van de kleuterschool wordt ‘mevrouw de directeur’ genoemd). We hebben in onze kerk hier twee jonge vrouwelijke artsen. De ene is een dertiger die chirurg is, en de ander een huisarts in opleiding. Terwijl een van hen in de kerk een poëtische bijdrage had, zij de oudere vrouw naast me tegen me: Zij is dokter!! En Claudia ook!! Dat wist ik eigenlijk al lang, want ik had dat inmiddels al wel vijf keer gehoord…J

Als je een hogere status hebt, nemen mensen je ook serieuzer. Het is dan ook belangrijk om je te kleden naar je status (dus het liefst van bepaalde merken) en het liefst een auto te hebben die daar een beetje bij past.  We moeten er wel bij zeggen dat dit bij de jongere generatie een beetje minder speelt dan bij de oudere generatie. En ook als buitenlanders hebben we wel wat extra bewegingsruimte. Maar bijvoorbeeld bij het zoeken van een appartement, moest het ook weer niet te simpel. Je moet niet armoedig overkomen, want dan heb je de ander                                                                                     niets te vertellen.

Wij proberen er een beetje tussenin te zitten. Qua leeftijd zitten we ook tussen de oudere en jongere generatie in….Het liefst willen we omgaan met mensen uit allerlei rangen en standen (wat volgens ons wel lukt). 

---

Kinderen

Roemenië heeft een familie cultuur. Oma's helpen vaak mee in de opvoeding van de kinderen en vaak wonen meerdere generaties bij elkaar in. Dat wij zonder hulp van ouders onze kinderen opvoeden, is hier dus niet gangbaar! 

Kinderen worden korter gehouden. Zeker in de stad, waar bijna iedereen in een flat woont zorg je voor zo min mogelijk overlast voor je buren. Op straat lopen kinderen tot een jaar of zeven netjes aan de hand. Veel mensen laten hun babies meestal niet kruipen: te koud, te vies en te veel kans om je te stoten. Daarentegen lopen kinderen wel een paar maanden eerder dan in Nederland. 'Spelen' is er minder bij: kinderen zitten vaak uren naar tekenfilmpjes te kijken. Daarnaast krijgen kinderen al vanaf klas 1 (7 jaar) veel huiswerk. De stof is niet makkelijk (en de manier waarop de stof wordt aangeboden), dit vraagt veel van ouders en kinderen. Over het algemeen hebben kinderen meer respect voor hun ouders dan we in Nederland zien. 

Kinderen worden warmer aangekleed dan wij gewend zijn, babies hebben ook in huis een muts aan en ook buiten wordt er tot ver in het voorjaar nog een muts gedragen. 

Roemeense kinderen slapen ’s nachts een stuk later, en houden 's middags siesta. 

Het was een hele uitdaging om een goede weg te vinden in de opvoeding. Aan de ene kant willen we dat onze kids lekker kind kunnen zijn, aan de andere kant willen we niet te veel overlast veroorzaken door een in ogen van Roemene te vrije opvoeding. Het mooie is dat we heel veel van de Roemeense cultuur leren en tegelijkertijd ook de goede dingen vanuit Nederland kunnen behouden. Het wonen in een andere cultuur maakt ons zeker rijker!

---

Gift culture

Ongelofelijk hoe vrijgevig de mensen hier zijn! Vaak als je op bezoek gaat bij iemand, neem je zelf iets mee. Tegelijkertijd krijg je als je weg gaat,  ook weer wat. Maar ook 'zomaar' geven mensen wat aan je. We zijn hier enorm in uitgedaagd en hebben hier heel veel in kunnen leren. Tegelijkertijd merken we ook wel dat bij sommige mensen de 'voor-wat-hoort-wat mentaliteit' heerst. Op die momenten is het goed om met wijsheid te geve, op zo'n manier dat mensen ook weer in staat zijn iets gelijkwaardigs terug te geven. 

 

---

Armoede

Af en toe vragen we ons af hoe mensen het hier redden van hun schamele inkomen (volgens ons is het rond de 300 – 350 euro per maand hier in Timisoara. Langzamerhand komen we er steeds meer achter! Hier de overlevingstips! 

-          Ga met meerdere mensen in een appartement wonen, dus broers en zussen bij een getrouwd stel in. Zorg dat je dan een 2 of hooguit drie kamer appartement hebt! Prijzen beginnen bij 200 euro per maand in Timisoara.

-          Houdt vooral het kleine keukentje lekker warm en zit daar zoveel mogelijk, dat scheelt stookkosten.

-          Neem een pre-paid kaart van elke maand een andere aanbieder. Want elke maand stunt er wel een provider met een leuke aanbieding. Een andere mogelijkheid is om zoveel mogelijk vrienden en familieleden bij dezelfde provider te hebben. Met elkaar afspreken dus! Want je krijgt heel wat belminuten voor weinig geld voor iedereen die dezelfde provider heeft. Als je nu echt krap zit, beep dan de ander. Dan belt de ander je wel terug.

-          Maak een voedzame maaltijdsoep voor meerdere dagen met vooral veel wortels en aardappels erin, want die zijn goedkoop.

-          Als je iets lekkers wilt, koop dan iets kleins. Een groter pak koekjes is omgerekend per koekje wel goedkoper, 

maar kun je niet betalen. Dus geniet van het beetje geld dat je op dat moment hebt.

-          Door zelf iets te geven wat jij over hebt, en op een ander moment weer iets van een ander te ontvangen wat die jou geeft, kom je ook weer een stuk verder.

-          Als je nou echt wat meer over wilt houden, werk dan extra hard. Bijvoorbeeld 15 uur op een dag.

-          Maar nog beter is, om niet te vroeg op te staan en het niet te laat te maken (psalm 127), maar Gods koninkrijk te zoeken en te weten en geloven dat Hij voorziet!

---

Ja is ja; nee is nee; beloofd is beloofd…

Deze regel uit een kinderliedje gaat hier in Roemenie wat minder op. Want waarom zou je nee zeggen als je daarmee een ‘on’ harmonieuze sfeer creeert? Of jezelf of de ander in verlegenheid brengt? Of je wel de intentie hebt, maar nog niet zeker weet of het je gaat lukken? Of je er van overtuigt bent dat het wel gaat lukken, maar er op het laatste moment toch iets veel belangrijkers tussen komt.  Zeg dan gewoon maar ja om daarmee te laten zien dat je de ander het beste gunt! Wie weet lost het probleem zichzelf wel op of komt er een andere reddende engel langs. Als het voor de ander echt belangrijk is, dan laat hij dat wel weten door er nog een keer op terug te komen!

Voor ons scheelde het al heel erg dat we de afgelopen keer (keren) al tegen dit fenomeen aanliepen. Toen frustreerde dit ons meer, en kwamen we soms voor een dichte deur te staan…We merken dat we er langzaam een weg in vinden om met de onzekerheid of ja echt ja is, om te gaan.

Ten eerste door onze verwachtingen anders te hebben dan we met onze Nederlandse denkwijze gewend zijn. We stellen ons vaak op het scenario in dat het in eerste instantie toch  niet lukt. Dan valt het meestal wel mee. Ook leggen we soms iets even in de week, en komen er later nog eens op terug. Of zetten onszelf ‘op de kaart’ door gewoon even te bellen, zonder gelijk to the point te komen. We informeren dan wat de ander op dat moment aan het doen is of gaat doen (i.p.v. ‘hoe gaat het’, zeg je in het Roemeens ‘wat doe je?’). De ander geeft dan aan waar hij op dat moment mee bezig is (bijvoorbeeld, ik heb net uitgeslapen, of ‘ik ben van plan om sneeuwbestendige laarzen te kopen). Na even gebabbeld te hebben, zeg je dan gedag en belt later nog weer een keer op. Soms kom je  wel to the point of komt de ander op het afgesprokene terug…).

Even een aantal voorbeeldjes (uit een véél grotere rij) van dingen die niet gelijk van de grond kwamen:

-          Onze veldleider gaf bijna dagelijks aan dat ze die dag met ons mee zou gaan om een mobiele telefoonabonnement af te sluiten. Dit, omdat we van haar de zakentelefoon van haar zoon te leen gekregen hadden. Hij hoorde dit achteraf, en was er volgens ons niet zo heel erg blij mee.. Nadat ze een aantal weken bijna dagelijks haar plan noemde, en er bijna dagelijks iets tussenkwam, was het zover en was ons abonnement in een kwartiertje gefixed!

-          Het wachten op ‘ja’ of ‘nee’ voor ons appartement. Na twee dagen zouden we het horen. Maar op het eind van de derde dag was het pas zover…We hebben toen wel even in spanning gezeten!

-       Het tekenen van ons contract. Op een zaterdag kregen we de sleutel al, en op de woensdag daarna zouden we het contract gaan tekenen. Daarna werd het woensdag of donderdag. Maar de eigenaar moest vanuit Spanje komen en het sneeuwde op dat moment in heel Europa. Dus kwam hij wat later aan, en moest toen eerst andere zaken regelen (hoorden we achteraf). Dus toen zou het maandag eind van de dag worden. Uiteindelijk is het dinsdag geworden! Het is trouwens een hele aardige eigenaar, en ondanks dat dit zo anders liep, hebben we wel vertrouwen in hem. Wat waren we trouwens blij dat we het advies van Mariana opgevolgd hadden om wel vast te verhuizen, voordat we het contract tekenden. Anders was het vast een moeilijke week geweest voor ons en zaten we rond kerst nog midden in de verhuizing!

-          Jeroen zou helpen met het vullen van het doopvont. Maar door tegenslagen werd het niet half vijf, maar half zes, en heeft Jeroen drie kwartier in de kou gestaan (min 15 of zo?). Hij was al een kwartier later van huis gegaan, omdat hij het min of meer verwacht had!

-          Twee tieners die we uitgenodigd hadden voor oud en nieuw, en waarschijnlijk op dat moment geen nee durfden te zeggen. Ze werden bij hun familie verwacht, dus kwamen ze niet.

-          Het wachten op internet van UPC. Volgens de bewoner regelen ze het binnen 24 uur. Maar bij navraag bij de UPC was het binnen 48 uur. Dat zou dus op 24 december zijn. Maar dat is dus al bijna kerstavond…Tot nu toe hebben we nog niks, dus hopelijk lukt het op 4 januari!

Wat dan wel weer heel erg leuk is, als iets opeens heel veel sneller gaat dan dat we verwacht hadden! Bijvoorbeeld onze verhuizing. Wij gingen er zelf vanuit dat we pas na het tekenen van het contract er in zouden gaan. Maar die zondag in de kerk had Mariana de sleutel mee. Zij gaf aan dat we ook gelijk er wel in konden. Een jongen uit de kerk bood spontaan aan om met zijn auto ons te verhuizen op die maandag. Vervolgens vond Daniel dat we het beter aan moesten pakken, en regelde voor ons een minibus met chauffeur voor de volgende dag! Maandag middag was alles over!

---