تلخ مثل مشکلات زنبورداری

زنبورداران استان از بیمه به علت محدود بودن خدمات آن استقبال چندانی نمی كنند زیرا بیشترین خسارات وارده به كندو در این منطقه به علت حمله زنبور قرمز و سار است كه جزو بیمه نیست.

مدرس رشته زنبورداری دانشكده كشاورزی دانشگاه بیرجند با بیان این مطلب گفت: حمله زنبور قرمز به كندو موجب كم شدن جمعیت زنبور كارگر و ضعیف شدن كندو می شود و برای مقابله با این مشكل، زنبورداران استان از طریق مبارزه فیزیكی اقدام می كنند.

وی كه مایل به درج اسمش نیست، افزود: تله زنبور قرمز یكی از احتیاجات زنبورداران استان است كه متاسفانه در ایران موجود نیست، به علت بالا بودن خسارات ناشی از زنبور قرمز در استان ما نسبت به دیگر مناطق كشور، خوب است مسئولان كشوری برای این مشكل زنبورداران چاره ای بیندیشند.

وی ادامه می دهد: از دو سال پیش دام پزشكی استان داروی یارانه ای به زنبورداران تحویل می دهد، همچنین آزمایشگاهی برای تشخیص بیماری زنبور عسل راه اندازی شده است كه به صورت رایگان كارهای تشخیصی و درمانی را انجام می دهد.

وی اضافه كرد: داروها بر اساس تعداد كندو به پرورش دهندگان اختصاص می یابد ولی به علت اختلاف قیمت داروی یارانه ای با بازار آزاد برخی از پرورش دهندگان، بیش از نیاز دارو می گیرند كه همین امر باعث می شود همه زنبورداران به اندازه كافی دارو دریافت نكنند.

وی خاطر نشان می كند: عسل خراسان جنوبی از لحاظ كیفیت و درصد رطوبت رتبه اول كشور را دارد ولی به علت كم بودن میزان برداشت نسبت به دیگر استان ها در بازارهای داخلی به فروش می رسد و زمینه صادرات آن به خارج از كشور یا فروش در دیگر استان ها مهیا نیست. وی می گوید: در فصل سرما، كوچ باعث افزایش تولید عسل می شود ولی در استان ما به علت محدود بودن تعداد كلنی ها و همچنین به دلیل اشتغال پرورش دهندگان به مشاغل دیگر كوچ كندو به استان های دیگر مقرون به صرفه نیست.

وی ادامه می دهد: دوره برداشت و میزان تولید عسل در خراسان جنوبی نسبت به دیگر استان ها مانند اردبیل، تبریز و غیره كمتر است. وی ادامه می دهد: در استان، به ازای هر كندو حدود 10 كیلوگرم عسل برداشت می شود در حالی كه دیگر استان ها با توجه به شرایط خاص منطقه ای حدود 20 كیلوگرم از هر كندو عسل برداشت می كنند.

وی با اشاره به این كه وجود عسل های تقلبی در بازار باعث بی اعتمادی مردم نسبت به عسل طبیعی می شود، اضافه می كند: تعیین میزان درصد طبیعی بودن عسل فقط از طریق یك آزمایشگاه تخصصی و دستگاه تجزیه امكان پذیر است و با وجود این كه بارها از مسئولان تقاضا كرده ایم به جای تخصیص یارانه به هر كلنی، یارانه ها را به خرید این دستگاه اختصاص دهند هنوز اقدامی نشده است.

وی می افزاید: برداشت عسل استان در دو فصل بهار و پاییز انجام می شود ولی زنبورداران ترجیح می دهند عسل بهاره را كه از شهد گل و گیاه دارویی است برداشت كنند و عسل پاییزه برای تغذیه نوزادان زنبور دست نخورده باقی بماند.

به گفته وی عسل كوهستان از لحاظ كیفیت و عطر با ارزش تر از عسل دشت است بنابراین قیمت بالاتری دارد.

این مدرس دانشگاه كه خود نیز به تولید عسل و زنبورداری می پردازد ادامه می دهد: 27 سال در كنار تدریس با حمایت و همكاری همسرش كه او نیز مهندس جهاد كشاورزی است به پرورش زنبور عسل مشغول است.

وی می گوید: حدود 30 سال پیش در روستای رزگ در دامنه كوه باقران بیرجند و در ملك پدری خود به علت شرایط آب و هوایی مناسب و علاقه به زنبور عسل، این حرفه را با تعداد كمی كندو آغاز و هر سال بر تعداد كندوها اضافه كردم، طوری كه تعداد آن ها به 60 كندو رسید و درآمد حاصله از آن باعث شد تا با پشتكار و علاقه بیشتر این حرفه را ادامه دهم. امسال، حدود یك تن عسل برداشت كردم كه همه آن در استان به فروش رسید.

وی ادامه می دهد: زندگی زنبور عسل براساس نظم و رعایت نظافت در كندو بوده و موظف است قوانین كندو را رعایت كند در غیر این صورت مجازات می شود.

وی از زندگی اجتماعی زنبورها چنین می گوید: تخم ریزی ملكه از بهمن ماه تا آبان ماه ادامه دارد و زنبور كارگر پس از 21 روز و زنبوران ملكه پس از 17 روز تبدیل به زنبور بالغ می شوند که زنبوران كارگر ۱۰روز اول به نظافت و كارهای داخلی كندو می پردازند تا توانایی ترك كندو را پیدا كنند.

وی تصریح می کند: هر ملكه 7 زنبور ندیمه دارد كه تمام كارهای ملكه اعم از نظافت، تغذیه و ... را انجام می دهند و ملكه به تنهایی هیچ كاری انجام نمی دهد ، زنبور ملكه از نیمه اردیبهشت تا پایان خرداد ماه جفت گیری می كند و این كار در یك روز آفتابی و شرایط مناسب در اوج آسمان انجام می شود و زمان بیرون ماندن ملكه فقط باید نیم ساعت باشد در غیر این صورت زنبورهای كارگر ملكه را به كندو راه نمی دهند. وی می گوید: زنبورهای كارگر در سن 6 تا 13 روزگی قادرند ژله رویال تولید كنند که این ژله غذای مخصوص ملكه است بنابراین ندیمه ها پس از 13 روزگی مرتب عوض می شوند. وی عمر زنبور كارگر را در بهار، 4 هفته و در دیگر ماه های سال حدود 8 ماه اعلام می کند و می افزاید: ملكه، 7 سال عمر می كند که این مربوط به نوع تغذیه ملكه با ژله رویال است.

وی اظهار می دارد: در فصل بهار، جمعیت هر كلنی به بیش از 30 هزار زنبور می رسد بنابراین زنبورداران با گذاشتن قاب اضافه درون كندو از مهاجرت ملكه همراه تعدادی از زنبورهای كارگر جلوگیری می كنند.

زیرا اگر جمعیت كندو بیش از ظرفیت باشد ملكه برای ترك كندو همراه با تعدادی از زنبورها تصمیم می گیرد كه به اصطلاح می گویند ملكه اردو زده است.

وی با بیان این که از تیر ماه جمعیت كلنی به دلایل مختلف كم می شود می گوید: در هر كلنی تعداد تخم ملكه، تخم زنبور نر و تخم زنبور كارگر وجود دارد و زنبورهای نر نیز از همان ابتدا هیچ وظیفه ای به جز تولید مثل ندارند و تمام كارها حتی تغذیه آن ها توسط زنبورهای كارگر انجام می شود، مرداد ماه كه شهد گل و طبیعت كم می شود به نرها غذا داده نمی شود و به اصطلاح زنبورداران، فصل نركشی است.این پرورش دهنده زنبور می افزاید: عسل به عنوان آخرین فرآورده های زنبور عسل در دنیا مطرح است و امروز در كشورهای پیشرفته روی ژله رویال، بره موم، گرده گل و زهر زنبور عسل بسیار كار می شود ولی متاسفانه در ایران فقط عسل زنبور اهمیت دارد.

به گفته وی، زنبور عسل با ساختن بره موم، دایم كندو را ضدعفونی می كند و این ماده حكم الكل را در زندگی زنبورها دارد و ژله رویال نیز که یك تغذیه بسیار قوی است باعث طول عمر ملكه می شود، دانشمندان برای ساختن داوری طول عمر انسان روی این ژله كار می كنند و هر كیلوی آن حدود 10 میلیون قیمت دارد.

وی می افزاید: ژله رویال فقط در بهار توسط زنبورهای 6 تا 13 روزه تولید می شود و زنبورداران از طریق یك قاشقك بسیار كوچك آن را از روی چهره های نوزاد ملكه جمع آوری می كنند.

این ژله تا سه روز به همه لاروهای خارج شده از تخم، داده می شود و پس از این مدت ژله، به لاروهایی كه ملكه می شوند می دهند.

به گفته وی، یكی دیگر از تولیدات زنبور عسل گرده گل است که این ماده برای ضعف عمومی و كم خونی به ویژه برای اطفال، بسیار مفید است.

وی اظهار می دارد: متاسفانه مردم از خواص بی شمار عسل بی خبرند در حالی كه عسل درمان كننده انواع عفونت ها، بریدگی ها، خونریزی ها و سوختگی هاست.